Πρωτοσέλιδα

«Ευρωπαϊσμός»: η παιδική ασθένεια του Ελληνισμού

Aντώνης Ανδρουλιδάκης

 

Καταρχάς, να υπογραμμίσουμε κάτι που αν και είναι αυτονόητο, ακούγεται στ’ αυτιά μας μάλλον κάπως περίεργα. Το να είναι κανείς «Ευρωπαίος» –όποια έννοια και αν αποδίδουμε στον όρο- δεν είναι καθεαυτό κάτι καλύτερο ή ανώτερο από το να είναι Αφρικανός, Ασιάτης, Αμερικανός ή Αυστραλός. Ή μήπως όχι;

Αυτό το υποβόσκον ερωτηματικό, η πιθανότητα δηλαδή να εισπράττουμε –να θεσμίζουμε φαντασιακά- τον Ευρωπαϊσμό, πιθανόν σε ασυνείδητο επίπεδο, ως κάτι «μοναδικά μοναδικό», ενάντια και στο ίδιο το εξισωτικό πρόταγμα του, ενάντια στο ευρωπαϊκό καθώς το λέμε κεκτημένο, ίσως να αποκρύπτει κάτι βαθύτερο την νεοελληνική συλλογική ψυχοσύνθεση. 

Όλοι, νομίζω, γινόμαστε καθημερινά μάρτυρες, τόσο από τα δεξιά όσο και από τα ...

Τὸ γεγονὸς τῆς γνώσης ἀπὸ τὴ μονὴ στὴν προσμονὴ*

Ανδρέας Βιτούλας

 
«Ὁ κόσμος ἔχει νόμους καὶ εἶναι βαρετός. Οἱ νόμοι αὐτοὶ δυστυχῶς δὲν παραβιάζονται. […] Νιώθεις τὴν τρομερὴ πλήξη; Ὁ μεσαίωνας θά ’ταν ἐνδιαφέρων. Σπίτι καὶ φάντασμα, ἐκκλησία καὶ Θεός. […] Ἂν ὁ Θεὸς εἶναι τρίγωνο, δὲν ξέρ...
Χωρίς ανάσα: φιλοσοφικά μαθήματα από τα αναπνευστικά νοσήματα

Havi Carel

 

Είναι 12:28. Μόλις έχω παρκάρει σε μια τυχερή άδεια θέση ακριβώς έξω από το γραφείο μου. Έχω μια συνάντηση στις 12:30. Με το ένα χέρι στέλνω μήνυμα και με το άλλο ψάχνω στην τσέπη του παλτού μου για τον ψεκαστήρα. Τον βγάζω, τον...

Η Σιωπή των Αγνών

Μιχάλης Σακελλαρίου

 

Περιδιαβαίνοντας λοιπόν τις τελευταίες μέρες τα social μύδια και εν όψει της τραγικής κατάληξης του παιδιού στα Γιάννενα ακούω από παντού για  "Έλλειμμα Παιδείας" και άλλα τέτοια ευλογοφανή. 

Ας μιλήσουμε λοιπόν για Π...

Παραγωγική ανασυγκρότηση: «Από τα κάτω» και με όρους Λαϊκού Κινήματος

Γιώργος Μιλτ. Σαλεμής

 

Ξέρουμε από τον Μαρξ πως κάθε χρηματικό ποσόν ΔΕΝ είναι Κεφάλαιο. Συνεπώς, ΔΕΝ είναι Κεφάλαιο κάθε περιουσιακό στοιχείο. Ένα σπίτι ΔΕΝ είναι Κεφάλαιο όταν είναι το εξοχικό της οικογένειας. Είναι όμως Κεφάλαιο όταν ενο...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την βωβή ταινία LA PASSION DE JEANNE D’ARC σκηνοθετημένη από τον Carl Dreyer το έτος 1928.

Ο σκηνοθέτης ασχολήθηκε με τα γυρίσματα της ταινίας αυτής όταν σε νεαρή ηλικία εγκατέλειψε τη Δανία για ν’ αναζητήσει δουλειά στη Γαλλία. Διάλεξε ως πρωταγωνίστρια την έμπειρη θεατρική ηθοποιό Falconetti και μελέτησε τα πρακτικά της εκκλησιαστικής δίκης η οποία το 1431 οδήγησε στην πυρά την 19χρονη χωριάτισσα Ζαν, την νικηφόρα ηγέτιδα των γαλλικών στρατευμάτων ενάντια στους Άγγλους εισβολείς.

