Πρωτοσέλιδα

Για το Σύσσημον του Νίκου Παναγιωτόπουλου

Γιώργος Βαρθαλίτης

 

Πολλές φορές οι παρετυμολογίες αγγίζουν βαθύτερα την ουσία των ονοματισμένων πραγμάτων από την ακριβή σημασία των ονομάτων που τους αποδίδονται. Πριν ανοίξω λεξικό ή να δω  το αντίστοιχο λήμμα που παρατίθεται  στον σελιδοδείκτη του βιβλίου, πριν καν διαβάσω το ίδιο το βιβλίο είχα παρετυμολογήσει το σύσσημον από το σήμα(τάφος). Η αρχική σκηνοθεσία- εξακολουθούσα να αγνοώ την σωστή σημασία- ενίσχυσε την παρερμηνεία μου: το βιβλίο ξεκινά από μια επικήδεια δεξίωση, άρα ό, τι θα ακολουθούσε θα ήταν ένα ιδιότυπο ταφικό μνημείο. Άλλωστε, ο Έλιοτ υποστήριζε πως κάθε ποίημα είναι ένα επιτάφιο. Σιγά-σιγά, ενώ προχωρούσα στην ανάγνωση, δίχως ακόμα να συμβουλευθώ το λεξικό μου κι ενώ ο σελιδοδείκτης βρισκόταν κάπου παραπετ...

O τόπος και η ουτοπία της αγοράς (Ένα ευρωπαϊκό όνειρο)*

Γιάννης Kιουρτσάκης

H Aθήνα έβραζε ξανά. ∆εν ήταν πια οι αλλοτινές φοιτητικές εξεγέρσεις που διεκδικούσαν «Ψωμί, παιδεία, ελευθερία»· ούτε η εξέγερση του πολιορκημένου από τα τανκς Πολυτεχνείου, τον Nοέμβρη του 1973· ούτ...
Ο σύγχρονος θάνατος της συζήτησης

 

Χάρης Φαν Φερσέντααλ

 

 

Η γνώριμη εικόνα μιας σύγχρονης συμμετρίας: ανθρώπινα κεφάλια στην ίδια παρέα, σκυμμένα πάνω από τη φωτεινή οθόνη ενός «έξυπνου» κινητού. Λίγα αντικείμενα ενσωματώνουν καλύτερα την αμφισημία της τεχνολογικής...

Η νεοελληνική Φαυλοκρατία

Ευάγγελος Κοροβίνης

 

ΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Τα πρώτα πενήντα χρόνια – Ένα φαυλοκρατικό πολιτικό σύστημα αποκρυσταλλώνεται
 
Μέχρις και τις παραμονές της Επανάστασης του ’21, η απόσχιση των κλεφταρματολών από το σώμα των κα...
Υπάρχει το ασύντριφτο

Κώστας Ζουράρις

... ίσως πάλι η μέθη μας να μας επέβαλε 

την πειθώ του ακατόρθωτου.

Γ. Ρίτσος, Αγαμέμνων

Κάθε φορά που πρωτοαντικρίζω το Άγιον Όρος, ψηλαφητά προπονούμαι στο πολίτευμα της φρόνιμης μέθης. Όταν μπαίνω εκεί, αγκαλιά με τη σ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στην ταινία ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ (Intolerance), την μεγαλειώδη τρίωρη υπερπαραγωγή του 1916, ο D.W. Griffith αφηγείται τέσσερις διαφορετικές αλλά παράλληλες ιστορίες: την πτώση της προϊστορικής Βαβυλώνας, την Σταύρωση του Ιησού, την σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου στη μεσαιωνική Γαλλία, και την αμερικανική κοινωνία των πουριτανών, εγκληματιών και καπιταλιστών στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Griffith απέδειξε στην ταινία αυτή ότι η μυθοπλαστική αναπαράσταση μπορεί να κάνει χρήση τεραστίων σκηνικών κατασκευών, και να περιλαμβάνει όχι μόνο οικογένειες ή μια κοινωνία, αλλά διαφορετικές χιλιετίες και πολιτισμούς.

