Πρωτοσέλιδα

Η Μεγάλη Αυταπάτη (Σχόλιο με αφορμή τη σύλληψη του Ν. Μαζιώτη)

Γιώργος Καραμπελιάς

 

Αντικρίζοντας το βλέμμα του Νίκου Μαζιώτη στις τηλεοράσεις και τις εφημερίδες, έφερα συνειρμικά στη σκέψη μου έναν παλιότερο «αντάρτη πόλης», τον Χρήστο Τσουτσουβή, που το πάθος τον οδήγησε στον θάνατο. Έναν θάνατο προδιαγεγραμμένο από τις επιλογές του και τον τρόπο που τις διεκδικούσε. Τότε είχα γράψει, συγκλονισμένος από τον θάνατό του –είχαμε συμμετάσχει παλαιότερα σε κοινούς αγώνες–, ένα «ρέκβιεμ», που αποτελούσε ταυτόχρονα και την απαρχή της οριστικής μου ρήξης με την ίδια την άκρα αριστερά και την προσπάθεια από την πλευρά μας, να πείσουμε για τον σφαλερό της δρόμο, συμμετέχοντας σε έναν κοινό χώρο μαζί της. Σήμερα, τριάντα χρόνια μετά, και αφού έχει ολοκληρωθεί ένας κύκλος, νιώθω την ανάγκη να επανέλθω ...
Η Κυπριακή λογοτεχνία και ποίηση

Ο ποιητής και δοκιμιογράφος Δημήτρης Κοσμόπουλος μίλησε για την Κυπριακή λογοτεχνία και ποίηση και αναφέρθηκε στον Ελληνικό λυρισμό της Κυπριακής δημιουργί...

Ο Κώστας Μόντης, ο Παντελής Μηχανικός και η «Πηνελόπη»

Άντης Ροδίτης

 

«…τὴν Ἑλλάδα πεπαίδευκεν οὗτος ὁ ποιητὴς καὶ πρὸς διοίκησίν τε καὶ παιδείαν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἄξιος ἀναλαβόντι μανθάνειν τε καὶ ...

Υπάρχει νεοελληνικό μυθιστόρημα;

Γιώργος Πινακούλας

 

[...] Στη νεοελληνική λογοτεχνία δεν υπήρξε μέχρι σήμερα, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, κανένα πραγματικά σπουδαίο μυθιστόρημ...

Ο ξεριζωμός και η αποξένωση του ανθρώπου

Σπύρος Κουτρούλης

 

Το γεγονός ότι ο άνθρωπος ανήκει σε μια πατρίδα, σε ένα τόπο, ότι φέρει τα στοιχεία ενός πολιτισμού, που τον ξεπερνά κ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την ταινία SHERLOCK Jr. σκηνοθετημένη από τον Buster Keaton στη διάρκεια της περιόδου 1920-1927 στην οποία είχε πλήρη καλλιτεχνικό έλεγχο των ταινιών του.

Buster Keaton: SHERLOCK Jr. (1924) from cinema.antifono on Vimeo.

Είναι γνωστό ότι σ’ όλες τις βωβές του ταινίες ο Keaton έπαιζε ο ίδιος, ακόμη και στις πιο επικίνδυνες σκηνές, έστω κι αν έτσι έθετε σε σοβαρό κίνδυνο τη ζωή του. Στο SHERLOCK Jr. έχουμε την ευκαιρία να δούμε την σκηνή όπου, σύμφωνα με το σενάριο, το ορμητικό νερό της δεξαμενής τον πετάει από ψηλά πάνω στις ράγες του τρένου. Το αποτέλεσμα ήταν ο Keaton να χτυπήσει σοβαρά στα γυρίσματα της σκηνής αυτής και στην συνέχεια να υποφέρει για πολλούς μήνες από δυνατούς πονοκεφάλους, χωρίς μάλιστα να γνωρίζει ότι είχε υποστεί βαρύ κάταγμα στο λαιμό.

