Πρωτοσέλιδα

Ἀθήνα-Ρώμη: μιά τελική ἀποτίμηση δύο κόσμων

Φώτης Σχοινᾶς

 
Στήν ἀρχαιότητα μόνο δύο λαοί ἐγκαθίδρυσαν δημοκρατικό πολίτευμα καί πολιτεύθηκαν βάσει αὐτοῦ: οἱ Ἕλληνες καί οἱ Ρωμαῖοι. Οἱ Ἕλληνες ἐφηῦραν τήν πολιτική[1] καί τήν δημοκρατία.[2] Ἡ Χάννα Ἄρεντ ὅμως χαρακτηρίζει τούς Ρωμαίους ὡς «τόν πλέον, ἴσως, πολιτικό λαό πού ἔχουμε γνωρίσει»[3]
Ἡ Ἀθήνα ἐγκαθίδρυσε προοδευτικά μία «ἄκρατη», ριζοσπαστική δημοκρατία, ἐνῶ ἡ Ρώμη εἶχε μέχρι τέλους μία ἀριστοκρατική, ὀλιγαρχική δημοκρατία, ἡ ὁποία μετεξελίχθηκε σέ ἡγεμονία-μοναρχία τό 27 π.Χ. ἀπό τόν Αὔγουστο. Ὅπως γράφει ὁ Κορνήλιος Καστοριάδης γιά τή Ρωμαϊκή Res Publica, «ἡ Ρώμη δέν ὑπῆρξε ποτέ δημοκρατία, ὑπῆρξε πάντο...
Τώρα και πάντοτε. Σημειώσεις στις γραφές του Ισαάκ του Σύρου

Σωτήρης Γουνελάς

 

Όταν πιάνεις να γράψεις ένα βιβλίο* σαν κι αυτό, δεν περιμένεις θερμή υποδοχή από τους αποχριστιανισμένους έλληνες, ούτε χειροκροτήμ...

Ἡ ὁδός

Χρήστος Μποκόρος

 

Κύριε, οὐκ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις·

καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι; 

Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή… 

ὑπάγω καὶ ἔρχομα...

Σωματικό και ψυχικό άλγος Η διαπλοκή του πόνου με το οντολογικό ερώτημα.

Χρήστος Γιανναράς

Ο σωματικός ή ο ψυχικός πόνος προσδιορίζεται από την φυσιολογία του, τα πιθανά αίτια και την αντιμετωπισή του αλλά δεν μπορεί να οριστε...

Οι αγώνες των ελίτ για κυριαρχία και η επιβεβλημένη δημοκρατική απάντηση

Σωτήρης Αμάραντος

 

Το κοινωνικό και ψυχικό υπόβαθρο της αυταρχικής εξουσίας

Έστω και ως κακόγουστη φάρσα, σε καιρούς εκκοσμίκευσης, η εξουσία λαμβ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την ταινία SHERLOCK Jr. σκηνοθετημένη από τον Buster Keaton στη διάρκεια της περιόδου 1920-1927 στην οποία είχε πλήρη καλλιτεχνικό έλεγχο των ταινιών του.

Buster Keaton: SHERLOCK Jr. (1924) from cinema.antifono on Vimeo.

Είναι γνωστό ότι σ’ όλες τις βωβές του ταινίες ο Keaton έπαιζε ο ίδιος, ακόμη και στις πιο επικίνδυνες σκηνές, έστω κι αν έτσι έθετε σε σοβαρό κίνδυνο τη ζωή του. Στο SHERLOCK Jr. έχουμε την ευκαιρία να δούμε την σκηνή όπου, σύμφωνα με το σενάριο, το ορμητικό νερό της δεξαμενής τον πετάει από ψηλά πάνω στις ράγες του τρένου. Το αποτέλεσμα ήταν ο Keaton να χτυπήσει σοβαρά στα γυρίσματα της σκηνής αυτής και στην συνέχεια να υποφέρει για πολλούς μήνες από δυνατούς πονοκεφάλους, χωρίς μάλιστα να γνωρίζει ότι είχε υποστεί βαρύ κάταγμα στο λαιμό.

