Πρωτοσέλιδα

Ἀθήνα-Ρώμη: μιά τελική ἀποτίμηση δύο κόσμων

Φώτης Σχοινᾶς

 

Στήν ἀρχαιότητα μόνο δύο λαοί ἐγκαθίδρυσαν δημοκρατικό πολίτευμα καί πολιτεύθηκαν βάσει αὐτοῦ: οἱ Ἕλληνες καί οἱ Ρωμαῖοι. Οἱ Ἕλληνες ἐφηῦραν τήν πολιτική[1] καί τήν δημοκρατία.[2] Ἡ Χάννα Ἄρεντ ὅμως χαρακτηρίζει τούς Ρωμαίους ὡς «τόν πλέον, ἴσως, πολιτικό λαό πού ἔχουμε γνωρίσει»[3]

Ἡ Ἀθήνα ἐγκαθίδρυσε προοδευτικά μία «ἄκρατη», ριζοσπαστική δημοκρατία, ἐνῶ ἡ Ρώμη εἶχε μέχρι τέλους μία ἀριστοκρατική, ὀλιγαρχική δημοκρατία, ἡ ὁποία μετεξελίχθηκε σέ ἡγεμονία-μοναρχία τό 27 π.Χ. ἀπό τόν Αὔγουστο. Ὅπως γράφει ὁ Κορνήλιος Καστοριάδης γιά τή Ρωμαϊκή Res Publica, «ἡ Ρώμη δέν ὑπῆρξε ποτέ δημοκρατία, ὑπῆρξε πάντο...

Τώρα και πάντοτε. Σημειώσεις στις γραφές του Ισαάκ του Σύρου

Σωτήρης Γουνελάς

 

Όταν πιάνεις να γράψεις ένα βιβλίο* σαν κι αυτό, δεν περιμένεις θερμή υποδοχή από τους αποχριστιανισμένους έλληνες, ούτε χειροκροτήμ...

Ἡ ὁδός

Χρήστος Μποκόρος

 

Κύριε, οὐκ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις·

καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι; 

Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή… 

ὑπάγω καὶ ἔρχομα...

Σωματικό και ψυχικό άλγος Η διαπλοκή του πόνου με το οντολογικό ερώτημα.

Χρήστος Γιανναράς

 

Ο σωματικός ή ο ψυχικός πόνος προσδιορίζεται από την φυσιολογία του, τα πιθανά αίτια και την αντιμετωπισή του αλλά δεν μπορεί να ορ...

Οι αγώνες των ελίτ για κυριαρχία και η επιβεβλημένη δημοκρατική απάντηση

Σωτήρης Αμάραντος

 

Το κοινωνικό και ψυχικό υπόβαθρο της αυταρχικής εξουσίας

Έστω και ως κακόγουστη φάρσα, σε καιρούς εκκοσμίκευσης, η εξουσία λαμβ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στην ταινία ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ (Intolerance), την μεγαλειώδη τρίωρη υπερπαραγωγή του 1916, ο D.W. Griffith αφηγείται τέσσερις διαφορετικές αλλά παράλληλες ιστορίες: την πτώση της προϊστορικής Βαβυλώνας, την Σταύρωση του Ιησού, την σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου στη μεσαιωνική Γαλλία, και την αμερικανική κοινωνία των πουριτανών, εγκληματιών και καπιταλιστών στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Griffith απέδειξε στην ταινία αυτή ότι η μυθοπλαστική αναπαράσταση μπορεί να κάνει χρήση τεραστίων σκηνικών κατασκευών, και να περιλαμβάνει όχι μόνο οικογένειες ή μια κοινωνία, αλλά διαφορετικές χιλιετίες και πολιτισμούς.

 

 

Η ρυθμική εναλλαγή

Για να το πετύχει ο Griffith συνέλαβε την σύνθεση των τεσσάρων αυτών διαφορετικών εποχών ως Μέρη μιας μεγάλης οργανικής Ενότητας. Τα μέρη εντάσσονται σε δυαδικές σχέσεις (άνδρες-γυναίκες, πλούσιοι-φτωχοί, κτλ) οι οποίες υπόκεινται σε συνεχείς μεταπηδήσεις μέσα στον ιστορικό χρόνο χάρις στο ρυθμό του παράλληλου μοντάζ.

Όμως εκτός από το ότι τα μέρη εντάσσονται σε δυαδικές σχέσεις, ισχύει επίσης ότι στην ταινία τα μέρη της μεγάλης ενότητας δρουν και αντιδρούν το ένα ως προς το άλλο ερχόμενα σε σύγκρουση, σε μονομαχία, καθώς είναι γνωστό ότι το οργανικό σύνολο τίθεται υπό συνεχή απειλή, λόγω των «δράσεων» που εμπεριέχονται στην πλοκή της ταινίας. Η επερχόμενη σύγκρουση αποκαλύπτει στον θεατή πώς υπερβαίνεται η ρήξη ή πώς αποκαθίσταται η οργανική ενότητα καθώς οι συγκλίνουσες «δράσεις» τείνουν προς το κοινό τέλος: ή να αντιστρέψουν την έκβαση της μονομαχίας, ή να διασώσουν την αθωότητα ή να αποκαταστήσουν την απειλούμενη ενότητα. Όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσω του συγκλίνοντος μοντάζ χάρις στο οποίο εναλλάσσονται οι στιγμές δύο δράσεων που πρόκειται να ενωθούν. Και όσο περισσότερο συγκλίνουν οι δράσεις, τόσο πλησιάζει η ένωση, τόσο ταχύτερα γίνεται η εναλλαγή των σκηνών χάρις στο επιταχυνόμενο μοντάζ.

