Πρωτοσέλιδα

Ο ατελής άνθρωπος

Χάρης Ναξάκης

Ο τεχνοκόσμος είναι εδώ, ήδη εγκατεστημένος, δεν είναι ταινία επιστημονικής φαντασίας ή μυθοπλασία, όπως ο μύθος του Δαίδαλου και του Ίκαρου, τα φτερά των οποίων ήταν μια πρώιμη συνάρθρωση ανθρώπου και μηχανής ή σαν αυτόν του χάλκινου γίγαντα Τάλω, ενός αρχαϊκού ρομπότ στην υπηρεσία του βασιλιά Μίνωα που φύλαγε την Κρήτη από τους εισβολείς. Ο τεχνοκόσμος είναι εδώ σαν τον ήρωα του Μαξ Μπάρρυ στο μυθιστόρημά του «ο άνθρωπος μηχανή» όπου ο κεντρικός ήρωας, ένας τεχνολόγος μηχανικός, που χάνει το πόδι του σε ατύχημα, κατορθώνει να κατασκευάσει ένα τεχνητό πόδι καλύτερο από το προσθετικό αλλά και από το φυσικό του πόδι. Χωρίς να το πολυσκεφτεί ακρωτηριάζει το υγειές του πόδι αντικαθιστώντας και αυτό με ένα μηχανικό… Σ’ ένα ...
Κοινοτισμός και Οργάνωση– Οικολογικά και Αμεσοδημοκρατικά Προτάγματα

Ημερίδα Ελληνικός Κοινοτισμός 2014   

 
Κοινοτισμός και Οργάνωση– Οικολογικά και Αμεσοδημοκρατικά Προτάγματα
-Χρήστος Λυντέρης (Ριζική Συνταγματική Μεταρρύθμιση),  Δημήτρης Τουσιάδης (Ιστοσελίδα – κοινοτικοί χώροι Λυκώρεια),
-Θανάσης Μιχ...
Ἐλευθερία καὶ ὅριο

Γιῶργος Καστρινάκης

 

Ἡ ἐλευθερία εἶναι ἡ θεμελιώδης δυνατότητα ποὺ παραχώρησε ὁ Θεὸς στοὺς ἀνθρώπους. Ἂς θυμηθοῦμε τὰ πρῶτα λόγια Του μέσα στὸν Παράδεισο: Ἔχετε τὴ δυνατότητα νὰ τραφεῖτε ἀπὸ ὅλα τὰ δένδρα τοῦ κήπου. Γιὰ νὰ συμπληρώσει τὴν ἴ...

Σκεπτόμαστε έξω από το κεφάλι μας

Thomas Lepeltier

 

«Πού βρίσκονται οι σκέψεις μας και οι νοητικές δραστηριότητες μας; Μέσα στο κεφάλι μας, και πιο συγκεκριμένα στον εγκέφαλό μας, απαντούν οι οπαδοί των γνωσιακών (cognitive) επιστημών. Πιστεύοντας ακράδαντα σε αυτή την ιδέα...

«Συναντήθηκα με το θαύμα σα φίλος» Τα πεζά του ποιητή Νίκου Καρούζου

Σπύρος Κουτρούλης

Οι ποιητές, διασώζουν στα γραπτά τους κείμενα μια βαθιά αίσθηση του κόσμου αλλά και της γλώσσας που γράφουν . Γι’ αυτό τα δοκίμια ποιητών όπως του Ν. Καρούζου, ή του Γ. Σεφέρη, ή του Ο. Ελύτη μας ενδιαφέρο...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την βωβή ταινία LA PASSION DE JEANNE D’ARC σκηνοθετημένη από τον Carl Dreyer το έτος 1928.

Ο σκηνοθέτης ασχολήθηκε με τα γυρίσματα της ταινίας αυτής όταν σε νεαρή ηλικία εγκατέλειψε τη Δανία για ν’ αναζητήσει δουλειά στη Γαλλία. Διάλεξε ως πρωταγωνίστρια την έμπειρη θεατρική ηθοποιό Falconetti και μελέτησε τα πρακτικά της εκκλησιαστικής δίκης η οποία το 1431 οδήγησε στην πυρά την 19χρονη χωριάτισσα Ζαν, την νικηφόρα ηγέτιδα των γαλλικών στρατευμάτων ενάντια στους Άγγλους εισβολείς.