 

 

Η ρυθμική εναλλαγή

Για να το πετύχει ο Griffith συνέλαβε την σύνθεση των τεσσάρων αυτών διαφορετικών εποχών ως Μέρη μιας μεγάλης οργανικής Ενότητας. Τα μέρη εντάσσονται σε δυαδικές σχέσεις (άνδρες-γυναίκες, πλούσιοι-φτωχοί, κτλ) οι οποίες υπόκεινται σε συνεχείς μεταπηδήσεις μέσα στον ιστορικό χρόνο χάρις στο ρυθμό του παράλληλου μοντάζ.

Όμως εκτός από το ότι τα μέρη εντάσσονται σε δυαδικές σχέσεις, ισχύει επίσης ότι στην ταινία τα μέρη της μεγάλης ενότητας δρουν και αντιδρούν το ένα ως προς το άλλο ερχόμενα σε σύγκρουση, σε μονομαχία, καθώς είναι γνωστό ότι το οργανικό σύνολο τίθεται υπό συνεχή απειλή, λόγω των «δράσεων» που εμπεριέχονται στην πλοκή της ταινίας. Η επερχόμενη σύγκρουση αποκαλύπτει στον θεατή πώς υπερβαίνεται η ρήξη ή πώς αποκαθίσταται η οργανική ενότητα καθώς οι συγκλίνουσες «δράσεις» τείνουν προς το κοινό τέλος: ή να αντιστρέψουν την έκβαση της μονομαχίας, ή να διασώσουν την αθωότητα ή να αποκαταστήσουν την απειλούμενη ενότητα. Όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσω του συγκλίνοντος μοντάζ χάρις στο οποίο εναλλάσσονται οι στιγμές δύο δράσεων που πρόκειται να ενωθούν. Και όσο περισσότερο συγκλίνουν οι δράσεις, τόσο πλησιάζει η ένωση, τόσο ταχύτερα γίνεται η εναλλαγή των σκηνών χάρις στο επιταχυνόμενο μοντάζ.

Οι τρεις παραπάνω μορφές ρυθμικής εναλλαγής [παράλληλο, συγκλίνον, επιταχυνόμενο μοντάζ] είναι αυτές που ο Griffith θεμελίωσε στην αμερικανική σχολή μοντάζ: τα διαφοροποιημένα μέρη που ανακατεύονται μέσω του παράλληλου μοντάζ είναι οι τέσσερις πολιτισμοί, οι ανταλλασσόμενες σχετικές διαστάσεις εκτείνονται από το κάστρο της Βαβυλώνας έως το εργοστάσιο του καπιταλιστή, οι συγκλίνουσες δράσεις δεν σχετίζονται μόνο εντός των συγκρούσεων κάθε πολιτισμού, αλλά και ανάμεσα στις συγκρούσεις διαφορετικών εποχών που, προς το τέλος της ταινίας, συγκλίνουν μέσω ενός επιταχυνόμενου μοντάζ το οποίο αντιπαραθέτει την Βαβυλώνα και την σύγχρονη Αμερική. Μετά από αυτή τη ρυθμική εναλλαγή που παρουσίασε ο Griffith στη ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ, ποτέ ξανά στον κινηματογράφο δεν θα επιτευχθεί παρόμοια οργανική ενότητα από μέρη τόσο διαφορετικά και από δράσεις τόσο μακρινές.


Το «οργανικό» μοντάζ

Βέβαια, το μοντάζ δεν επινοήθηκε στη ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ. Μπορούμε όμως με σιγουριά να πούμε ότι ο Griffith είναι ο μεγάλος θεμελιωτής του μοντάζ της αμερικανικής σχολής, του «οργανικού» μοντάζ. Αυτό του το αναγνώρισαν όλοι οι μεγάλοι σκηνοθέτες, ακόμη και οι σοβιετικοί. Έτσι, από τον Griffith και μετά, το «οργανικό» μοντάζ έγινε το κυρίαρχο συστατικό του αμερικανικού κινηματογράφου και κυριάρχησε η αφηγηματικότητα: μια Κατάσταση μεταμορφώνεται σε μια άλλη, μέσω του ρυθμού και του μοντάζ, με την μεσολάβηση μιας δυικής Αντίθεσης και με την σύγκλιση των Δράσεων.