Οι τρεις παραπάνω μορφές ρυθμικής εναλλαγής [παράλληλο, συγκλίνον, επιταχυνόμενο μοντάζ] είναι αυτές που ο Griffith θεμελίωσε στην αμερικανική σχολή μοντάζ: τα διαφοροποιημένα μέρη που ανακατεύονται μέσω του παράλληλου μοντάζ είναι οι τέσσερις πολιτισμοί, οι ανταλλασσόμενες σχετικές διαστάσεις εκτείνονται από το κάστρο της Βαβυλώνας έως το εργοστάσιο του καπιταλιστή, οι συγκλίνουσες δράσεις δεν σχετίζονται μόνο εντός των συγκρούσεων κάθε πολιτισμού, αλλά και ανάμεσα στις συγκρούσεις διαφορετικών εποχών που, προς το τέλος της ταινίας, συγκλίνουν μέσω ενός επιταχυνόμενου μοντάζ το οποίο αντιπαραθέτει την Βαβυλώνα και την σύγχρονη Αμερική. Μετά από αυτή τη ρυθμική εναλλαγή που παρουσίασε ο Griffith στη ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ, ποτέ ξανά στον κινηματογράφο δεν θα επιτευχθεί παρόμοια οργανική ενότητα από μέρη τόσο διαφορετικά και από δράσεις τόσο μακρινές.


Το «οργανικό» μοντάζ

Βέβαια, το μοντάζ δεν επινοήθηκε στη ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑ. Μπορούμε όμως με σιγουριά να πούμε ότι ο Griffith είναι ο μεγάλος θεμελιωτής του μοντάζ της αμερικανικής σχολής, του «οργανικού» μοντάζ. Αυτό του το αναγνώρισαν όλοι οι μεγάλοι σκηνοθέτες, ακόμη και οι σοβιετικοί. Έτσι, από τον Griffith και μετά, το «οργανικό» μοντάζ έγινε το κυρίαρχο συστατικό του αμερικανικού κινηματογράφου και κυριάρχησε η αφηγηματικότητα: μια Κατάσταση μεταμορφώνεται σε μια άλλη, μέσω του ρυθμού και του μοντάζ, με την μεσολάβηση μιας δυικής Αντίθεσης και με την σύγκλιση των Δράσεων.

Άρα δεν είναι σωστό να κατηγορούμε το μοντάζ της αμερικανικής σχολής ότι υποτάσσεται στην κινηματογραφική αφήγηση. Αντιθέτως, το σωστό είναι ότι η αφηγηματικότητα των αμερικανικών ταινιών απορρέει από το «οργανικό» μοντάζ που θεμελίωσε ο Griffith.


Μετά την ταινία αυτή και το οργανικό μοντάζ της αμερικανικής σχολής θα παρουσιάσουμε, σε αντιδιαστολή μ’ αυτό, το διαλεκτικό μοντάζ της σοβιετικής σχολής, το ποιητικό μοντάζ της γαλλικής προπολεμικής σχολής και το εντασιακό μοντάζ της γερμανικής εξπρεσιονιστικής σχολής.

 

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Η μολότωφ της Παράδοσής μας

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

 

Όσο πιο τοπικό, τόσο και πιο παγκόσμιο! Ή σε σύγχρονα ελληνο-βρυξελ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Προσχέδιο Διαχείρισης Κρίσεων: Αναζητώντας ένα νέο «παράδειγμα»

Mανώλης Ροζάκης

 
1 Εισαγωγή
Το εν λόγω κείμενο επιχειρεί μία πρώτη εισαγωγική δοκ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Μια τέλεια μηδενιστική παράσταση

Γιώργος Μάλφας

 
Τα όσα τραγελαφικά συνέβησαν πρόσφατα στις ορκωμοσίες των νέων δημοτικών κ...
 

Περί Τεχνών

NOIRCEUR-SUR-LA-LYS (μαυρίλα-στον-κρίνο)*

Απόστολος Ζιώγας

  ‘’Την ποίηση όπως τις γυναίκες/μόνο στην απειλή της εγκατάλειψης/την αγαπά...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Τὸ «Φαινόμενο Ζιρὰρ» Κεκρυμμένα ἀπὸ Καταβολῆς*

Κωνσταντίνος. Ἰ. Γκότσης

Κι ἂν εἶναι βαθιὰ πεπρωμένος ὁ Ποιητὴς
ἐκφράζει τὸ ἀνεξήγητο τοῦ ἐ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Όταν η γη πετύχαινε εξάρες!