Ας παρακολουθήσουμε όσα έγραψε αργότερα ο σκηνοθέτης: «Για τα γυρίσματα δεν έκανα κάποια μελέτη για τα ρούχα της εποχής ή γι’ άλλα τέτοια στοιχεία. Δεν μ’ ενδιέφερε η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος ούτε και η χρονική της απόσταση από το σήμερα. Ο σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω έναν ύμνο στην επικράτηση της ψυχής επί της ζωής. Η επιλογή μου για τα γκρο πλάνα και τις ασυνήθιστες κοντινές λήψεις δεν ήταν τυχαία. Κάθε ένα πλάνο εξέφραζε τον χαρακτήρα και το πνεύμα του προσώπου που έδειχνε. Ο στόχος μου ήταν να μεταδώσω την αλήθεια και γι’ αυτό αγνόησα παντελώς κάθε είδους καλλωπισμό: έφθασα μάλιστα στο να απαγορεύσω στους ηθοποιούς να κάνουν έστω και ελάχιστη χρήση μακιγιάζ. Επίσης, έσπασα μια άλλη παράδοση: από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή της ταινίας, όλες γυρίστηκαν με την φυσική σειρά. Ευτυχώς ο διευθυντής φωτογραφίας Rudolph Maté κατανόησε τις απαιτήσεις μου σχετικά με τα γκρο πλάνα και συνέβαλε πολύ στο να παρουσιάσω αυτά που απαιτούσα. Στο δε παίξιμο της Falconetti βρήκα αυτό που ζητούσα: την μετενσάρκωση της μάρτυρος Ζαν.»


Η κυριαρχία του γκρο πλάνου

Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας συνειδητοποιούμε ότι δεν πρόκειται για μια «ιστορική» ταινία: δεν υπάρχει ούτε ένα γενικό πλάνο μιας μάχης. Όσο δε για τα μεσαία πλάνα ή τα πλάνα συνόλου, αυτά είναι ελάχιστα: σπανίως βλέπουμε ολόκληρα τα σώματα των ηθοποιών, ολόκληρα τα τραπέζια και τις πόρτες. Το κελί και η δικαστική αίθουσα δεν παρουσιάζονται σε πλάνα συνόλου, αλλά προσλαμβάνονται από το θεατή διαδοχικά, με βάση συνδέσεις (ρακόρ) οι οποίες τους προσδίδουν μια πραγματικότητα κάθε φορά κλειστή.

Με την απουσία των γενικών πλάνων ή των μεσαίων πλάνων, αυτό που απομένει είναι η απόλυτη κυριαρχία των γκρο πλάνων που γυρίζονται με βάση ασυνήθιστα καδραρίσματα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ακόμη και πλάνα που κόβουν την ενότητα του εικονιζομένου προσώπου: γκρο πλάνα με χείλη που ουρλιάζουν, με ξεδοντιασμένους καγχασμούς, κλπ. Τα «τμητικά» αυτά καδραρίσματα χρησιμοποιούνται μοναδικά για να υποδηλώσουν τις ασυνήθιστες γωνίες λήψης, οι οποίες δεν δικαιολογούνται πλήρως από τις απαιτήσεις της πλοκής ή της αντίληψης του θεατή.

Θα δούμε επίσης να χρησιμοποιούνται καδραρίσματα με πρόσωπα κομμένα οριζόντια, κάθετα ή διαγώνια, εγκάρσια. Θα δούμε ακόμη και οι κινήσεις των ηθοποιών να κόβονται στη μέση, οι συνδέσεις των κινήσεών τους να γίνονται συστηματικώς ψευδείς (faux raccords), σαν να έπρεπε να διασπαστούν κάποιες πραγματικές ή λογικές συνδέσεις. Συχνά μάλιστα το πρόσωπο της Ζαν παραμερίζεται στο κάτω μέρος της εικόνας, με αποτέλεσμα το γκρο πλάνο να παρασύρει ένα κομμάτι άσπρου σκηνικού, μια κενή ζώνη, ένα κομμάτι ουρανού, απ’ όπου η εκείνη αντλεί μοναδική έμπνευση.