Λίγο αργότερα, το 1926, ο Keaton γύρισε το αριστούργημά του την ταινία Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ που, σύμφωνα με τον Orson Welles, είναι η σπουδαιότερη κωμωδία του κινηματογράφου. Δυστυχώς η ταινία δεν είχε την αναμενόμενη εμπορική επιτυχία με αποτέλεσμα ο Keaton να κάνει το 1927, όπως αργότερα παραδέχθηκε, το μεγαλύτερο σφάλμα της ζωής του: με αντάλλαγμα ένα πλούσιο συμβόλαιο με την κινηματογραφική βιομηχανία συμφώνησε να του αφαιρεθεί ο καλλιτεχνικός έλεγχος των επομένων ταινιών του, γεγονός που συνέπεσε με την σαρωτική κυριαρχία του ομιλούντος κινηματογράφου. Από τότε και μετά ο Keaton κατάντησε κακέκτυπο του εαυτού του και πειθήνιο ενεργούμενο της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Η μεγάλη φόρμα

Συνεπώς, οι πιο διάσημες ταινίες του Keaton είναι οι βωβές ταινίες της περιόδου 1920-1927. Για να τις διαφοροποιήσουμε από τις βωβές του Chaplin, ας πούμε ότι ο κόσμος του Chaplin είναι αυτός της «μικρής φόρμας», δηλαδή ο κόσμος εκείνος στον οποίο μια μικρή διαφορά στην πλοκή θα ανατρέψει την αρχική κατάσταση, θα αναδείξει μια εντυπωσιακά μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο καταστάσεων με σκοπό να την αξιοποιήσει. Το διάσημο παράδειγμα της «μικρής φόρμας» είναι η κινηματογραφική σκηνή όπου βλέπουμε τον Σαρλό –τον οποίο μόλις παράτησε η γυναίκα του- να τραντάζεται από τους λυγμούς με την πλάτη στο φακό, ενώ όταν γυρίζει προς εμάς τον βλέπουμε να κουνάει ένα σέικερ φτιάχνοντας ένα κοκτέιλ.

Αν λοιπόν ο κόσμος του Chaplin είναι η «μικρή φόρμα», ο κόσμος του Keaton είναι αντίθετα, η «μεγάλη φόρμα». Στις ταινίες του ο ήρωας μοιάζει σαν ένα ασήμαντο σημείο περιτριγυρισμένο από ένα απέραντο περιβάλλον σ’ ένα χώρο υπό συνεχή μετασχηματισμό όπου κυριαρχούν τα αχανή μεταβαλλόμενα τοπία και οι παραμορφώσιμες γεωμετρικές κατασκευές: οι χείμαρροι κι οι καταρράκτες, ένα μεγάλο καράβι που παρασύρεται στη θάλασσα, μια πόλη που σαρώνεται από τον κυκλώνα, μια γέφυρα που γκρεμίζεται σαν τραπουλόχαρτο κλπ. Όλα αυτά μετασχηματίζονται υπό το «παγωμένο» βλέμμα του Keaton, που βλέπει τα πάντα σε θέση περισκοπίου ή σε θέση παρατηρητή. Πρόκειται για ένα βλέμμα προορισμένο για μεγάλους χώρους, εσωτερικούς και εξωτερικούς.

Ταυτόχρονα γεννιέται, μπροστά στα μάτια μας μέσα στην κωμωδία, μια σωρεία απρόσμενων εικόνων. Είναι η θύελλα, οι αστραπές, το διπλό φονικό και η τρομαγμένη γυναίκα στο Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΜΑΣ. Είναι ο κυκλώνας στο ΑΤΜΟΠΛΟΙΟ ΤΟΥ ΜΙΣΙΣΙΠΗ, η συντριβή του τρένου και η πλημμύρα στον ΣΤΡΑΤΗΓΟ, ο αιματηρός αγώνας πυγμαχίας στο ΜΠΟΞΕΡ ΜΠΑΤΛΕΡ. Η μοναδικότητα του Keaton έγκειται λοιπόν στην αμεσότητα του τρόπου με τον οποίο προάγει το κωμικό μέσα σ’ αυτό που λέγεται «μεγάλη φόρμα».

Συνεχείς τροχιές

Μια από τις μεθόδους του είναι το «γκαγκ της συνεχούς τροχιάς» το οποίο θέτει σε κίνηση μια ολόκληρη τέχνη γρήγορου μοντάζ. Βέβαια, ο Chaplin και οι υπόλοιποι παρουσιάζουν συχνά ταχύτατες καταδιώξεις, αλλά ο Keaton είναι ίσως ο μόνος που δημιούργησε καθαρά συνεχείς τροχιές. Στο SHERLOCK JR. θα δούμε διάσημες σκηνές με το γκαγκ της συνεχούς τροχιάς: ο ήρωας περνάει από μια καταπακτή πάνω στην σκεπή του τρένου, πηδάει από το ένα βαγόνι στο άλλο, αρπάζει την αλυσίδα μιας δεξαμενής και το νερό ξεχύνεται με ορμή, πέφτει στις ράγες και το σκάει την στιγμή που φτάνουν οι καταβρεγμένοι εργάτες!