Βασίλης Πετρουλέας*

 

"Η μεγάλη Έκρηξη, η κοσμική σκόνη, η βαρύτητα, η πυρηνική σύντηξη, οι...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Καταδικασμένοι στην ανελευθερία;

Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος*  

 

Η ελευθερία της βούλησης είναι κατά πολύ περισσότερο φιλοσοφι...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Ο λόγος και η πίστη*

 Σπύρος Κυριαζόπουλος*

 

Ὅπως καί ἄν ὀνομάζεται σήμερα ὁ λόγος περί Θεοῦ, εἴτε Ἐπιστήμη, εἴ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Η αγάπη που διαρκεί

Olivier Clement

Δεν περιγράφει μόνο χωρισμούς το έργο του Σολζενίτσυν, αλλά και την καθημεριν...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Τὸ Αντίφωνο διοργάνωσε δημόσιο διάλογο, που συνεχίζεται, γιὰ το Πρόσωπο. Τὴν Παρασκευὴ 15 Ὀκτωβρίου του 2010, στὸ πατάρι τοῦ Αρμού, ο Θεόδωρος Ζιάκας αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις θεμελιώδεις αφετηριακές νοηματοδοτήσεις της έννοιας του Προσώπου σε θεολογικό-φιλοσοφικό πεδίο με αναφορές στο έργο του...
Στις 13 Μαρτίου 2013 στον Ι. Ν. Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω Βελβεντού στο ετήσιο εορταστικό πλαίσιο των ''50χρονων: 1963-2013'' διοργανώθηκε ομιλία-συζήτηση με τον π. Νικόλαο Λουδοβίκο, με θέμα: Χριστιανισμός και αναρχία. Ο ομιλητής αναφέρθηκε στις κοινωνικές, υπαρξιακές, πολιτικές, θεσμικές και και...
Εκδήλωση - συζήτηση της Σύναξης και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών την Δευτέρα 1 Απριλίου 2013 με θέμα: Η παράδοση ως κίνδυνος και ως ελπίδα Ομιλητές: π. Βασίλειος Γοντικάκης, προηγούμενος ι. μονής Ιβήρων Αγ. Όρους Μάριος Μπέγζος, Κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής Αθηνών Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Δρ....
Σωτήρης Αμάραντος
Η ιδέα ήταν να αποδώσω σε μερικές παραγράφους, ορισμένες βασικές διαστάσεις της κοινωνικής και ψυχι...
Αθ, Θεοδωράκης
Ευχαριστούμε, ευχαριστούμε για την ανάλυση, ηια την συλογιστική, για την προοπτική. Αθ. Θεοδωράκης π...
Βασίλης Μούσκουρης
Αγαπητέ, Κωνσταντίνε, εύγε για την επιλογή των αναρτήσεών σου. Είναι ομολογουμένως πολύτιμο υλικό πο...
Σταυρούλα Κουμενίδου
Εντυπωσιακά τα στοιχεία και ο σχολιασμός εξαιρετικός. Η κατακλείδα δεν αφήνει περιθώριο αντιλογίας α...
Περσεφωνη Ζιωγα
Καταπληκτικό άρθρο! Γροθιά στο στομαχι και βαλσαμο στις πληγές..Θα πρότεινα να τυπωθεί σε ...προκήρυ...
Νατάσα Κεσμέτη
Τί ἀνοιχτόμυαλα καί κυρίως ἀνοιχτόκαρδα πού κάνετε τίς συνδέσεις χωρίς νά ὑποτάσσετε τά μέν στά δέ κ...
Η κάμερα του "Παρασκηνίου" ταξίδεψε στην Τήνο, όπου συνάντησε το συνθέτη Γιώργο Κουμεντάκη και μίλησαν για τη ζωή του, τις συνεργασίες του αλλά και την απόφασή του να εγκατασταθεί μόνιμα στην Τήνο. Το αφιέρωμα στο γνωστό μουσικοσυνθέτη προβλήθηκε την Πέμπτη 19 Ιανουαρίου 2012 στην ΕΤ1. Ο γνωστός...
Ο ΙΔ΄ αιώνας ως «συγκεφαλαίωση» των επιτευγμάτων της "βυζαντικής" αγιογραφίας. Η μετάβαση (από τα μέσα του ΙΓ΄ αι.) από την τέχνη των Κομνηνών προς την τέχνη των Παλαιολόγων. Το έργο του Μιχαήλ Αστραπά και του Πανσέληνου, ως κορυφαία σημεία αναφοράς αυτής της πορείας. Οι βυζαντινές ζωγραφικές...
Ο ΙΔ΄ αιώνας ως «συγκεφαλαίωση» των επιτευγμάτων της "βυζαντικής" αγιογραφίας. Η μετάβαση (από τα μέσα του ΙΓ΄ αι.) από την τέχνη των Κομνηνών προς την τέχνη των Παλαιολόγων. Το έργο του Μιχαήλ Αστραπά και του Πανσέληνου, ως κορυφαία σημεία αναφοράς αυτής της πορείας. Οι βυζαντινές ζωγραφικές...