Λίγο αργότερα, το 1926, ο Keaton γύρισε το αριστούργημά του την ταινία Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ που, σύμφωνα με τον Orson Welles, είναι η σπουδαιότερη κωμωδία του κινηματογράφου. Δυστυχώς η ταινία δεν είχε την αναμενόμενη εμπορική επιτυχία με αποτέλεσμα ο Keaton να κάνει το 1927, όπως αργότερα παραδέχθηκε, το μεγαλύτερο σφάλμα της ζωής του: με αντάλλαγμα ένα πλούσιο συμβόλαιο με την κινηματογραφική βιομηχανία συμφώνησε να του αφαιρεθεί ο καλλιτεχνικός έλεγχος των επομένων ταινιών του, γεγονός που συνέπεσε με την σαρωτική κυριαρχία του ομιλούντος κινηματογράφου. Από τότε και μετά ο Keaton κατάντησε κακέκτυπο του εαυτού του και πειθήνιο ενεργούμενο της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Η μεγάλη φόρμα

Συνεπώς, οι πιο διάσημες ταινίες του Keaton είναι οι βωβές ταινίες της περιόδου 1920-1927. Για να τις διαφοροποιήσουμε από τις βωβές του Chaplin, ας πούμε ότι ο κόσμος του Chaplin είναι αυτός της «μικρής φόρμας», δηλαδή ο κόσμος εκείνος στον οποίο μια μικρή διαφορά στην πλοκή θα ανατρέψει την αρχική κατάσταση, θα αναδείξει μια εντυπωσιακά μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο καταστάσεων με σκοπό να την αξιοποιήσει. Το διάσημο παράδειγμα της «μικρής φόρμας» είναι η κινηματογραφική σκηνή όπου βλέπουμε τον Σαρλό –τον οποίο μόλις παράτησε η γυναίκα του- να τραντάζεται από τους λυγμούς με την πλάτη στο φακό, ενώ όταν γυρίζει προς εμάς τον βλέπουμε να κουνάει ένα σέικερ φτιάχνοντας ένα κοκτέιλ.

Αν λοιπόν ο κόσμος του Chaplin είναι η «μικρή φόρμα», ο κόσμος του Keaton είναι αντίθετα, η «μεγάλη φόρμα». Στις ταινίες του ο ήρωας μοιάζει σαν ένα ασήμαντο σημείο περιτριγυρισμένο από ένα απέραντο περιβάλλον σ’ ένα χώρο υπό συνεχή μετασχηματισμό όπου κυριαρχούν τα αχανή μεταβαλλόμενα τοπία και οι παραμορφώσιμες γεωμετρικές κατασκευές: οι χείμαρροι κι οι καταρράκτες, ένα μεγάλο καράβι που παρασύρεται στη θάλασσα, μια πόλη που σαρώνεται από τον κυκλώνα, μια γέφυρα που γκρεμίζεται σαν τραπουλόχαρτο κλπ. Όλα αυτά μετασχηματίζονται υπό το «παγωμένο» βλέμμα του Keaton, που βλέπει τα πάντα σε θέση περισκοπίου ή σε θέση παρατηρητή. Πρόκειται για ένα βλέμμα προορισμένο για μεγάλους χώρους, εσωτερικούς και εξωτερικούς.

Ταυτόχρονα γεννιέται, μπροστά στα μάτια μας μέσα στην κωμωδία, μια σωρεία απρόσμενων εικόνων. Είναι η θύελλα, οι αστραπές, το διπλό φονικό και η τρομαγμένη γυναίκα στο Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΜΑΣ. Είναι ο κυκλώνας στο ΑΤΜΟΠΛΟΙΟ ΤΟΥ ΜΙΣΙΣΙΠΗ, η συντριβή του τρένου και η πλημμύρα στον ΣΤΡΑΤΗΓΟ, ο αιματηρός αγώνας πυγμαχίας στο ΜΠΟΞΕΡ ΜΠΑΤΛΕΡ. Η μοναδικότητα του Keaton έγκειται λοιπόν στην αμεσότητα του τρόπου με τον οποίο προάγει το κωμικό μέσα σ’ αυτό που λέγεται «μεγάλη φόρμα».

