Πρωτοσέλιδα

Α. Ζέρβας: Μερησαήρ, Μερησαήρ: Ειρμοί νεκρώσιμοι.

Tην Παρασκευή 24 Μαΐου 2013 στο νέο χώρο του Άρδην (Ξενοφώντος 4 στο Σύνταγμα) έγινε η παρουσίαση του νέου ποιητικού έργου του Αντώνη Ζέρβα Μερησαήρ, Μερησαήρ:  Ειρμοί νεκρώσιμοι.(Εκδ. Μελάνι)
Πρόκειται για ένα σπονδυλωτό, μακροσκελές μοιρολόι για το θάνατο της συζύγου της ζωής του που ξεψύχησε στις 4 Μαΐου 2012, στις Βρυξέλλες.  
Μίλησε ο ποιητής Νίκος Λεβέντης και διάβασε αποσπάσματα ο συγγραφέας.
 
Με την τέχνη του, ο ποιητής μεταμορφώνει την προσωπική οδύνη σε μοιρολόι για τον ίδιο τον τόπο μας.
Christian Smith: Τι είναι πρόσωπο;

Τι είναι πρόσωπο; Και γιατί έχει σημασία πώς θα απαντήσουμε στην ερώτηση αυτή;

Κάθε ερμηνεία στις κοινωνικές επιστήμες έχει στο υπόβαθρό της κάποια ιδ...

Χρ. Γιανναράς: Ο πολιτισμός του Διαφωτισμού

Χρήστος Γιανναράς

Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός είναι, σίγουρα, κάτι περισσότερο από ιδεολογικό ρεύμα ή θεωρητικό σύστημα, κάτι περισσότερο από φιλοσοφική τάσ...

Γ. Χ. Παπαδόπουλος: Ελεύθερη Βούληση

Γιώργος Χ. Παπαδόπουλος 
  από την οντολογία του ανύπαρκτου και την οντογονία του περιττού στην κοινωνιολογία του απαραίτητου

 

« Η πόλη δεν πρέπει ν...
Ορθοδοξία και σύγχρονος πολιτισμός

Μητρ. Περγάμου κ.κ. Ιωάννης

 

Ποια είναι η σχέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας με τον πολιτισμό και ποια είναι η ιδιαίτερη σχέση της με τον πολιτισμό των ημε...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την βωβή ταινία LA PASSION DE JEANNE D’ARC σκηνοθετημένη από τον Carl Dreyer το έτος 1928.

Ο σκηνοθέτης ασχολήθηκε με τα γυρίσματα της ταινίας αυτής όταν σε νεαρή ηλικία εγκατέλειψε τη Δανία για ν’ αναζητήσει δουλειά στη Γαλλία. Διάλεξε ως πρωταγωνίστρια την έμπειρη θεατρική ηθοποιό Falconetti και μελέτησε τα πρακτικά της εκκλησιαστικής δίκης η οποία το 1431 οδήγησε στην πυρά την 19χρονη χωριάτισσα Ζαν, την νικηφόρα ηγέτιδα των γαλλικών στρατευμάτων ενάντια στους Άγγλους εισβολείς.

Ας παρακολουθήσουμε όσα έγραψε αργότερα ο σκηνοθέτης: «Για τα γυρίσματα δεν έκανα κάποια μελέτη για τα ρούχα της εποχής ή γι’ άλλα τέτοια στοιχεία. Δεν μ’ ενδιέφερε η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος ούτε και η χρονική της απόσταση από το σήμερα. Ο σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω έναν ύμνο στην επικράτηση της ψυχής επί της ζωής. Η επιλογή μου για τα γκρο πλάνα και τις ασυνήθιστες κοντινές λήψεις δεν ήταν τυχαία. Κάθε ένα πλάνο εξέφραζε τον χαρακτήρα και το πνεύμα του προσώπου που έδειχνε. Ο στόχος μου ήταν να μεταδώσω την αλήθεια και γι’ αυτό αγνόησα παντελώς κάθε είδους καλλωπισμό: έφθασα μάλιστα στο να απαγορεύσω στους ηθοποιούς να κάνουν έστω και ελάχιστη χρήση μακιγιάζ. Επίσης, έσπασα μια άλλη παράδοση: από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή της ταινίας, όλες γυρίστηκαν με την φυσική σειρά. Ευτυχώς ο διευθυντής φωτογραφίας Rudolph Maté κατανόησε τις απαιτήσεις μου σχετικά με τα γκρο πλάνα και συνέβαλε πολύ στο να παρουσιάσω αυτά που απαιτούσα. Στο δε παίξιμο της Falconetti βρήκα αυτό που ζητούσα: την μετενσάρκωση της μάρτυρος Ζαν.»


