Πρωτοσέλιδα

Κοινωνικά απόβλητα; Μία ποιμαντική προσέγγιση

Μανώλης Γ. Βαρδής

 

«Παπάδες, μπάτσοι, δικαστές, πολιτικοί, στρατιωτικοί/ Όλοι αυτοί είν’ ένορκοι και στο εδώλιο εμείς» (Γενιά του Χάους, από τη Γενιά του Χάους, LP Δικαίωμα Διάβασης, 1985)

 

Είναι αλήθεια ότι έχει δίκαιο ο Baudrillard που υποστηρίζει ότι στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, η επιταχυνόμενη κυκλοφορία των αντικειμένων με τη σφραγίδα της μόδας καταλήγει να υποδεικνύει μία κοινωνική κινητικότητα που δεν υφίσταται στην πραγματικότητα [1]. Τα νεανικά, μουσικά κινήματα είναι κατεξοχήν μορφές έκφρασης μίας εικονικής κινητικότητας και κοινωνικής σύγκρουσης. Στην περίπτωση της χώρας μας, η λεγόμενη πανκ σκηνή, που χρονικά καλύπτει κύρια τις δεκαετίες του 1980 και 1990, αποτέλεσε την πιο ριζοσπαστική και ακραία εκδοχή καταγγελίας της μικροαστικής, μεταπολιτευτικής ευωχίας...

 

Τὸ ὀντολογικὸ ἐρώτημα στὸ πεδίο τῶν κοινωνικῶν σχέσεων

Θεόδωρος . Ζιάκας

 

Τπάντα ρε. Κάθε τι στφύση καστν κοινωνία, πόκειται σὲ ἀκατά­παυστη τροπκαὶ ἀλλοίωση. Στποτάμι τοΓίγνεσθαι εναι δύνατο νμπες γιδεύτερη φορά. Πς μπορομε λοιπν νμιλήσουμε γιντο­λογία καμάλιστ...

Φυσική θεωρία και ορθόδοξη παράδοση

Γιώργος Παύλος

 
Ένας διάλογος επιστήμης και θεολογίας
 
Ζούμε σε έναν κόσμο απολύτως ιστορικό και εφήμερο. Και αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος μαζί με τα όντα και τον χρόνο, ενώ δεν υπήρχε, αναπάντεχα άρχισε να υπάρχει. Πέρασε από το μη είνα...
7η Τέχνη και Ιερό

Η εκπομπή του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Εκκλησίας της Ελλάδος Το τραπέζι της Κυριακής, που παρουσιάζουν ο Πορφύριος Νταλιάνης, δρ. Θεολογίας, και ο Γιώργος Ντόκος, θεολόγος, έχει αυτή τη φορά, θέμα: «Η αναζήτηση του ιερού στην έβδομη τέχνη».

 

...
Ἡ δοξολογικὴ κατανόηση τῆς ζωῆς

ρχιεπίσκοπος λβανίας ναστάσιος

 

ταν χρησιμοποιονται κφράσεις καὶ ἔννοιες, πως «δόξα τΘε», «δοξολογικστάση», «ες δόξαν Θεο», οπερισσότεροι συνήθως σκέπτονται κάτι ποπροσφέρεται στΘεό, μιὰ ὑμνολογικστάση, κάτι πογίνετα...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την βωβή ταινία LA PASSION DE JEANNE D’ARC σκηνοθετημένη από τον Carl Dreyer το έτος 1928.

Ο σκηνοθέτης ασχολήθηκε με τα γυρίσματα της ταινίας αυτής όταν σε νεαρή ηλικία εγκατέλειψε τη Δανία για ν’ αναζητήσει δουλειά στη Γαλλία. Διάλεξε ως πρωταγωνίστρια την έμπειρη θεατρική ηθοποιό Falconetti και μελέτησε τα πρακτικά της εκκλησιαστικής δίκης η οποία το 1431 οδήγησε στην πυρά την 19χρονη χωριάτισσα Ζαν, την νικηφόρα ηγέτιδα των γαλλικών στρατευμάτων ενάντια στους Άγγλους εισβολείς.