Συνεχείς τροχιές

Μια από τις μεθόδους του είναι το «γκαγκ της συνεχούς τροχιάς» το οποίο θέτει σε κίνηση μια ολόκληρη τέχνη γρήγορου μοντάζ. Βέβαια, ο Chaplin και οι υπόλοιποι παρουσιάζουν συχνά ταχύτατες καταδιώξεις, αλλά ο Keaton είναι ίσως ο μόνος που δημιούργησε καθαρά συνεχείς τροχιές. Στο SHERLOCK JR. θα δούμε διάσημες σκηνές με το γκαγκ της συνεχούς τροχιάς: ο ήρωας περνάει από μια καταπακτή πάνω στην σκεπή του τρένου, πηδάει από το ένα βαγόνι στο άλλο, αρπάζει την αλυσίδα μιας δεξαμενής και το νερό ξεχύνεται με ορμή, πέφτει στις ράγες και το σκάει την στιγμή που φτάνουν οι καταβρεγμένοι εργάτες!

Το γκαγκ μπορεί, επίσης, να γίνει και με αλλαγή πλάνου, ενώ ο ήρωας μένει ακίνητος: παράδειγμα η διάσημη σκηνή του ονείρου στο SHERLOCK Jr. όπου τα κοψίματα παρουσιάζουν τον ήρωα διαδοχικά στον κήπο, στο δρόμο, στο γκρεμό, στον αμμόλοφο, στον ύφαλο με το κύμα, στη χιονισμένη έκταση, επιστρέφοντας πάλι στον κήπο. Το αποκορύφωμα της ταχύτητας «συνεχούς τροχιάς» επιτυγχάνεται στον ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΣΤΗ: η κοπέλα τηλεφωνεί στον ήρωα, αυτός ρίχνεται μέσα στην κίνηση της πόλης και καταφέρνει να φτάσει δίπλα της μόλις εκείνη κλείνει το τηλέφωνο!

Οι μηχανές

Οι σχολιαστές του Keaton επέμεναν, επίσης, στην προτίμησή του στις μηχανές και στην συγγένειά του, ως προς αυτή την άποψη, όχι με το σουρεαλισμό, αλλά με το ντανταϊσμό.

Η προτίμησή του σε μηχανές και όχι σε εργαλεία είναι μια ακόμη σημαντική διαφορά του με τον Chaplin που χρησιμοποιεί εργαλεία και αντιτάσσεται στη μηχανή. Αντίθετα ο Keaton προτιμά να μετατρέπει τις μηχανές στον πολυτιμότερο σύμμαχό του, επειδή ο ήρωάς του τις επινοεί και αποτελεί κι εκείνος ένα μέρος τους. Βεβαίως, μπορεί οι μηχανές να ξεφύγουν από τον έλεγχο του ήρωά του και να λειτουργήσουν παράλογα ή να περιπλέξουν το απλό. Όμως παράλληλα υπηρετούν ακατάπαυστα μια υψηλότερη μυστική σκοπιμότητα στα κατάβαθα της τέχνης του Buster Keaton. Μιας τέχνης πρωτοποριακής που (όπως θα δούμε σε μια σεκάνς της ταινίας) επέτρεψε στον ήρωα του SHERLOCK Jr. να σπάσει τα δεσμά θεατή-κοινού και να εισέλθει κυριολεκτικά (!) μέσα στην οθόνη του κινηματογράφου προκειμένου ν’ αποκτήσει την αγαπημένη του κοπέλα.

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

 

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Ο Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος για το Manifeto

Ο φιλόλογος Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος μιλάει για το περιοδικό Manifesto Πολιτική-Πολιτισμός σε ε...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Γ. Παπανικολάου: To ασύμβατο μεταξύ συνείδησης και θανάτου

Γιώργης Παπανικολάου

 

Ακόμα κι όταν ο άνθρωπος μιλάει για τον θάνατό του, το κάνει σαν να ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Παρουσίαση-συζήτηση του νέου βιβλίου του Σωτήρη Γουνελά, Πρόταση Λόγου και Πολιτισμού.

Τη Δευτέρα 23 Ιουνίου  πραγματοποιήθηκε παρουσίαση-συζήτηση του νέου βιβλίου

του Σωτήρη Γουνε...