Ο σκηνοθέτης προτιμά να απομονώνει κάθε πρόσωπο σε γκρο πλάνο, το οποίο όμως δεν «γεμίζει» ολόκληρο: η τοποθέτηση του προσώπου στα δεξιά ή στα αριστερά συνεπάγεται άμεσα μια δυνητική σύζευξη που δεν χρειάζεται πια να περνά από την πραγματική σύνδεση των προσώπων. Η σκηνοθετική αντίληψη του Dreyer επέτρεψε στα Πάθη να αναδυθούν με τρόπο εκστατικό, μέσω του προσώπου, της εξουθένωσής του, της αποστροφής του, της αναμέτρησής του με τα όρια!


Η απουσία της προοπτικής

Υπάρχει μια ακόμα ιδιαιτερότητα: ο σκηνοθέτης αποφεύγει να χρησιμοποιεί τις αντίστροφες γωνίες λήψης των πλάνων (εννοούμε εκείνες τις γωνίες λήψης στις οποίες το πλάνο του Α που βλέπει τον Β, ακολουθείται από ένα άλλο όπου ο Β βλέπει τον Α). Οι αντίστροφες γωνίες λήψης θα αποκαθιστούσαν, για κάθε πρόσωπο, μια πραγματική σχέση με κάποιο άλλο απέναντί του: το πρόσωπο θα αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, μέρος σε μια ταινία-δράσης. Αυτό ήταν κάτι που ο σκηνοθέτης ήθελε οπωσδήποτε ν’ αποφύγει.

Αποτελούμενη, λοιπόν, από τέτοιου είδους λήψεις η ταινία οριοθετεί το κομμάτι εκείνο του συμβάντος που δεν αφήνεται να πραγματωθεί ενεργά σ’ ένα προκαθορισμένο περιβάλλον, ιστορικό ή άλλο.

Έχουμε πια φθάσει στον πυρήνα της μεγαλοφυΐας του Dreyer: αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «ρέοντα γκρο πλάνα». Πρόκειται για μια συνεχόμενη κίνηση πλάνων, στα οποία απουσιάζει το βάθος και έχει καταργηθεί η προοπτική, η οποία θα προσέδιδε «ατμόσφαιρα» ιστορικής εποχής. Εξοβελίζοντας λοιπόν την προοπτική ο Dreyer αποθεώνει μια άλλη προοπτική καθαρά χρονική ή ακόμα και πνευματική: συνθλίβοντας την τρίτη διάσταση συσχετίζει άμεσα τον δισδιάστατο χώρο του πλάνου με το συναίσθημα και τα Πάθη, με το Χρόνο και το Πνεύμα.


Δύο διασταυρωνόμενα συμβάντα

Στην κατ’ εξοχήν συναισθηματική αυτή ταινία ενυπάρχει, βεβαίως, μια ιστορική βάση πραγμάτων: υπάρχουν οι κοινωνικοί ρόλοι και οι ατομικοί ή συλλογικοί χαρακτήρες με πραγματικές συνδέσεις μεταξύ τους, η Ζαν, ο επίσκοπος, οι δικαστές, το βασίλειο, ο λαός, κοντολογίς η Δίκη. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμα, που δεν είναι ούτε ακριβώς αιώνιο ούτε υπερ-ιστορικό. Αυτό που μπορεί να παρομοιαστεί με δύο παρόντα που διασταυρώνονται συνεχώς, από τα οποία το ένα συμβαίνει πάντα, αφού το άλλο επιτευχθεί.

Διατρέχουμε όλη την πορεία ενός ιστορικού συμβάντος, αλλά κατ’ αυτή την διαδρομή βρισκόμαστε μέσα στο άλλο συμβάν: το πρώτο έχει ενσαρκωθεί εδώ και καιρό, ενώ το δεύτερο συνεχίζει να εκφράζεται και μάλιστα να αναζητά την έκφρασή του μέσα στην ταινία. Το συμβάν είναι το ίδιο, ένα μέρος του οποίου περατώνεται βαθιά μέσα σε μια κατάσταση πραγμάτων, ενώ το άλλο δεν μπορεί να αναχθεί σε οποιαδήποτε τελείωση.