Το γκαγκ μπορεί, επίσης, να γίνει και με αλλαγή πλάνου, ενώ ο ήρωας μένει ακίνητος: παράδειγμα η διάσημη σκηνή του ονείρου στο SHERLOCK Jr. όπου τα κοψίματα παρουσιάζουν τον ήρωα διαδοχικά στον κήπο, στο δρόμο, στο γκρεμό, στον αμμόλοφο, στον ύφαλο με το κύμα, στη χιονισμένη έκταση, επιστρέφοντας πάλι στον κήπο. Το αποκορύφωμα της ταχύτητας «συνεχούς τροχιάς» επιτυγχάνεται στον ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΣΤΗ: η κοπέλα τηλεφωνεί στον ήρωα, αυτός ρίχνεται μέσα στην κίνηση της πόλης και καταφέρνει να φτάσει δίπλα της μόλις εκείνη κλείνει το τηλέφωνο!

Οι μηχανές

Οι σχολιαστές του Keaton επέμεναν, επίσης, στην προτίμησή του στις μηχανές και στην συγγένειά του, ως προς αυτή την άποψη, όχι με το σουρεαλισμό, αλλά με το ντανταϊσμό.

Η προτίμησή του σε μηχανές και όχι σε εργαλεία είναι μια ακόμη σημαντική διαφορά του με τον Chaplin που χρησιμοποιεί εργαλεία και αντιτάσσεται στη μηχανή. Αντίθετα ο Keaton προτιμά να μετατρέπει τις μηχανές στον πολυτιμότερο σύμμαχό του, επειδή ο ήρωάς του τις επινοεί και αποτελεί κι εκείνος ένα μέρος τους. Βεβαίως, μπορεί οι μηχανές να ξεφύγουν από τον έλεγχο του ήρωά του και να λειτουργήσουν παράλογα ή να περιπλέξουν το απλό. Όμως παράλληλα υπηρετούν ακατάπαυστα μια υψηλότερη μυστική σκοπιμότητα στα κατάβαθα της τέχνης του Buster Keaton. Μιας τέχνης πρωτοποριακής που (όπως θα δούμε σε μια σεκάνς της ταινίας) επέτρεψε στον ήρωα του SHERLOCK Jr. να σπάσει τα δεσμά θεατή-κοινού και να εισέλθει κυριολεκτικά (!) μέσα στην οθόνη του κινηματογράφου προκειμένου ν’ αποκτήσει την αγαπημένη του κοπέλα.

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

 

 

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Η μολότωφ της Παράδοσής μας

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

 

Όσο πιο τοπικό, τόσο και πιο παγκόσμιο! Ή σε σύγχρονα ελληνο-βρυξελ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Προσχέδιο Διαχείρισης Κρίσεων: Αναζητώντας ένα νέο «παράδειγμα»

Mανώλης Ροζάκης

 
1 Εισαγωγή
Το εν λόγω κείμενο επιχειρεί μία πρώτη εισαγωγική δοκ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Μια τέλεια μηδενιστική παράσταση

Γιώργος Μάλφας

 
Τα όσα τραγελαφικά συνέβησαν πρόσφατα στις ορκωμοσίες των νέων δημοτικών κ...
 

Περί Τεχνών

NOIRCEUR-SUR-LA-LYS (μαυρίλα-στον-κρίνο)*

Απόστολος Ζιώγας

  ‘’Την ποίηση όπως τις γυναίκες/μόνο στην απειλή της εγκατάλειψης/την αγαπά...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Τὸ «Φαινόμενο Ζιρὰρ» Κεκρυμμένα ἀπὸ Καταβολῆς*

Κωνσταντίνος. Ἰ. Γκότσης

Κι ἂν εἶναι βαθιὰ πεπρωμένος ὁ Ποιητὴς
ἐκφράζει τὸ ἀνεξήγητο τοῦ ἐ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Όταν η γη πετύχαινε εξάρες!