Ας παρακολουθήσουμε όσα έγραψε αργότερα ο σκηνοθέτης: «Για τα γυρίσματα δεν έκανα κάποια μελέτη για τα ρούχα της εποχής ή γι’ άλλα τέτοια στοιχεία. Δεν μ’ ενδιέφερε η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος ούτε και η χρονική της απόσταση από το σήμερα. Ο σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω έναν ύμνο στην επικράτηση της ψυχής επί της ζωής. Η επιλογή μου για τα γκρο πλάνα και τις ασυνήθιστες κοντινές λήψεις δεν ήταν τυχαία. Κάθε ένα πλάνο εξέφραζε τον χαρακτήρα και το πνεύμα του προσώπου που έδειχνε. Ο στόχος μου ήταν να μεταδώσω την αλήθεια και γι’ αυτό αγνόησα παντελώς κάθε είδους καλλωπισμό: έφθασα μάλιστα στο να απαγορεύσω στους ηθοποιούς να κάνουν έστω και ελάχιστη χρήση μακιγιάζ. Επίσης, έσπασα μια άλλη παράδοση: από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή της ταινίας, όλες γυρίστηκαν με την φυσική σειρά. Ευτυχώς ο διευθυντής φωτογραφίας Rudolph Maté κατανόησε τις απαιτήσεις μου σχετικά με τα γκρο πλάνα και συνέβαλε πολύ στο να παρουσιάσω αυτά που απαιτούσα. Στο δε παίξιμο της Falconetti βρήκα αυτό που ζητούσα: την μετενσάρκωση της μάρτυρος Ζαν.»

 

Η κυριαρχία του γκρο πλάνου

Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας συνειδητοποιούμε ότι δεν πρόκειται για μια «ιστορική» ταινία: δεν υπάρχει ούτε ένα γενικό πλάνο μιας μάχης. Όσο δε για τα μεσαία πλάνα ή τα πλάνα συνόλου, αυτά είναι ελάχιστα: σπανίως βλέπουμε ολόκληρα τα σώματα των ηθοποιών, ολόκληρα τα τραπέζια και τις πόρτες. Το κελί και η δικαστική αίθουσα δεν παρουσιάζονται σε πλάνα συνόλου, αλλά προσλαμβάνονται από το θεατή διαδοχικά, με βάση συνδέσεις (ρακόρ) οι οποίες τους προσδίδουν μια πραγματικότητα κάθε φορά κλειστή.

Με την απουσία των γενικών πλάνων ή των μεσαίων πλάνων, αυτό που απομένει είναι η απόλυτη κυριαρχία των γκρο πλάνων που γυρίζονται με βάση ασυνήθιστα καδραρίσματα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ακόμη και πλάνα που κόβουν την ενότητα του εικονιζομένου προσώπου: γκρο πλάνα με χείλη που ουρλιάζουν, με ξεδοντιασμένους καγχασμούς, κλπ. Τα «τμητικά» αυτά καδραρίσματα χρησιμοποιούνται μοναδικά για να υποδηλώσουν τις ασυνήθιστες γωνίες λήψης, οι οποίες δεν δικαιολογούνται πλήρως από τις απαιτήσεις της πλοκής ή της αντίληψης του θεατή.

Θα δούμε επίσης να χρησιμοποιούνται καδραρίσματα με πρόσωπα κομμένα οριζόντια, κάθετα ή διαγώνια, εγκάρσια. Θα δούμε ακόμη και οι κινήσεις των ηθοποιών να κόβονται στη μέση, οι συνδέσεις των κινήσεών τους να γίνονται συστηματικώς ψευδείς (faux raccords), σαν να έπρεπε να διασπαστούν κάποιες πραγματικές ή λογικές συνδέσεις. Συχνά μάλιστα το πρόσωπο της Ζαν παραμερίζεται στο κάτω μέρος της εικόνας, με αποτέλεσμα το γκρο πλάνο να παρασύρει ένα κομμάτι άσπρου σκηνικού, μια κενή ζώνη, ένα κομμάτι ουρανού, απ’ όπου η εκείνη αντλεί μοναδική έμπνευση.

