Πρωτοσέλιδα

Βιβλιοκριτική για το "Πέρα από το άτομο"

Βασίλειος Μπετσάκος

 

Όπως δηλώνει ο υπότιτλος του βιβλίου, ο Θ. Ζ. ασχολείται με το πολυσυζητημένο και κατά τινας εξαντλημένο ερώτημα: Ποιος είναι ο Έλληνας; τι σημαίνει (σήμερα) ελληνική ταυτότητα; Και διακινδυνεύει να εισπράξει την αδιαφορία του κουρασμένου αναγνωστικού κοινού. Συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: το δοκίμιο μετατρέπει τον σκεπτικιστή αναγνώστη σε μέτοχο της εναγώνιας ανάγκης να κατανοηθούν απτά προβλήματα του συλλογικού μας βίου.

Ποιά τά σπουδαιότερα πνευματικά προβλήματα;

Κάλλιστος Γουέαρ 

 
Ποιά τά σπουδαιότερα πνευματικά προβλήματα τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου; 
 
- Κατὰ τὴν ἄποψή μου, τὸ σοβαρότερο πνευματικὸ πρόβλημα τοῦ σύγχρονου Εὐρωπαίου εἶναι ἡ ἀπώλεια νοήματος καὶ σκοποῦ. Στὴ σύγχρονη Δυτικὴ Εὐρώπη οἱ ...
Το μουσικό υπόβαθρο του κόσμου

Βίβιαν Εὐθυμιοπούλου
 
Γύρω στο τέλος του τρίτου προ Χριστού αιώνα, στην Κύναιθα της ορεινής Αρκαδίας η εγκληματική δραστηριότης δεν είναι πλέον προνόμιο των λίγων αποδιοπομπαίων εξαιρέσεων. Πρώην ευυπόληπτοι πολίτες μεταμορφώνονται σε αχ...
Μίμηση και η οργανικότητα των κοινωνιών

Κώστας Καραμπούτης

 

Αφορμή για την προσπάθεια να αναλυθεί η μίμηση στις ποικίλες εκδοχές της, όπως και η σχέση της οργανικής ζωής με τη δομική συγκρότηση των ανθρωπίνων κοινωνιών, έγινε το μικρό δοκίμιο «Μίμηση και εκμηχάνιση» του μεγάλου ι...

Θ. Ζιάκας: Κοινότητα και Ελληνικός Ανθρωπολογικός τύπος

Ημερίδα Ελληνικός Κοινοτισμός 2014  

 
Τέταρτη Συνεδρία: Η ιδιοπροσωπεία του Ελληνικού Κοινοτισμού: Άμεση δημοκρατία, κοινότητα και ελληνικός ανθρωπολογικός τύπος 
 
Θεόδωρος Ζιάκας: Κοινότητα  και Ελληνικός Ανθρωπολογικός τύπος
 
Συ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στην ταινία ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ (Intolerance), την μεγαλειώδη τρίωρη υπερπαραγωγή του 1916, ο D.W. Griffith αφηγείται τέσσερις διαφορετικές αλλά παράλληλες ιστορίες: την πτώση της προϊστορικής Βαβυλώνας, την Σταύρωση του Ιησού, την σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου στη μεσαιωνική Γαλλία, και την αμερικανική κοινωνία των πουριτανών, εγκληματιών και καπιταλιστών στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Griffith απέδειξε στην ταινία αυτή ότι η μυθοπλαστική αναπαράσταση μπορεί να κάνει χρήση τεραστίων σκηνικών κατασκευών, και να περιλαμβάνει όχι μόνο οικογένειες ή μια κοινωνία, αλλά διαφορετικές χιλιετίες και πολιτισμούς.

 

 

Η ρυθμική εναλλαγή

Για να το πετύχει ο Griffith συνέλαβε την σύνθεση των τεσσάρων αυτών διαφορετικών εποχών ως Μέρη μιας μεγάλης οργανικής Ενότητας. Τα μέρη εντάσσονται σε δυαδικές σχέσεις (άνδρες-γυναίκες, πλούσιοι-φτωχοί, κτλ) οι οποίες υπόκεινται σε συνεχείς μεταπηδήσεις μέσα στον ιστορικό χρόνο χάρις στο ρυθμό του παράλληλου μοντάζ.