 

Περί Τεχνών

Γ. Λαμπράκος: Ο Μποντριγιάρ και η συνωμοσία της τέχνης

Γιώργος Λαμπράκος

 
Στη διάρκεια της μακράς σταδιοδρομίας του ο Ζαν Μποντριγιάρ, ίσως ο σημ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Δημήτριος Κουτρουμπής: ο γέροντας της Βουλιαγμένης

Μαρία Τσάτσου

 

Η ζωή του Δημητρίου Κουτρουμπή μού ήταν γνωστή πολύ πριν γνωρίσω το πρόσωπό...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Φως στα σκοτάδια της Φύσης

Σπύρος Μανουσέλης

 
Το τι ακριβώς είναι η «Σκοτεινή Υλη», η οποία με τη βαρύτητά της συγκρα...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

T. Szasz: Η Βιομηχανία της Τρέλας

Thomas S. Szasz

 

Η Κατασκευή Ψυχασθενών από το Σύγχρονο «Ψυχιατρικό Ιερατείο»

 
«Υπήρξ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Βιβλιοπαρουσίαση: "Αινίγματα λογικών προσεγγίσεων"

Το βιβλίου του γιατρού Γεωργίου Φ. Γκόνη "Αινίγματα λογικών προσεγγίσεων" παρουσιάστηκε από τις...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

H σημασία της επιθυμίας

Γιώργος Καστρινάκης

[ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ]

 

 

Κάποτε στην Αμερική (κι αργότερα ...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Θ. Παντούλας: H κυρία Ελλάδα ( Antifono.gr)
Στην τρίτη συνάντηση του κύκλου διαλέξεων Κοσμολογία και Κτίση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών ο Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης Ζηζιούλας μίλησε με θέμα: "Ανθρωπος και κόσμος στη θεολογία του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού" , την Τρίτη 16 Μαρτίου 2010.
Ομιλία στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Χαλανδρίου την Τετάρτη 24 Απριλίου στα πλαίσια εκδήλωσης με θέμα: «Ελλάδα-Κύπρος: ενεργειακές και οικονομικές εξελίξεις. Η γεωστρατηγική διάσταση». Αντίφωνο ( Antifono.gr)
Markopoulos
Κύριε Ζιαμπάρα, Τώρα το είδα. Με τιμάτε. Σας ευχαριστώ πολύ!! Έχετε όμως, όπως μπορώ να αντιληφθώ, ...
Ιωάννης Πλεξίδας
Δεν το νομίζω εγώ, αλλά οι Πατέρες. Και οι Πατέρες μιλούν για τα εφ' ημίν (ο όρος, βέβαια, είναι στω...
Θεοφάνης
Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε.. να έχετε ένα υπέροχο υπόλοιπο καλοκαιριού.
Ιωάννης Πλεξίδας
Ευχαριστώ για την κατανόηση.
Ιωάννης Πλεξίδας
Αγαπητέ, Θεοφάνη, χωρίς διάθεση αντιδικίας, θα ήθελα να σας πω ότι δεν μου διαφεύγει κάτι. Ο μέγιστο...
Παύλος Κλιματσάκης
Αγαπητέ κ. Πλεξίδα, έχετε δίκιο. Βεβαίως ο ενδιαφερόμενος πρέπει πρώτα να δει το βιβλίο.
Αρχικά ο Ρενέ Ζιράρ περιγράφει το Μιμητικό Τρίγωνο -- αντικείμενο, *υπόδειγμα, υποκείμενο-- . Ο Ζιράρ εξηγεί ακόμη τον τρόπο που επιλύονται οι συγκρούσεις και γιατί η ανθρώπινη κοινωνία δεν βρίσκεται σε ολική σύγκρουση όλη την ώρα. Αναφέρεται στις ομοιότητες Χριστιανισμου, μυθολογίας και το πως...
Ο δάσκαλος Χρίστος Τσολάκης - ομότιμος καθηγητής στο Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής εκπαίδευσης του ΑΠΘ ήταν καλεσμένος στην εκπομπή "Εκ του Πλησίον" της ΕΤ3. "Η παιδεία να κάνει το άνθρωπο ανθρωπινότερο", "Tα μυαλά των παιδιών δεν είναι δοχεία να τα γεμίσεις είναι σπίρτα για να τα ανάψεις" είπε...
Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός στα πλαίσια της εκπομπής "Γράμματα σπουδάματα" συζήτησε την Πέμπτη 8 Νεομβρίου του 2011με τον αναπληρωτή καθηγητή στην πολυτεχνική σχολή του Δημοκριτείου πανεπιστημίου Θράκης κ. Γεώργιο Π. Παύλο για τον σύγχρονο διωγμό των Ελλήνων στην Ελλάδα, επισημαίνοντας πως εν...