Ο σκηνοθέτης προτιμά να απομονώνει κάθε πρόσωπο σε γκρο πλάνο, το οποίο όμως δεν «γεμίζει» ολόκληρο: η τοποθέτηση του προσώπου στα δεξιά ή στα αριστερά συνεπάγεται άμεσα μια δυνητική σύζευξη που δεν χρειάζεται πια να περνά από την πραγματική σύνδεση των προσώπων. Η σκηνοθετική αντίληψη του Dreyer επέτρεψε στα Πάθη να αναδυθούν με τρόπο εκστατικό, μέσω του προσώπου, της εξουθένωσής του, της αποστροφής του, της αναμέτρησής του με τα όρια!

 

Η απουσία της προοπτικής

Υπάρχει μια ακόμα ιδιαιτερότητα: ο σκηνοθέτης αποφεύγει να χρησιμοποιεί τις αντίστροφες γωνίες λήψης των πλάνων (εννοούμε εκείνες τις γωνίες λήψης στις οποίες το πλάνο του Α που βλέπει τον Β, ακολουθείται από ένα άλλο όπου ο Β βλέπει τον Α). Οι αντίστροφες γωνίες λήψης θα αποκαθιστούσαν, για κάθε πρόσωπο, μια πραγματική σχέση με κάποιο άλλο απέναντί του: το πρόσωπο θα αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, μέρος σε μια ταινία-δράσης. Αυτό ήταν κάτι που ο σκηνοθέτης ήθελε οπωσδήποτε ν’ αποφύγει.

Αποτελούμενη, λοιπόν, από τέτοιου είδους λήψεις η ταινία οριοθετεί το κομμάτι εκείνο του συμβάντος που δεν αφήνεται να πραγματωθεί ενεργά σ’ ένα προκαθορισμένο περιβάλλον, ιστορικό ή άλλο.

Έχουμε πια φθάσει στον πυρήνα της μεγαλοφυΐας του Dreyer: αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «ρέοντα γκρο πλάνα». Πρόκειται για μια συνεχόμενη κίνηση πλάνων, στα οποία απουσιάζει το βάθος και έχει καταργηθεί η προοπτική, η οποία θα προσέδιδε «ατμόσφαιρα» ιστορικής εποχής. Εξοβελίζοντας λοιπόν την προοπτική ο Dreyer αποθεώνει μια άλλη προοπτική καθαρά χρονική ή ακόμα και πνευματική: συνθλίβοντας την τρίτη διάσταση συσχετίζει άμεσα τον δισδιάστατο χώρο του πλάνου με το συναίσθημα και τα Πάθη, με το Χρόνο και το Πνεύμα.

 

Δύο διασταυρωνόμενα συμβάντα

Στην κατ’ εξοχήν συναισθηματική αυτή ταινία ενυπάρχει, βεβαίως, μια ιστορική βάση πραγμάτων: υπάρχουν οι κοινωνικοί ρόλοι και οι ατομικοί ή συλλογικοί χαρακτήρες με πραγματικές συνδέσεις μεταξύ τους, η Ζαν, ο επίσκοπος, οι δικαστές, το βασίλειο, ο λαός, κοντολογίς η Δίκη. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμα, που δεν είναι ούτε ακριβώς αιώνιο ούτε υπερ-ιστορικό. Αυτό που μπορεί να παρομοιαστεί με δύο παρόντα που διασταυρώνονται συνεχώς, από τα οποία το ένα συμβαίνει πάντα, αφού το άλλο επιτευχθεί.