Η κυριαρχία του γκρο πλάνου

Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας συνειδητοποιούμε ότι δεν πρόκειται για μια «ιστορική» ταινία: δεν υπάρχει ούτε ένα γενικό πλάνο μιας μάχης. Όσο δε για τα μεσαία πλάνα ή τα πλάνα συνόλου, αυτά είναι ελάχιστα: σπανίως βλέπουμε ολόκληρα τα σώματα των ηθοποιών, ολόκληρα τα τραπέζια και τις πόρτες. Το κελί και η δικαστική αίθουσα δεν παρουσιάζονται σε πλάνα συνόλου, αλλά προσλαμβάνονται από το θεατή διαδοχικά, με βάση συνδέσεις (ρακόρ) οι οποίες τους προσδίδουν μια πραγματικότητα κάθε φορά κλειστή.

Με την απουσία των γενικών πλάνων ή των μεσαίων πλάνων, αυτό που απομένει είναι η απόλυτη κυριαρχία των γκρο πλάνων που γυρίζονται με βάση ασυνήθιστα καδραρίσματα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ακόμη και πλάνα που κόβουν την ενότητα του εικονιζομένου προσώπου: γκρο πλάνα με χείλη που ουρλιάζουν, με ξεδοντιασμένους καγχασμούς, κλπ. Τα «τμητικά» αυτά καδραρίσματα χρησιμοποιούνται μοναδικά για να υποδηλώσουν τις ασυνήθιστες γωνίες λήψης, οι οποίες δεν δικαιολογούνται πλήρως από τις απαιτήσεις της πλοκής ή της αντίληψης του θεατή.

Θα δούμε επίσης να χρησιμοποιούνται καδραρίσματα με πρόσωπα κομμένα οριζόντια, κάθετα ή διαγώνια, εγκάρσια. Θα δούμε ακόμη και οι κινήσεις των ηθοποιών να κόβονται στη μέση, οι συνδέσεις των κινήσεών τους να γίνονται συστηματικώς ψευδείς (faux raccords), σαν να έπρεπε να διασπαστούν κάποιες πραγματικές ή λογικές συνδέσεις. Συχνά μάλιστα το πρόσωπο της Ζαν παραμερίζεται στο κάτω μέρος της εικόνας, με αποτέλεσμα το γκρο πλάνο να παρασύρει ένα κομμάτι άσπρου σκηνικού, μια κενή ζώνη, ένα κομμάτι ουρανού, απ’ όπου η εκείνη αντλεί μοναδική έμπνευση.

Ο σκηνοθέτης προτιμά να απομονώνει κάθε πρόσωπο σε γκρο πλάνο, το οποίο όμως δεν «γεμίζει» ολόκληρο: η τοποθέτηση του προσώπου στα δεξιά ή στα αριστερά συνεπάγεται άμεσα μια δυνητική σύζευξη που δεν χρειάζεται πια να περνά από την πραγματική σύνδεση των προσώπων. Η σκηνοθετική αντίληψη του Dreyer επέτρεψε στα Πάθη να αναδυθούν με τρόπο εκστατικό, μέσω του προσώπου, της εξουθένωσής του, της αποστροφής του, της αναμέτρησής του με τα όρια!


Η απουσία της προοπτικής

Υπάρχει μια ακόμα ιδιαιτερότητα: ο σκηνοθέτης αποφεύγει να χρησιμοποιεί τις αντίστροφες γωνίες λήψης των πλάνων (εννοούμε εκείνες τις γωνίες λήψης στις οποίες το πλάνο του Α που βλέπει τον Β, ακολουθείται από ένα άλλο όπου ο Β βλέπει τον Α). Οι αντίστροφες γωνίες λήψης θα αποκαθιστούσαν, για κάθε πρόσωπο, μια πραγματική σχέση με κάποιο άλλο απέναντί του: το πρόσωπο θα αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, μέρος σε μια ταινία-δράσης. Αυτό ήταν κάτι που ο σκηνοθέτης ήθελε οπωσδήποτε ν’ αποφύγει.

Αποτελούμενη, λοιπόν, από τέτοιου είδους λήψεις η ταινία οριοθετεί το κομμάτι εκείνο του συμβάντος που δεν αφήνεται να πραγματωθεί ενεργά σ’ ένα προκαθορισμένο περιβάλλον, ιστορικό ή άλλο.