Ας παρακολουθήσουμε όσα έγραψε αργότερα ο σκηνοθέτης: «Για τα γυρίσματα δεν έκανα κάποια μελέτη για τα ρούχα της εποχής ή γι’ άλλα τέτοια στοιχεία. Δεν μ’ ενδιέφερε η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος ούτε και η χρονική της απόσταση από το σήμερα. Ο σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω έναν ύμνο στην επικράτηση της ψυχής επί της ζωής. Η επιλογή μου για τα γκρο πλάνα και τις ασυνήθιστες κοντινές λήψεις δεν ήταν τυχαία. Κάθε ένα πλάνο εξέφραζε τον χαρακτήρα και το πνεύμα του προσώπου που έδειχνε. Ο στόχος μου ήταν να μεταδώσω την αλήθεια και γι’ αυτό αγνόησα παντελώς κάθε είδους καλλωπισμό: έφθασα μάλιστα στο να απαγορεύσω στους ηθοποιούς να κάνουν έστω και ελάχιστη χρήση μακιγιάζ. Επίσης, έσπασα μια άλλη παράδοση: από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή της ταινίας, όλες γυρίστηκαν με την φυσική σειρά. Ευτυχώς ο διευθυντής φωτογραφίας Rudolph Maté κατανόησε τις απαιτήσεις μου σχετικά με τα γκρο πλάνα και συνέβαλε πολύ στο να παρουσιάσω αυτά που απαιτούσα. Στο δε παίξιμο της Falconetti βρήκα αυτό που ζητούσα: την μετενσάρκωση της μάρτυρος Ζαν.»


Η κυριαρχία του γκρο πλάνου

Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας συνειδητοποιούμε ότι δεν πρόκειται για μια «ιστορική» ταινία: δεν υπάρχει ούτε ένα γενικό πλάνο μιας μάχης. Όσο δε για τα μεσαία πλάνα ή τα πλάνα συνόλου, αυτά είναι ελάχιστα: σπανίως βλέπουμε ολόκληρα τα σώματα των ηθοποιών, ολόκληρα τα τραπέζια και τις πόρτες. Το κελί και η δικαστική αίθουσα δεν παρουσιάζονται σε πλάνα συνόλου, αλλά προσλαμβάνονται από το θεατή διαδοχικά, με βάση συνδέσεις (ρακόρ) οι οποίες τους προσδίδουν μια πραγματικότητα κάθε φορά κλειστή.

Με την απουσία των γενικών πλάνων ή των μεσαίων πλάνων, αυτό που απομένει είναι η απόλυτη κυριαρχία των γκρο πλάνων που γυρίζονται με βάση ασυνήθιστα καδραρίσματα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ακόμη και πλάνα που κόβουν την ενότητα του εικονιζομένου προσώπου: γκρο πλάνα με χείλη που ουρλιάζουν, με ξεδοντιασμένους καγχασμούς, κλπ. Τα «τμητικά» αυτά καδραρίσματα χρησιμοποιούνται μοναδικά για να υποδηλώσουν τις ασυνήθιστες γωνίες λήψης, οι οποίες δεν δικαιολογούνται πλήρως από τις απαιτήσεις της πλοκής ή της αντίληψης του θεατή.

Θα δούμε επίσης να χρησιμοποιούνται καδραρίσματα με πρόσωπα κομμένα οριζόντια, κάθετα ή διαγώνια, εγκάρσια. Θα δούμε ακόμη και οι κινήσεις των ηθοποιών να κόβονται στη μέση, οι συνδέσεις των κινήσεών τους να γίνονται συστηματικώς ψευδείς (faux raccords), σαν να έπρεπε να διασπαστούν κάποιες πραγματικές ή λογικές συνδέσεις. Συχνά μάλιστα το πρόσωπο της Ζαν παραμερίζεται στο κάτω μέρος της εικόνας, με αποτέλεσμα το γκρο πλάνο να παρασύρει ένα κομμάτι άσπρου σκηνικού, μια κενή ζώνη, ένα κομμάτι ουρανού, απ’ όπου η εκείνη αντλεί μοναδική έμπνευση.

Ο σκηνοθέτης προτιμά να απομονώνει κάθε πρόσωπο σε γκρο πλάνο, το οποίο όμως δεν «γεμίζει» ολόκληρο: η τοποθέτηση του προσώπου στα δεξιά ή στα αριστερά συνεπάγεται άμεσα μια δυνητική σύζευξη που δεν χρειάζεται πια να περνά από την πραγματική σύνδεση των προσώπων. Η σκηνοθετική αντίληψη του Dreyer επέτρεψε στα Πάθη να αναδυθούν με τρόπο εκστατικό, μέσω του προσώπου, της εξουθένωσής του, της αποστροφής του, της αναμέτρησής του με τα όρια!