Το μυστήριο του παρόντος έγκειται στη διαφορά μεταξύ της Δίκης και των Παθών, που είναι ωστόσο αδιαχώριστα. Οι αιτίες της πλοκής καθορίζονται μέσα στην κατάσταση πραγμάτων, αλλά το ίδιο το συμβάν, το συναισθηματικό, το αιτιατό, υπερβαίνει τα αίτιά του και παραπέμπει αποκλειστικά σε άλλα αιτιατά. Όμως από τους ρόλους και τις καταστάσεις δεν θα διατηρηθεί παρά μόνο ό,τι χρειάζεται για να απελευθερωθεί το συναίσθημα.

Για τον σκηνοθέτη, το θέμα είναι από τη Δίκη να εξαχθούν τα Πάθη. Το θέμα είναι, από τα συμβάντα που βλέπουμε, να εξαχθεί αυτό το ανεξάντλητο και λαμπερό του κομμάτι, που υπερβαίνει την ίδια του την ενεργό πραγμάτωση, την ολοκλήρωσή του που η ίδια μένει για πάντα ανολοκλήρωτη.


* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

E. Κοροβίνης: Η νεοελληνική Φαυλοκρατία

Ευάγγελος Κοροβίνης

 

ΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Τα πρώτα πενήντα χρόνια – Ένα φαυλοκρατικό πολιτικό σύστημα αποκρυσταλλώνεται
 
Μέχρις και τις παραμονές της Επανάστασης του ’21, η ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Γ. Πολίτης: Ο Τζωρτζ Όργουελ και η σύνθεση αναρχίας και φιλελευθερισμού

Γιώργος Πολίτης

 

Για πολλούς στοχαστές το μέτρο βάσει του οποίου κρίνονται τα κοινωνικά γεγονότα, είναι αν και κατά πόσο αυτά βρίσκονται σε συνάφεια με μία προδιαγεγραμμένη αντίληψη της ανθρ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Γ. Kιουρτσάκης: O τόπος και η ουτοπία της αγοράς (Ένα ευρωπαϊκό όνειρο)*

Γιάννης Kιουρτσάκης

H Aθήνα έβραζε ξανά. ∆εν ήταν πια οι αλλοτινές φοιτητικές εξεγέρσεις που διεκδικούσαν «Ψωμί, παιδεία, ελευθερία»· ούτε η εξέγερση του πολιορκημένου από τ...
 

Περί Τεχνών

Γ. Βαρθαλίτης: Για το Σύσσημον του Νίκου Παναγιωτόπουλου

Γιώργος Βαρθαλίτης

Πολλές φορές οι παρετυμολογίες αγγίζουν βαθύτερα την ουσία των ονοματισμένων πραγμάτων από την ακριβή σημασία των ονομάτων που τους αποδίδονται. Πριν ανοίξω λεξικό ή να δω&nb...

Θεολογία - Θρησκειολογία

O π. Θωμάς Χρυσικός μιλά για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο
Εκδήλωση - αφιέρωμα στον μακαριστό Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας και ιδρυτή της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας Λυκούργο Αγγελόπουλο, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 23 Νοεμβρίο...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Ψηφιακοί Δούλοι ή Cyborgs

Μιχάλης Σακελλαρίου

 
Η επίσκεψη του ανιψιού μου μέσα στο Σαββατοκύριακο με άφησε με πολλούς προβληματισμούς. Σα technology freak και εγώ, τα συρτάρια μου είναι γεμάτα από παλιούς σκληρούς δί...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Ι. Π. Ζώης: Περί συνείδησης

Ιωάννης Π. Ζώης

Υπάρχουν πολλά δύσκολα προβλήματα στον χώρο της Ιατρικής επιστήμης αλλά μόνο ένα από αυτά αποκαλείται "το δύσκολο πρόβλημα". Και αυτό είναι το πρόβ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

F. Sherrard: Ο απανθρωπισμός του ανθρώπου

Philippe Sherrard 

Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να δείξει με ποιο τρόπο, η αυξανόμενη επιρροή της σύγχρονης επιστημονικής νοοτροπίας και η μετάφρασή της σε κοινωνικές μορφές, βάδισαν χέρι – χ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

X. Φερσέντααλ: Ο σύγχρονος θάνατος της συζήτησης

 

Χάρης Φαν Φερσέντααλ

 

 