Έχουμε πια φθάσει στον πυρήνα της μεγαλοφυΐας του Dreyer: αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «ρέοντα γκρο πλάνα». Πρόκειται για μια συνεχόμενη κίνηση πλάνων, στα οποία απουσιάζει το βάθος και έχει καταργηθεί η προοπτική, η οποία θα προσέδιδε «ατμόσφαιρα» ιστορικής εποχής. Εξοβελίζοντας λοιπόν την προοπτική ο Dreyer αποθεώνει μια άλλη προοπτική καθαρά χρονική ή ακόμα και πνευματική: συνθλίβοντας την τρίτη διάσταση συσχετίζει άμεσα τον δισδιάστατο χώρο του πλάνου με το συναίσθημα και τα Πάθη, με το Χρόνο και το Πνεύμα.


Δύο διασταυρωνόμενα συμβάντα

Στην κατ’ εξοχήν συναισθηματική αυτή ταινία ενυπάρχει, βεβαίως, μια ιστορική βάση πραγμάτων: υπάρχουν οι κοινωνικοί ρόλοι και οι ατομικοί ή συλλογικοί χαρακτήρες με πραγματικές συνδέσεις μεταξύ τους, η Ζαν, ο επίσκοπος, οι δικαστές, το βασίλειο, ο λαός, κοντολογίς η Δίκη. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμα, που δεν είναι ούτε ακριβώς αιώνιο ούτε υπερ-ιστορικό. Αυτό που μπορεί να παρομοιαστεί με δύο παρόντα που διασταυρώνονται συνεχώς, από τα οποία το ένα συμβαίνει πάντα, αφού το άλλο επιτευχθεί.

Διατρέχουμε όλη την πορεία ενός ιστορικού συμβάντος, αλλά κατ’ αυτή την διαδρομή βρισκόμαστε μέσα στο άλλο συμβάν: το πρώτο έχει ενσαρκωθεί εδώ και καιρό, ενώ το δεύτερο συνεχίζει να εκφράζεται και μάλιστα να αναζητά την έκφρασή του μέσα στην ταινία. Το συμβάν είναι το ίδιο, ένα μέρος του οποίου περατώνεται βαθιά μέσα σε μια κατάσταση πραγμάτων, ενώ το άλλο δεν μπορεί να αναχθεί σε οποιαδήποτε τελείωση.

Το μυστήριο του παρόντος έγκειται στη διαφορά μεταξύ της Δίκης και των Παθών, που είναι ωστόσο αδιαχώριστα. Οι αιτίες της πλοκής καθορίζονται μέσα στην κατάσταση πραγμάτων, αλλά το ίδιο το συμβάν, το συναισθηματικό, το αιτιατό, υπερβαίνει τα αίτιά του και παραπέμπει αποκλειστικά σε άλλα αιτιατά. Όμως από τους ρόλους και τις καταστάσεις δεν θα διατηρηθεί παρά μόνο ό,τι χρειάζεται για να απελευθερωθεί το συναίσθημα.

Για τον σκηνοθέτη, το θέμα είναι από τη Δίκη να εξαχθούν τα Πάθη. Το θέμα είναι, από τα συμβάντα που βλέπουμε, να εξαχθεί αυτό το ανεξάντλητο και λαμπερό του κομμάτι, που υπερβαίνει την ίδια του την ενεργό πραγμάτωση, την ολοκλήρωσή του που η ίδια μένει για πάντα ανολοκλήρωτη.


* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Η νεοελληνική ταυτότητα μεταξύ αισθητικής και ιδεολογίας

Δημήτρης Βλάχος
 
Η σχοινοβασία του ποιητή - δημιουργού  
 
Στο φίλο τραγουδοποιό Γι...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Ο Πολιτισμός της ευχέρειας

Χρήστος Μαλεβίτσης
 

Οι Δυτικές κοινωνίες εισέρχονται πλησίστιες στον πολιτισμό της ευχέρεια...

Κοινωνία - Οικονομία 

A. Μιστριώτης: Το Αύριο

Αλέξανδρος Μιστριώτης 

 

Χαίρετε! Μου προτάθηκε να σας καλωσορίσω στην Αθήνα. Ο τίτλος της ...

 

Περί Τεχνών

Η Κυπριακή λογοτεχνία και ποίηση

Ο ποιητής και δοκιμιογράφος Δημήτρης Κοσμόπουλος μίλησε για την Κυπριακή λογοτεχνία και ποίηση ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

[Αντί- γραφή IV] Δεκαπενταύγουστος

 Βαγγέλης Σταυρόπουλος

 

Δεν είναι τίποτα στο σπίτι, Μάνα μου,

να μη σε φέρνει ολάκερη στ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

I. Π. Ζώης: Τι είναι η πραγματικότητα;

Ιωάννης Π. Ζώης

 