Όμως εκτός από το ότι τα μέρη εντάσσονται σε δυαδικές σχέσεις, ισχύει επίσης ότι στην ταινία τα μέρη της μεγάλης ενότητας δρουν και αντιδρούν το ένα ως προς το άλλο ερχόμενα σε σύγκρουση, σε μονομαχία, καθώς είναι γνωστό ότι το οργανικό σύνολο τίθεται υπό συνεχή απειλή, λόγω των «δράσεων» που εμπεριέχονται στην πλοκή της ταινίας. Η επερχόμενη σύγκρουση αποκαλύπτει στον θεατή πώς υπερβαίνεται η ρήξη ή πώς αποκαθίσταται η οργανική ενότητα καθώς οι συγκλίνουσες «δράσεις» τείνουν προς το κοινό τέλος: ή να αντιστρέψουν την έκβαση της μονομαχίας, ή να διασώσουν την αθωότητα ή να αποκαταστήσουν την απειλούμενη ενότητα. Όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσω του συγκλίνοντος μοντάζ χάρις στο οποίο εναλλάσσονται οι στιγμές δύο δράσεων που πρόκειται να ενωθούν. Και όσο περισσότερο συγκλίνουν οι δράσεις, τόσο πλησιάζει η ένωση, τόσο ταχύτερα γίνεται η εναλλαγή των σκηνών χάρις στο επιταχυνόμενο μοντάζ.

Οι τρεις παραπάνω μορφές ρυθμικής εναλλαγής [παράλληλο, συγκλίνον, επιταχυνόμενο μοντάζ] είναι αυτές που ο Griffith θεμελίωσε στην αμερικανική σχολή μοντάζ: τα διαφοροποιημένα μέρη που ανακατεύονται μέσω του παράλληλου μοντάζ είναι οι τέσσερις πολιτισμοί, οι ανταλλασσόμενες σχετικές διαστάσεις εκτείνονται από το κάστρο της Βαβυλώνας έως το εργοστάσιο του καπιταλιστή, οι συγκλίνουσες δράσεις δεν σχετίζονται μόνο εντός των συγκρούσεων κάθε πολιτισμού, αλλά και ανάμεσα στις συγκρούσεις διαφορετικών εποχών που, προς το τέλος της ταινίας, συγκλίνουν μέσω ενός επιταχυνόμενου μοντάζ το οποίο αντιπαραθέτει την Βαβυλώνα και την σύγχρονη Αμερική. Μετά από αυτή τη ρυθμική εναλλαγή που παρουσίασε ο Griffith στη ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ, ποτέ ξανά στον κινηματογράφο δεν θα επιτευχθεί παρόμοια οργανική ενότητα από μέρη τόσο διαφορετικά και από δράσεις τόσο μακρινές.


Το «οργανικό» μοντάζ

Βέβαια, το μοντάζ δεν επινοήθηκε στη ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ. Μπορούμε όμως με σιγουριά να πούμε ότι ο Griffith είναι ο μεγάλος θεμελιωτής του μοντάζ της αμερικανικής σχολής, του «οργανικού» μοντάζ. Αυτό του το αναγνώρισαν όλοι οι μεγάλοι σκηνοθέτες, ακόμη και οι σοβιετικοί. Έτσι, από τον Griffith και μετά, το «οργανικό» μοντάζ έγινε το κυρίαρχο συστατικό του αμερικανικού κινηματογράφου και κυριάρχησε η αφηγηματικότητα: μια Κατάσταση μεταμορφώνεται σε μια άλλη, μέσω του ρυθμού και του μοντάζ, με την μεσολάβηση μιας δυικής Αντίθεσης και με την σύγκλιση των Δράσεων.

Άρα δεν είναι σωστό να κατηγορούμε το μοντάζ της αμερικανικής σχολής ότι υποτάσσεται στην κινηματογραφική αφήγηση. Αντιθέτως, το σωστό είναι ότι η αφηγηματικότητα των αμερικανικών ταινιών απορρέει από το «οργανικό» μοντάζ που θεμελίωσε ο Griffith.


Μετά την ταινία αυτή και το οργανικό μοντάζ της αμερικανικής σχολής θα παρουσιάσουμε, σε αντιδιαστολή μ’ αυτό, το διαλεκτικό μοντάζ της σοβιετικής σχολής, το ποιητικό μοντάζ της γαλλικής προπολεμικής σχολής και το εντασιακό μοντάζ της γερμανικής εξπρεσιονιστικής σχολής.

 

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

People in this conversation

  • e

    Πού άραγε μπορούμε να βρούμε ολόκληρη την ταινία;

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Σ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Α.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κιουρτσάκης Γ   Κονδύλης Π.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Γ.   Παπαθανασίου Θ.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Από την Κύπρο του 2013 στην Ελλάδα του 2015

Γιάννης Κιουρτσάκης

 

[Θεωρώντας ότι η Κυπριακή κρίση τον  Μάρτιο του 2013 προμιλούσε ολοκάθαρα  όσα  συνέβησαν με πολύ πιο δραματικό τρόπο  τις  τελευταίες μέρες στην Ελλάδα.  ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Δ. Ιωάννου: Βίτγκενσταϊν και ορθόδοξη πατερική σκέψη Τα παιχνίδια και η ουσιοκρατία

Δημήτρης Γ. Ιωάννου

 
Η αναλυτική φιλοσοφία, που υπήρξε η δεύτερη μεγάλη σχολή φιλοσοφίας του 20ου αιώνα (μετά από αυτήν της κεντρικής Ευρώπης) απετέλεσε, εν πολλοίς, λίαν παρ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Το μηδέν ως βιωματική εμπειρία

Γιάννης Παπαδάκης

 
Σε προηγούμενο κείμενο αναφερθήκαμε στη σημασία των «κβάντων εμπιστοσύνης» ως προαπαιτούμενο για την ευστάθεια ενός συστήματος και αναλύσαμε τις επιπτώσεις μ...
 