Η απουσία της προοπτικής

Υπάρχει μια ακόμα ιδιαιτερότητα: ο σκηνοθέτης αποφεύγει να χρησιμοποιεί τις αντίστροφες γωνίες λήψης των πλάνων (εννοούμε εκείνες τις γωνίες λήψης στις οποίες το πλάνο του Α που βλέπει τον Β, ακολουθείται από ένα άλλο όπου ο Β βλέπει τον Α). Οι αντίστροφες γωνίες λήψης θα αποκαθιστούσαν, για κάθε πρόσωπο, μια πραγματική σχέση με κάποιο άλλο απέναντί του: το πρόσωπο θα αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, μέρος σε μια ταινία-δράσης. Αυτό ήταν κάτι που ο σκηνοθέτης ήθελε οπωσδήποτε ν’ αποφύγει.

Αποτελούμενη, λοιπόν, από τέτοιου είδους λήψεις η ταινία οριοθετεί το κομμάτι εκείνο του συμβάντος που δεν αφήνεται να πραγματωθεί ενεργά σ’ ένα προκαθορισμένο περιβάλλον, ιστορικό ή άλλο.

Έχουμε πια φθάσει στον πυρήνα της μεγαλοφυΐας του Dreyer: αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «ρέοντα γκρο πλάνα». Πρόκειται για μια συνεχόμενη κίνηση πλάνων, στα οποία απουσιάζει το βάθος και έχει καταργηθεί η προοπτική, η οποία θα προσέδιδε «ατμόσφαιρα» ιστορικής εποχής. Εξοβελίζοντας λοιπόν την προοπτική ο Dreyer αποθεώνει μια άλλη προοπτική καθαρά χρονική ή ακόμα και πνευματική: συνθλίβοντας την τρίτη διάσταση συσχετίζει άμεσα τον δισδιάστατο χώρο του πλάνου με το συναίσθημα και τα Πάθη, με το Χρόνο και το Πνεύμα.


Δύο διασταυρωνόμενα συμβάντα

Στην κατ’ εξοχήν συναισθηματική αυτή ταινία ενυπάρχει, βεβαίως, μια ιστορική βάση πραγμάτων: υπάρχουν οι κοινωνικοί ρόλοι και οι ατομικοί ή συλλογικοί χαρακτήρες με πραγματικές συνδέσεις μεταξύ τους, η Ζαν, ο επίσκοπος, οι δικαστές, το βασίλειο, ο λαός, κοντολογίς η Δίκη. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμα, που δεν είναι ούτε ακριβώς αιώνιο ούτε υπερ-ιστορικό. Αυτό που μπορεί να παρομοιαστεί με δύο παρόντα που διασταυρώνονται συνεχώς, από τα οποία το ένα συμβαίνει πάντα, αφού το άλλο επιτευχθεί.

Διατρέχουμε όλη την πορεία ενός ιστορικού συμβάντος, αλλά κατ’ αυτή την διαδρομή βρισκόμαστε μέσα στο άλλο συμβάν: το πρώτο έχει ενσαρκωθεί εδώ και καιρό, ενώ το δεύτερο συνεχίζει να εκφράζεται και μάλιστα να αναζητά την έκφρασή του μέσα στην ταινία. Το συμβάν είναι το ίδιο, ένα μέρος του οποίου περατώνεται βαθιά μέσα σε μια κατάσταση πραγμάτων, ενώ το άλλο δεν μπορεί να αναχθεί σε οποιαδήποτε τελείωση.

Το μυστήριο του παρόντος έγκειται στη διαφορά μεταξύ της Δίκης και των Παθών, που είναι ωστόσο αδιαχώριστα. Οι αιτίες της πλοκής καθορίζονται μέσα στην κατάσταση πραγμάτων, αλλά το ίδιο το συμβάν, το συναισθηματικό, το αιτιατό, υπερβαίνει τα αίτιά του και παραπέμπει αποκλειστικά σε άλλα αιτιατά. Όμως από τους ρόλους και τις καταστάσεις δεν θα διατηρηθεί παρά μόνο ό,τι χρειάζεται για να απελευθερωθεί το συναίσθημα.