Διατρέχουμε όλη την πορεία ενός ιστορικού συμβάντος, αλλά κατ’ αυτή την διαδρομή βρισκόμαστε μέσα στο άλλο συμβάν: το πρώτο έχει ενσαρκωθεί εδώ και καιρό, ενώ το δεύτερο συνεχίζει να εκφράζεται και μάλιστα να αναζητά την έκφρασή του μέσα στην ταινία. Το συμβάν είναι το ίδιο, ένα μέρος του οποίου περατώνεται βαθιά μέσα σε μια κατάσταση πραγμάτων, ενώ το άλλο δεν μπορεί να αναχθεί σε οποιαδήποτε τελείωση.

Το μυστήριο του παρόντος έγκειται στη διαφορά μεταξύ της Δίκης και των Παθών, που είναι ωστόσο αδιαχώριστα. Οι αιτίες της πλοκής καθορίζονται μέσα στην κατάσταση πραγμάτων, αλλά το ίδιο το συμβάν, το συναισθηματικό, το αιτιατό, υπερβαίνει τα αίτιά του και παραπέμπει αποκλειστικά σε άλλα αιτιατά. Όμως από τους ρόλους και τις καταστάσεις δεν θα διατηρηθεί παρά μόνο ό,τι χρειάζεται για να απελευθερωθεί το συναίσθημα.

Για τον σκηνοθέτη, το θέμα είναι από τη Δίκη να εξαχθούν τα Πάθη. Το θέμα είναι, από τα συμβάντα που βλέπουμε, να εξαχθεί αυτό το ανεξάντλητο και λαμπερό του κομμάτι, που υπερβαίνει την ίδια του την ενεργό πραγμάτωση, την ολοκλήρωσή του που η ίδια μένει για πάντα ανολοκλήρωτη.

 

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

People in this conversation

  • Επιμελητής

    Στον σύνδεσμο http://www.vimeo.com/25035903 (χωρίς ενδιάμεσα κενά) μπορείτε να δείτε ΟΛΟΚΛΗΡΗ την ταινία αυτή του Carl Dreyer.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Παγκόσμια Ημέρα Ελληνοφωνίας και Ελληνικού Πολιτισμού

Ο Καθηγητής Γλωσσολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και ο Γιάννης Καζάζης, Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Πρό...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Ἡ ἀντικειμενοποίηση τῆς ἀλήθειας

Χριστιανοσοσιαλιστική Σπουδαστική Κίνηση (1982)

 

ἐ­πι­στη­μο­νι­σμός, ἡ ἀ­πο­κλει­στι­κκαὶ ἀ­πό­λυ­τη πί­στη τοῦ ἀν­θρώ­που στν λο­γο­κρα­τού­με­νη γνώ­ση τοκό­σμου, εἶ­ναι φαι­νό­με­...

Κοινωνία - Οικονομία 

Το Brexit μια στρατηγική ήττα της Γερμανίας και των ΗΠΑ

Γιώργος Καραμπελιάς 

 
Το Brexit αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας περιόδου αλλεπάλληλων πληγμάτων στην παγκοσμιοποίηση, κατεξοχήν σ’ ό,τι αφορά στην Ευρώπη: Η κρίση στην Ιβηρική χερσόνησο που οδ...
 

Περί Τεχνών

Δ. Κοσμόπουλος: Μια θεολογική ματιά στο έργου του Γ. Σεφέρη

Το Πολιτιστικό Κέντρο της Ι.Αρχιεπισκοπής Αθηνών διοργάνωσε την Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2015 εκδήλωση - αφιέρωμα στον μεγάλο μας νομπελίστα ποιητή Γιώργο Σεφέρη με θέμα: 

Γιώργος Σεφέρης «Κατά βάθ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Π. Ευδοκίμωφ: Ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Τριάδας τοῦ Ἀντρέι Ρουμπλιώφ

Παλος Ευδοκίμωφ

 

1. Στ1515 καθεδρικς νας τς ναλήψεως τοΧριστοστΜόσχα μόλις εχε διακοσμηθμεκόνες λαμπρές, κτελεσμένες πτος μαθητς τομεγάλου διδασκάλου Ρουμπλιώφ. ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Ἡ “κοινωνική δικτύωση” καί τά ...“κοινωνικά ὑποκείμενα”!