Περί Τεχνών

K. Χαραλαμπίδης: Ποίηση ως ζωή προσφέρει η Ελλάδα στην Ευρώπη

Συνέντευξη του Κυριάκου Χαραλαμπίδη στον Δημήτρη Κοσμόπουλο

 

Η ιστορία παίζει κεντρικό ρόλο στη ποίησή σας. Η ποίηση μπορεί άραγε να μας βγάλει από αυτό που θα ορίζαμε ως τραγωδία της ιστ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Ανθρωπος και Ψυχή Προλεγόμενα Μεταφυσικής

Απόστολος Ζιώγας

Ποιος με κάλεσε απ’  την ανυπαρξία;

Πούσκιν

Φανερώσου, Εσύ, που Σε ξέχασα.

Άγιος Φιλάρετος Μόσχας

Στην τεχνολογικά προηγμένη εποχή μας, η οποία βρίθει ‘θετικών’ ανακαλύ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Γ. Παπαδάκης: Ανθρωπικά κβάντα

Γιάννης Παπαδάκης

 

Κατά την επιστήμη της Φυσικής, κβάντα θεωρούνται οι μικρότερες δυνατές ποσότητες ενός μετρήσιμου φυσικού μεγέθους. Για να το πούμε διαφορετικά, η κάθοδος από το μικρό στο ...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Αντώνης Ανδρουλιδάκης: H Ελληνική Κοινότητα ως θεραπευτική δομή της κοινωνίας

Ημερίδα Ελληνικός Κοινοτισμός 2014  

 
Τέταρτη Συνεδρία: Η ιδιοπροσωπεία του Ελληνικού Κοινοτισμού: Άμεση δημοκρατία, κοινότητα και ελληνικός ανθρωπολογικός τύπος 
 
Αντώνης Ανδρουλιδάκης...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Η επιστημονική αξία τής Αγίας Γραφής και της Ορθοδοξίας

Iωάννης Δ.Κεραμαρίδης

 
Σήμερα ένας κλασικός νευροεπιστήμονας μπορεί να μάς πει με απόλυτη βεβαιότητα ότι το πνεύμα πηγάζει από την ύλη. Αυτό σημαίνει ότι η ύλη έχει νοημοσύνη.
Και πραγματι...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Τὸ μηδὲν καὶ τὸ ἄπαν

Γιργος Καστρινάκης

 

χει, ραγε, κάποια σχέση λξη τν φύλων μτν θική; διεκπεραιώνεται σ’ να πεδίο «κεθεν» τοκαλοκατοκακο;

διερώτηση θμποροσε, σφαλς, νὰ ἔκλεινε...

 

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
'Ἀθηνιώτου-Παπαδάκη
Ἡ προσέγγιση τοῦ κ. Ἰωάννου δέν εἶναι βιβλιογραφική ἤ νοηματική ἀλλά ἐσχατολογική καί ἀγαπητική. Μᾶς...
Πέτρος Φαραντάκης
Πρόκειται για μια μελέτη, η οποία συγκρίνει και αποτιμά δύο μεγέθη(: την ορθόδοξη πατερική σκέψη και...
διονυσία καμπύλη
Ετεροχρονισμένα μεν,
αλλά,
με λίγα λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε τα εξής: Στο βαθμό που οι ψυχικές...
Αντώνης
Τόσο καιρό ένιωθα όλα αυτά να συμβαίνουν γύρω μου χωρίς να μπορώ να τα προσδιορίσω. Σπουδαίο άρθρο.
Γιάννης Παπαδάκης
Ευχαριστώ για το σχόλιο. Ο κοινωνικός ωφελισμισμός είναι κάτι που πρέπει να σκεφθούμε σοβαρά. Άλλω...
Γιώργος Καστρινάκης
Πολιτισμός της Ανατροπής − Φιλολογία της Αντιστροφής

«Καθηλωμένη σε ησυχαστικά σχήματα σκέψης» μά...
'' ΘΛΙΒΕΡΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ" - Διογένης -{Ε.Μ.}
Η ανωτέρω ενδιαφέρουσα πολιτικο-οικονομική ανάλυση επιβεβαιώνει, με τραγικό πλέον τρόπο, τις πλεονάζ...