Για τον σκηνοθέτη, το θέμα είναι από τη Δίκη να εξαχθούν τα Πάθη. Το θέμα είναι, από τα συμβάντα που βλέπουμε, να εξαχθεί αυτό το ανεξάντλητο και λαμπερό του κομμάτι, που υπερβαίνει την ίδια του την ενεργό πραγμάτωση, την ολοκλήρωσή του που η ίδια μένει για πάντα ανολοκλήρωτη.


* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

Leave your comments

0
terms and condition.

Ετικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Καλογερόπουλος Α.   Καστρινάκης Γ.   Κιουρτσάκης Γ   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μαρκεζίνης Β.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Ναξάκης Χ.   Ντόκος Γ.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Γ.   Παπαθανασίου Θ.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Φεραίος Χ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   JoelLipman.Com

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

«Βλέπουν το δέντρο και χάνουν το δάσος» με την Ελλάδα

«Οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών κοιτάζουν τα δέντρα και χάνουν το δάσος» δήλωσε ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ελλάδα Ντάνιελ Σπέκχαρντ, σχετικά με την ελληνική κρίση χρέους, αναφέρει ο Κρις ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Γλώσσα και μικρά existenzialia

Ιωάννης Ε. Θεοδωρόπουλος 

 

Απόλυτος δυνατότης του  Ανθρώπου είναι η τέχνη να κάνει τη ζωή του ύπαρξη και την ύπαρξή του γλώσσα. Αλλά ό, τι  εξαγγέλλει η γλώσσα με το λόγο, δεν είναι απλώς Εί...

Κοινωνία - Οικονομία 

Χ. Ναξάκης Ο πολιτισμός των ομοιωμάτων (δικαιωμάτων)

Χάρης Ναξάκης

 
    Το 2001 στη Γερμανία, όπως αναφέρει ο καθηγητής Μ. Σαντέλ, ο Α. Μέιβες, ένας σαραντάχρονος τεχνικός υπολογιστών, σκοτώνει, τεμαχίζει, μαγειρεύει και τρώει ένα σαραντατριάχ...
 

Περί Τεχνών

Η Ποίηση είναι το κερί στο σκοτάδι

«Ο κόσμος ήταν, είναι και θα είναι πάντα σε κρίση, πολιτική, οικονομική, πολιτισμική, κρίση αξιών, κρίση ανθρώπινης, αλίμονο, επιβίωσης. Δουλειά του ποιητή είναι να ανάβει ένα κερί μέσα στο σκ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Πάσχα το κατακαλόκαιρο

 f. Stephen Muse

 

 «Εμόν βρώμα εστίν ίνα ποιώ το θέλημα του πέμψαντός με».                  

Οι παλιοί μοναχοί λένε: «Η προσευχή ξεκινά με τη μνήμη του θανάτου».

 

Ένα ζεστό καλοκαίρι,...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Cybernmads Οi «Τεχνοβάρβαροι» του 21ου αιώνα

Γιώργος Στάμκος

 
 
Ο νεοβάρβαρος «δεν θεωρεί τίποτε μόνιμο. Όμως, γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, βλέπει παντού έναν δρόμο. Εκεί όπου οι άλλοι συναντούν τείχη ή βουνά, ακόμη κι εκεί, αυτός βλέπ...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

A. Λαζαρίδου: Ψυχανάλυση: λύση ή πρόβλημα;

Αστερόπη Λαζαρίδου

Πέντε χρόνια στο ντιβάνι είναι αρκετά για να γνωρίσεις τα μυστικά, τα τεχνάσματα και τα κλισέ μιας θεραπευτικής διαδικασίας με μεγάλη απήχηση και αμφιλεγόμενη αποτελεσματικότ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Ανατολική και Δυτική παράδοση στη θρησκεία και την επιστήμη

π. Kirill Kopeikin    

 

Ακούστηκε εδώ, ότι η επιστήμη στον Μεσαίωνα προήλθε από την Καθολική γλώσσα. Θα ήθελα να κάνω σαφές γιατί προέκυψε ακριβώς εκεί, αλλά όχ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Μ. Ευδοκίμωφ: Ἡ ἀγάπη, ὁ ἐρωτισμὸς καὶ ἡ πλήξη

Μισὲλ Ευδοκίμωφ

 