Βασίλης Πετρουλέας*

 

"Η μεγάλη Έκρηξη, η κοσμική σκόνη, η βαρύτητα, η πυρηνική σύντηξη, οι...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Καταδικασμένοι στην ανελευθερία;

Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος*  

 

Η ελευθερία της βούλησης είναι κατά πολύ περισσότερο φιλοσοφι...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Ο λόγος και η πίστη*

 Σπύρος Κυριαζόπουλος*

 

Ὅπως καί ἄν ὀνομάζεται σήμερα ὁ λόγος περί Θεοῦ, εἴτε Ἐπιστήμη, εἴ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Η αγάπη που διαρκεί

Olivier Clement

Δεν περιγράφει μόνο χωρισμούς το έργο του Σολζενίτσυν, αλλά και την καθημεριν...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Στον 3ο κύκλο αυτομόρφωσης: προς έναν αντικαπιταλιστικό διαφωτισμό του Νosotros στις 18 Δεκεμβρίου του 2012 καλεσμένος ήταν ο κ. Στέφανος Ροζάνης που μίλησε με θέμα: Μια κριτική ματιά στην σχολή της Φρανκφούρτης
Τον Μάρτιο του 2013 ο Όμιλος Ερασιμόλπων «Το κοινόν των ωραίων τεχνών» διοργάνωσε εκδήλωση με θέμα: "Η ποίηση στην Εκπαίδευση". O φιλόλογος και ποιητής κ. Δημήτρης Αρμάος κατέθεσε τις εμπειρίες τους σχετικά με την παρουσία του ποιητικού λόγου στην προσωπική του διαδρομή. Αντίφωνο ( Antifono.gr)
Την Παρασκευή, 14 Δεκεμβρίου 2012 στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών το Ίδρυμα Άρτος Ζωής διοργάνωσε συνέδριο με θέμα: «Η επιστροφή της ηθικής. Παλαιά και νέα ερωτήματα» π. Ευάγγελος Γκανάς, εφημέριος του Ι.Ν. Οσίου Μελετίου Σεπολίων. Δογματική ακρίβεια και ηθικός βίος: Πώς αλληλοδιαπλέκονται στη ζωή...
Σωτήρης Αμάραντος
Η ιδέα ήταν να αποδώσω σε μερικές παραγράφους, ορισμένες βασικές διαστάσεις της κοινωνικής και ψυχι...
Αθ, Θεοδωράκης
Ευχαριστούμε, ευχαριστούμε για την ανάλυση, ηια την συλογιστική, για την προοπτική. Αθ. Θεοδωράκης π...
Βασίλης Μούσκουρης
Αγαπητέ, Κωνσταντίνε, εύγε για την επιλογή των αναρτήσεών σου. Είναι ομολογουμένως πολύτιμο υλικό πο...
Σταυρούλα Κουμενίδου
Εντυπωσιακά τα στοιχεία και ο σχολιασμός εξαιρετικός. Η κατακλείδα δεν αφήνει περιθώριο αντιλογίας α...
Περσεφωνη Ζιωγα
Καταπληκτικό άρθρο! Γροθιά στο στομαχι και βαλσαμο στις πληγές..Θα πρότεινα να τυπωθεί σε ...προκήρυ...
Νατάσα Κεσμέτη
Τί ἀνοιχτόμυαλα καί κυρίως ἀνοιχτόκαρδα πού κάνετε τίς συνδέσεις χωρίς νά ὑποτάσσετε τά μέν στά δέ κ...
Στην εκπομπή της ΕΤ1 "Ανοιχτά Χαρτιά" το 1984 με θέμα "Η γλώσσα μας σήμερα" ο Βίκτωρ Νέττας είχε καλεσμένους τον Εμμανουήλ Κριαρά, Γεώργιο Μπαμπινιώτη, τον Στέλιο Ράμφο και τον Ηλία Σπυρόπουλο που μίλησαν για το μονοτονικό, το πολυτονικό, κλπ.
Το 2009 ανακηρύχθηκε εκτός απο Έτος Αστρονομίας και Έτος Δαρβίνου.Πριν από 150 χρόνια, ο Κάρολος Δαρβίνος πρότεινε την υπόθεση ότι όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί του πλανήτη κατάγονται από έναν κοινό πρόγονο, τον οποίο οι επιστήμονες ονομάζουν σήμερα Luca (Last Universal Common Ansestor, Τελευταίος...
Ο δημοσιογράφος κ. Γεώργιος Σαχίνης συζήτησε με τον δάσκαλο του ΕΜΠ κ. Θεοδόση Τάσιο τον Ιούλιο του 2011 στο κανάλι Kρήτη TV στην εκπομπή "Αντιθέσεις" για την ηθολογική κρίση πολιτών και πολιτικών. Μίλησε για το μερίδιο ευθύνη μας, σαν πολίτες, την ανατομία του ήθους στην πολιτική, την...