Η γνώριμη εικόνα μιας σύγχρονης συμμετρίας: ανθρώπινα κεφάλια στην ίδια παρέα, σκυμμένα πάνω από τη φωτεινή οθόνη ενός «έξυπνου» κινητού. Λίγα αντικείμενα εν...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Επικαιρότητα του θέματος. Ελλάδα: Γεωγραφικό-Πολιτισμικό Σταυροδρόμι. Ευρωπαϊκή και διεθνής διάσταση. Ανθρωπολογικές προεκτάσεις του ταυτοτικού γεγονότος. Υπαρκτική ανάγκη προσδιορισμού ατομικού και συλλογικού. Συναφή θέματα: η ελληνική ταυτότητα, η ευρωπαϊκή ταυτότητα, η ταυτοτική εκφραστική μέσω...
Την Τετάρτη 19 Ιανουαρίου του 2011 στα Φιλοσοφικά συμπόσια του Κέντρου Δικανικών Μελετών ο Πρωτοπρεσβύτερος Φιλόθεος Φάρος μίλησε με θέμα "Το πένθος". Αναφέρθηκε στην επιτομή του πένθους το μοιρολόϊ, την απώλεια, τον θάνατο και περιέγραψε πολύ παραστατικά την διαφορά Ελλήνων και Αμερικανών όσον...
Το Σάββατο 8 Φεβρουαρίου στα πλαίσια κοπής της πίτας του Πολιτικού Ομίλου για την Πατρίδα και την Δημοκρατία, έγινε παρουσίαση της τρέχουσας οικονομικής κατάστασης αλλά και συζήτηση με θέμα «Το αδιέξοδο του παλαιοκομματισμού και η διέξοδος της πολιτικής» με σχετικές εισηγήσεις. Εκ μέρους της...
ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ
Ικανοποίηση για την ιδέα και την εφαρμογή μιας τέτοιας ημερίδας με τέτοια θεματολογία αλλά και απελπ...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Ωστόσο, αγαπητή Άρτεμις, το κείμενο δεν λέει ότι "η μοναδική ουσιαστική διαφορά του υπολογιστή με έν...
Αρτεμις
Αν η μοναδική ουσιαστική διαφορά του υπολογιστή με έναν ανθρώπινο εγκέφαλο, είναι η προθετικότητα...
Γιώργος Πρίντζιπας
Έπεσε ο φίλος μας και αδελφός και τα νυν εγνωμιάζεται αλλά και θα εγκωμιάζεται στο μέλλον. Έχει δί...
Γιώργος Σαλεμής
Αγαπητέ Απόλλωνα και πάλι σ' ευχαριστώ. Τονίζω όμως ακόμα μια φορά πως όλη τη σπουδαία δουλειά την κ...
Απόλλων
Συγχαρητήρια στον Γιώργο Σαλεμή για το βιβλίο και στον Θεόδωρο Ζιάκα για τον ωραίο πρόλογο!! Καλορίζ...
Κατερίνα Ορφανίδου
Πολλές ευχαριστίες για την ανάρτηση της ομιλίας αυτής του π. Θωμά, γιατί, για σοβαρούς λόγους, δεν ή...
Το αρχαιοελληνικό θέατρο ως εκδίπλωση του μεταφυσικού "τέμπλου" του απλού ανθρώπου -- με σκοπό την παίδευσή του σε ένα διαρκώς πληρέστερο ήθος. Η αφομίωση των υψηλών πολιτιστικών στοιχείων της κλασσικής τραγωδίας μέσα στη λειτουργική ζωή των χριστιανικών κοινοτήτων. Η απουσία της "έκστασης" από τη...
Η εκπομπή ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ διασώζει στιγμές αλλά και παρουσίες που χαρακτήρισαν την πνευματική και πολιτιστική ζωή της ΕΛΛΑΔΑΣ. Το επεισόδιο αυτό έχει ως στόχο να παρουσιάσει τη ζωή, αλλά, κυρίως, να φωτίσει την προσωπικότητα του ΓΙΩΡΓΟΥ ΘΕΟΤΟΚΑ, ο οποίος, τόσο με τα γραπτά κείμενα που εξέδωσε, όσο και...
Ο διανοητής Κορνήλιος Καστοριάδης στην εκπομπή "Παρασκήνιο" σε μια έρευνα της Τέτας Παπαδοπούλου.(ΕΤ1)