Βασίλης Π. Μακρς

 

πό τό τέλος το Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου καί μετά ο νθρώπινες κοινωνίες χαρακτηρίζονται πό δύο παραμέτρους πού φήνουν ντονα τό ποτύπωμά τους στίς λειτουργίες του...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Ζώα ελευθέρας βοσκής και «βιομηχανικά»

Εύη Βουτσινά

 

Οι παρεμβάσεις στη φύση έχουν αποτέλεσμα άφθονη αλλά χωρίς γεύση τροφή

 

Κάποτε, στις παλιές «δύσκολες» εποχές, ο πελάτης του κρεοπωλείου έπρε­πε να προσέχει αν ο κρεοπώλης...

Επιστήμη vs Θρησκεία;

σεβ. Μητρ Μεσογαίας: Ἡ συνάντηση τοῦ Θεοῦ μέσα ἀπὸ ὑπέρλογα ρίσκα

σεβ. Μητρ Μεσογαίας & Λαυρεωτικς κ. Νικόλαος

 

Χαίρομαι φάνταστα ποὺ ἀπετόλμησα τν σημερινσυνάντηση. Δν εχε λογικὴ ἡ ἀπόφασή μου νσυναινέσω στν τόσο εγενικπρότασή σας. Δν ξέρω π...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Πατέρες: Ἡ αὐθεντικότητα πού ἐλευθερώνει

λιβιέ Κλεμάν

 

παράδοση, ἐὰν εναι νοιχτή, στραμμένη καμσκοπτν παγκόσμια μεταμόρφωση, φείλει νπροαγάγει ναν εαγγελισμτς κοινωνίας κατοπολιτισμο. Γινὰ ἐξηγήσουμε τν ...

Kινηματογράφος

M. Βαρδής: ¨Εκεί που η Πολιτική συναντά την Θρησκεία, με αφορμή το έργο του Buñuel, Nazarin

Μανώλης Γ. Βαρδής

 

Αφορμή το έργο της «μεξικανικής περιόδου» του Buñuel, Nazarin (1958). Ο μέγας σκηνοθέτης επιλέγει την καλή πλευρά του ακτιβισμού της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και αυτήν χτ...

 

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρδής Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Στ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζιώγας Απ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κατρούτσος Χρ.   Κιουρτσάκης Γ   Κομνηνός Στ.   Κονδύλης Π.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κούκος Σ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μανουσέλης Σ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Νευροκοπλή B.   Ντόκος Γ.   Ξυδάκης Ν.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Α.   Παπαθανασίου Θ.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σουφλέρης Στ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Παπαδόπουλος Χ.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Μαλάκη Αικατερίνη
Χαίρομαι που στα γραπτά του π. Βασιλείου φαίνεται να απουσιάζει το «κακό», το δυσειδές, το άσχημο, ...
HolyJoy
Ευχαριστούμε για αυτή την ενδιαφέρουσα συζήτηση. Επειδή προς το τέλος της συζήτησης γίνεται αναφορά ...
Χωρίς ΟΝΟΜΑ
Μία χαρά τα λέει ο Γιανναράς και αν μπορούσε (λόγω της θέσης του) θα τα έλεγε και ακόμα πιο ...χύμα....
παράκοσμος
Καλά τα λέει ο π. Λουδοβίκος. Σε έναν κύκλο ανθρώπων έχουν αρχίσει να εμπεδώνονται οι αιτίες των στρ...
Γιώργος Σιγάλας
Το παραπάνω κείμενο υποθέτει ότι νομοτελειακά η τουρκική ταυτότητα δεν μπορει να έχει βάθος στο χρόν...
Alexandros
Νομίζω ότι ο κ. Γιανναράς θέλει τόσο απεγνωσμένα έναν Πούτιν και αυτός είναι ο λόγος που συγκινήθηκε...
Γιώργος Καστρινάκης
Το σημαντικό με το κείμενο αυτό, αγαπητέ Μανώλη, είναι νομίζω ότι δεν εξετάζει την αντιπαλότητα (και...

Βιντεοθήκη