Άρα δεν είναι σωστό να κατηγορούμε το μοντάζ της αμερικανικής σχολής ότι υποτάσσεται στην κινηματογραφική αφήγηση. Αντιθέτως, το σωστό είναι ότι η αφηγηματικότητα των αμερικανικών ταινιών απορρέει από το «οργανικό» μοντάζ που θεμελίωσε ο Griffith.


Μετά την ταινία αυτή και το οργανικό μοντάζ της αμερικανικής σχολής θα παρουσιάσουμε, σε αντιδιαστολή μ’ αυτό, το διαλεκτικό μοντάζ της σοβιετικής σχολής, το ποιητικό μοντάζ της γαλλικής προπολεμικής σχολής και το εντασιακό μοντάζ της γερμανικής εξπρεσιονιστικής σχολής.

 

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Παρουσίαση για το Μέγα Αλέξανδρο από την Αγγελική Κοτταρίδη

Ιδιαίτερα παραστατική και ενδιαφέρουσα ήταν η παρουσίαση της πορείας και της κυριαρχίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ανατολή από τη διευθύντρια της ΙΖ ΕΠΚΑ και της 11ης ΕΒΑ Αγγελικής Κοτταρίδη. 

...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Υπάρχει φιλοσοφική σκέψη στο Λύκειο σήμερα;

Πέτρος Φαραντάκης

  Χωρίς αμφιβολία το Λύκειο, είναι ένα μέρος του όλου. Το όλο στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η ευρύτερη κοινωνία, η οποία το περιβάλλει. Στους κόλπους της, πράγματα κυοφορού...

Κοινωνία - Οικονομία 

Η θανάσιμη απουσία

Κώστας Ε. Τσιρόπουλος

Και οι υπεύθυνοι, αλλά και οι ανεύθυνοι, οι δηµαγωγοί πολιτικοί άνδρες, συχνά στον αιώνα µας, καθώς έρχονται καθηµερινά αντιµέτωποι µε το Κακό του κόσµου, αισθάνονται την ...
 

Περί Τεχνών

Χ. Φεραίος: Αρχιτεκτονική και τραγικό! – Μνήμη Π. Α. Μιχελή

Χάρης Φεραίος

Α'

Είναι καθιερωμένη Αρχή στη φιλοσοφική αισθητική, ότι από τις έξι αισθητικές κατηγορίες (Ωραίο Υψηλό, Τραγικό Κωμικό, Χαριτωμένο και Άσχημο) η τέχνη τής Αρχιτεκτονικής μπορεί ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

π. Χ. Παπαδόπουλος: Εάν η πνευματική ζωή δεν είναι ερωτική ζωή, δεν είναι τίποτα

O Πρωτοπρεσβύτερος Σπυρίδων Τσιμούρης φιλοξένησε την Δευτέρα 10 Νοεμβρίου, τον εφημέριο του Ιερού Ναού Αγίας Ειρήνης Ηρακλείου Κρήτης,Πρωτοπρεσβύτερο Χαράλαμπο Παπαδόπουλο, σε μία συζήτηση με ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Δ. Χλωπτσιούδης: Ο ναρκισσισμός στο διαδίκτυο

Δήμος Χλωπτσιούδης

Η εικονική αναγνωρισιμότητα του διαδικτύου φαίνεται να ενισχύει και να επιτρέπει την έκφραση του υπάρχοντος ναρκισσισμού. Η σύγκληση της νεολαίας -που έχει την οικονομική άνε...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Ι. Π. Ζώης: Περί συνείδησης

Ιωάννης Π. Ζώης

Υπάρχουν πολλά δύσκολα προβλήματα στον χώρο της Ιατρικής επιστήμης αλλά μόνο ένα από αυτά αποκαλείται "το δύσκολο πρόβλημα". Και αυτό είναι το πρόβ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Ο απανθρωπισμός του ανθρώπου

Philippe Sherrard 

Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να δείξει με ποιο τρόπο, η αυξανόμενη επιρροή της σύγχρονης επιστημονικής νοοτροπίας και η μετάφρασή της σε κοινωνικές μορφές, βάδισαν χέρι – χ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Ἡ κουλτούρα τῆς ὑπογεννητικότητας