Α. Εισαγωγή

Πρόσφατα ο γράφων είχε προσκληθεί για μια σειρά διαλέξεων σ...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Εγκεφαλικά Ημισφαίρια και Δυτικός Κόσμος
O Iain McGilchrist , ψυχίατρος που εργάζεται στο Λονδίνο με το βιβλίο του «The Divided Brain an...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Ο λόγος και η πίστη*

 Σπύρος Κυριαζόπουλος*

 

Ὅπως καί ἄν ὀνομάζεται σήμερα ὁ λόγος περί Θεοῦ, εἴτε Ἐπιστήμη, εἴ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Συνέντευξη τού Δ. Σαββόπουλου στον Ά.Δαβαράκη, το 1983, για τον «Ταχυδρόμο»

Με τα «Τραπεζάκια Εξω», τον καινούργιο του δίσκο που είναι και η μεγαλύτερη εμπορική του επιτυχ...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Εκδήλωση - συζήτηση της Σύναξης και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών την Δευτέρα 1 Απριλίου 2013 με θέμα: Η παράδοση ως κίνδυνος και ως ελπίδα Ομιλητές: π. Βασίλειος Γοντικάκης, προηγούμενος ι. μονής Ιβήρων Αγ. Όρους Μάριος Μπέγζος, Κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής Αθηνών Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Δρ....
Το βιβλιοπωλείο "Πορθμός" και το περιοδικό "Manifesto" διοργάνωσαν εκδήλωση το Σάββατο 31 Μαρτίου του 2012 με θέμα: Η ζωή και το έργο του Ζήσιμου Λορεντζάτου. Μίλησε και συζήτησε με τον κοινό ο υπεύθυνος των εκδόσεων "Δόμος" και θεολόγος κ. Δημήτρης Μαυρόπουλος. Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε στο...
Στην εργασία αυτή εξετάζεται μια νέα φιλοσοφική προσέγγιση του ζητήματος της ύπαρξης του Θεού που προτείνεται από τον Mark Johnston στο πρόσφατο βιβλίο του Saving God (Princeton 2009). Ο Johnston, o οποίος απορρίπτει τις ισχυρές αθεϊστικές θέσεις πολλών σύγχρονων φιλοσόφων...
Δημήτριος
Με όλο τον σεβασμό, προσπαθώ να καταλάβω τι εννοούμε με το ιστορικό πρόσωπο του Αδάμ; Θα μπορούσε π....
Γιώργος Πινακούλας
Νομίζω πως καταλαβαίνω καλύτερα τώρα τη διαφωνία σου. «Τή επικλήσει, μεμονωμένου, ενός πολιτιστικού ...
Γιώργος Καστρινάκης
Δεν έχω κανένα λόγο διαφωνίας, αγαπητέ Γιώργο, σε οποιοδήποτε σημείο της απάντησής σου ετούτης. Η αν...
Γιώργος Πινακούλας
Αγαπητέ Γιώργο, Σ’ ευχαριστώ, καταρχάς, θερμά που διάβασες το κείμενό μου. Η αλήθεια είναι ότι στενα...
Γιώργος Καστρινάκης
Μετακένωση «πολιτισμική ανωριμότητα», λοιπόν, και «εγκλωβισμός […] σ’ ένα παλαιότερο επίπεδο εξέλιξ...
Άρης Νούλης
Καινοφανής, όπως πάντα, η παρουσίαση τού θέματος από τον κ. Ζιάκα. Υπάρχουν όμως, κάποιες αναπάντητε...
Το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε στο 9ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και στο 1ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας, όπου τιμήθηκε με το δεύτερο βραβείο και το Βραβείο Καλύτερης Φωτογραφίας. Οι μεταπολεμικές περιπέτειες του τόπου θα αφήσουν βαθιά τα ίχνη τους στη ζωή και το έργο του ποιητή Μιχάλη Γκανά....
Τι είναι ο ιουδαϊσμός, τι είναι ο εβραϊσμός, τι είναι ο σιωνισμός και πως και γιατί η θρησκεία των Εβραίων επηρεάζει καθοριστικά την ψυχοσύνθεσή τους, ήταν το θέμα της εκπομπής Ανιχνεύσεις στις 18 Φεβρουαρίου 2009. Εξετάσθηκε τι σχέση έχουν οι επιταγές της εβραϊκής θρησκείας με την πολιτική και...
" Η αξία της υλικότητας αντικατέστησε τις πολιτισμικές αξίες - Η εξουσία έχει ως αντικείμενο τη ζωή και όλη μας η ζωή έχει γίνει μια χρηματιστηριακή μεταφορά - Τα πάντα μέσα σε μια Παγκοσμιοποιημένη Τάξη Πραγμάτων δεν χρειάζονται τους λαούς - Το Ευρωπαϊκό πνεύμα είναι παράγωγο του Ελληνικού". Ο...