Στὴν κρίση τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν, θὰ ἤθελα νὰ πῶ μιὰ λέξη γιὰ τὸν ἐρωτισμό. Ἡ σύγχρονη λογοτεχνία καὶ ὁ κινηματογράφος ἔχουν ἀφθονία ἐρωτικῶν σκηνῶν. Ὁ ἐρωτισμὸς ταλαντεύεται ἀνά...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Διονύσης Σκλήρης
Αγαπητέ Holy Joy, το παράδειγμα του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού που φέρνεις είναι πολύ εύστοχο ως π...
Αθανάσιος Θεοδωράκης
Δεν τολμώ να απαντήσω ή να δώσω κατευθύνσεις. Το ερώτημα όμως της Αγγελικής είναι αμείλικτο. Πρακτικ...
Γιώργος Σαλεμής
Έχετε δίκιο αγαπητή Αγγελική. Αυτή «η σπασμένη παράδοση» είναι το μεγάλο πρόβλημα. Η καταστροφή των ...
Kώστας Μποζέκογλου
Δεν πρόκειται για ένα απλώς σπουδαίο κείμενο αλλά για ένα σημαντικό κείμενο, μια μορφή δεδικασμένου...
aggeliki
ας μας πει καποιος και κατι πρακτικο. πως ξεκιναει καποιος ,σε μια ερημωμενη και σπασμενη αυτη την π...
Αθ. Θεοδωράκης
Κύριε Σαλεμή, Θα παραθέσω, για ενίσχυση της επιχειρηματολογίας σας. το παρακάτω του Κλεόδωρου:"...Αν...
Διονύσης Σκλήρης
Ευχαριστώ για τα σχόλια! Μιχάλη, έχω την εντύπωση ότι ο Agamben μάλλον προχωρά σε μία επανερμηνεία τ...
HolyJoy
Αυτό το μικρό απόσπασμα προέρχεται από το σημαντικό βιβλίο του Βλαδίμηρου Λόσκι "κατ' εικόνα και καθ...
Γιώργος Σαλεμής
Σας ευχαριστώ κύριε Ζιάκα. Έχω πάντα στο μυαλό μου ότι τα μεγάλα κινήματα νίκησαν ακριβώς γιατί ήταν...
Την Κυριακή 25 Μαρτίου του 2012 προσκεκλημένος της στιχουργού Λίνας Νικολακοπούλου και του δημοσιογράφου Μάκη Προβατά, ανήμερα της εθνικής επετείου, ο γνωστός συγγραφέας και φιλόσοφος Χρήστος Γιανναρά
Ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος μίλησε με θέμα : «Τα φιλοσοφικά ερωτήματα των αρχαίων Ελλήνων και οι χριστιανικές τους απαντήσεις: Είναι ό Έλληνοχριστιανισμός ένα ιδεολόγημα;» και απάντησε σε ερωτήσεις. Η ομιλία έλαβε χώρα στα πλαίσια της διημερίδας «Συνάντηση Ελληνισμού Χριστιανισμού» στον Ιερό Ναό...
1. Ο μηδενισμός ως διαπολιτισμικό φαινόμενο. Η Ιστορία είναι νεκροταφείο πολιτισμών. Γεννήθηκαν, ήκμασαν, παρήκμασαν, καταστράφηκαν. Συνήθως τον θάνατο του ενός ακολουθεί η γένεση ενός άλλου. Ονομάζω το ιστορικό αυτό σημείο (που έχει διάρκεια) «κατάσταση μηδέν», για να αναρωτηθώ τι είναι αυτό που...
Οι απεικονίσεις της Παναγίας της Θεοτόκου μέσα από διάσημους πίνακες ζωγραφικής. Παραγωγή:Ελληνική Σκηνοθέτης: Γιώργος Δάμπασης Αφήγηση: Αθηνά Σωτηροπούλου Επιστημονικός σύμβουλος: Αγγελα Ταμβάκη
Στα πλαίσια της εκπομπής "Σήμερα είναι Κυριακή", που μεταδόθηκε από την ΕΤ1, το 1987, ο Δημήτρης Μαυρόπουλος συνομιλεί με τον π. Σταμάτη Σκλήρη σχετικά με τον "βυζαντινό" τρόπο ζωγραφικής που αντανακλά την όλη πνευματική ζωή της εκκλησίας, την μίμηση και την δημιουργία στην βυζαντινή εικόνα και...
Ένα ντοκιμαντέρ για την γυναίκα που αφιέρωσε την ζωή της στην προώθηση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. «Μόλις είχα αρχίσει να διαβάζω Θουκυδίδη και τόσο γοητεύτηκα από την ωραιότητα και την ευαισθησία του λόγου του αλλά και από την παγκοσμιότητα των γραφομένων του που αποφάσισα...