Madeleine Bunting

Μιὰ ἔγκυος ἑπτὰ μηνῶν φαινόταν ἀπὸ τὸ μέγεθος τῆς κοιλιᾶς της βρισκόταν σ’ ἕνα δεῖπνο μὲ φίλους. Ἕνας ἀπ’ αὐτοὺς τῆς εἶπε ὅτι ἦταν πολὺ τυχερὴ ποὺ περίμενε παιδί. Κι ἐκείν...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας -- Θράκης στο πλαίσιο της περιοδικής έκθεσης «Άνθρωποι και Αντικείμενα: Σχέσεις Ζωής» οργανώνει Κύκλο Ομιλιών με ομιλητές από το χώρο της επιστήμης και της λογοτεχνίας. Την Τετάρτη, 14 Απριλίου 2010 ο Χρήστος Γιανναράς μίλησε και συζήτησε με θέμα:...
Στο "ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ", στο πλαίσιο των εκδηλώσεων "Ενορία εν δράσει..." του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς, ο κ. Νίκος Σαμπαζιώτης, διευθυντής του Παιδικού Σταθμού και του Νηπιαγωγείου της Ιε
Ομιλία του Χρίστου Τσολάκη με θέμα: Παιδεία και γλώσσα" Σχολείο 2009: Παιδεία και γλώσσα" Πολιτιστικό και αθλητικό κέντρο Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη, Θεσσαλονίκη, Σαββατο 16 Μαΐου
HolyJoy
Πάρα πολύ ωραίο άρθρο, συμφωνώ και με το σχόλιο του κ. Ζιάκα, θα έλεγα επιπροσθέτως ότι η χριστιανικ...
Θ.Ι.Ζ.
Κύριε George S χαίρομαι που η ανάλυσή μου για την κοινωνιο-οντολογική σημασία της Πίστης (και των πα...
George S
Κ. Ζιάκα, η κοινωνική οντολογία παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον. Σκεφτείκατε όμως ότι η συστημική οντο...
HolyJoy
Καλησπέρα, θα ήθελα να σταθώ στη σύγχυση που δημιουργείται στο κείμενο ΙΙ. σχετικά με το ότι ό θεός ...
Παύλος Κλιματσάκης
Αγαπητέ, G. Crosson, σας ευχαριστώ για τις εξαιρετικές παρατηρήσεις σας. Μπορείτε να μου στέλνετε οπ...
HolyJoy
Τα λόγια αυτής της λαμπρής προσωπικότητας μας φέρνουν έντονα στη μνήμη τον Γιόζεφ K. από την Δίκη το...
Εμβληματική μορφή της Θεωρητικής Φυσικής, σε παγκόσμιο επίπεδο, μια και συγκαταλέγεται στην ομάδα των διακεκριμένων ερευνητών της Σωματιδιακής Φυσικής που προέβλεψαν την ύπαρξη του τέταρτου κουάρκ. Ο Ιωάννης Ηλιόπουλος είναι από τους πρωτεργάτες θεωρητικούς φυσικούς του CERN, μέλος της Γαλλικής...
Ανιχνεύσεις: Η ενέργεια του νου Παράγει ενέργεια ο νούς; Ποιάς μορφής; Τι γίνεται με αυτήν την ενέργεια; Μπορεί ο άνθρωπος να κατευθύνει την ενέργεια του νού του προς τη διαμόρφωση μιας συλλογικής συνείδησης; Υπο ποιές προϋποθέσεις; Πως ο εγκέφαλος επηρεάζει τη συμπεριφορά; Είναι μερικά μόνο απο...
Ἡ κ. Eλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ ἦταν καλεσμένη τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2011 στὴν ἐκπομπὴ "Ἔχει Γοῦστο" καὶ μίλησε γιὰ τὰ δικαιώματα χωρὶς εὐθύνες & ὑποχρεώσεις, τὴν διχαστικὴ καὶ ἐμφυλιοπολεμικὴ ἰδοσυγκρασία μας καὶ την ελληνικὴ περιπέτεια σὲ περίοδο κρίσης χωρὶς παιδεία καὶ πολιτισμό. Ανέδειξε τὴν...