Πρωτοσέλιδα

Δημήτρης Πικιώνης: Μεταξύ παράδοσης και Νεωτερικότητας

Σπύρος Κουτρούλης    

                                       

Ο Δ.Πικιώνης στέκεται ανάμεσα στην νεωτερικότητα, τον μοντερνισμό και την παράδοση. Όπως και άλλοι στοχαστές  που ανήκαν στην γενιά  του ’30 επέτυχε να αφομοιώσει ότι ζωντανό και γνήσιο  μας έχει παραδοθεί από τις παλαιότερες γενιές  και ταυτόχρονα να συνδιαλεχθεί με τα γονιμότερα στοιχεία του μοντερνισμού.

Ένας στοχαστής που η σκέψη του είναι απαραίτητη για να κατανοήσουμε τον Πικιώνη,  ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, προσδιόρισε κατά σειρά τα στοιχεία  που τον επηρέασαν  καταλυτικά: το έργο και το παράδειγμα του Δ. Σολωμού,  ο Σικελιανός  και η  αποκάλυψη της νεοπλατωνικής παράδοσης του Πλωτίνου και του Πρόκλου, το έργο του ίδιου του Πλάτωνα, και η Ορθοδοξία[1]...

π. Ν. Λουδοβίκος: «Ο άνθρωπος και η Τριαδική Θεολογία»

Ο πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Λουδοβίκος καθηγητής της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης και του Ορθοδόξου Ινστιτούτου Πανεπιστημίου Cambridge μίλησε με θέμα : "Ο άνθρωπος και η Τριαδική Θεολογία".    

 
Συζήτησαν οι : Γ.Κ. Δαΐκος...
Η αλήθεια και η βεβαιότητα

Χρήστος Μαλεβίτσης

 

Θα διερευνήσουμε το νόημα δύο εννοιών: της αλήθειας και της βεβαιότητας.

Όταν λειτουργεί η νόηση με την κατηγορία της «αλήθειας», διατέμνει το Ον σε αντικείμενο και υποκείμενο. Όσο πιστότερα το υποκείμενο αντικατοπτρίζ...

Το Τίμημα της Εθνοκρατικής Μετάλλαξης

Θεόδωρος Ι. Ζιάκας

 

Η εμφάνιση του νεωτερικού ατομοκεντρικού Συστήματος στη Δύση θα δώσει φτερά στο απωθημένο εθνοκρατικό όνειρο του υστεροβυζαντινού «αναγεννημένου» ελληνισμού. Η νεωτερική έλξη θα παρασύρει τον Ελληνισμό στη δίνη της εθνοκ...

Νίκος Μαυρίδης «Παράδοση και Νεωτερικότητα»

Σημείο εκκίνησης της συνέντευξης του Νίκου Μαυρίδη με τον Λεωνίδα Σταματελόπουλο* υπήρξε η πραγμάτευση του προβλήματος νεωτερικότητα-παράδοση. Με αυτό το βασικό δίπολο συνυφαίνονται αναλύσεις των εννοιών που χρησιμοποιεί ο ίδιος καθώς και μία σε...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, παρουσιάζουμε σήμερα την βωβή ταινία LA PASSION DE JEANNE D’ARC σκηνοθετημένη από τον Carl Dreyer το έτος 1928.

Ο σκηνοθέτης ασχολήθηκε με τα γυρίσματα της ταινίας αυτής όταν σε νεαρή ηλικία εγκατέλειψε τη Δανία για ν’ αναζητήσει δουλειά στη Γαλλία. Διάλεξε ως πρωταγωνίστρια την έμπειρη θεατρική ηθοποιό Falconetti και μελέτησε τα πρακτικά της εκκλησιαστικής δίκης η οποία το 1431 οδήγησε στην πυρά την 19χρονη χωριάτισσα Ζαν, την νικηφόρα ηγέτιδα των γαλλικών στρατευμάτων ενάντια στους Άγγλους εισβολείς.

Ας παρακολουθήσουμε όσα έγραψε αργότερα ο σκηνοθέτης: «Για τα γυρίσματα δεν έκανα κάποια μελέτη για τα ρούχα της εποχής ή γι’ άλλα τέτοια στοιχεία. Δεν μ’ ενδιέφερε η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος ούτε και η χρονική της απόσταση από το σήμερα. Ο σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω έναν ύμνο στην επικράτηση της ψυχής επί της ζωής. Η επιλογή μου για τα γκρο πλάνα και τις ασυνήθιστες κοντινές λήψεις δεν ήταν τυχαία. Κάθε ένα πλάνο εξέφραζε τον χαρακτήρα και το πνεύμα του προσώπου που έδειχνε. Ο στόχος μου ήταν να μεταδώσω την αλήθεια και γι’ αυτό αγνόησα παντελώς κάθε είδους καλλωπισμό: έφθασα μάλιστα στο να απαγορεύσω στους ηθοποιούς να κάνουν έστω και ελάχιστη χρήση μακιγιάζ. Επίσης, έσπασα μια άλλη παράδοση: από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή της ταινίας, όλες γυρίστηκαν με την φυσική σειρά. Ευτυχώς ο διευθυντής φωτογραφίας Rudolph Maté κατανόησε τις απαιτήσεις μου σχετικά με τα γκρο πλάνα και συνέβαλε πολύ στο να παρουσιάσω αυτά που απαιτούσα. Στο δε παίξιμο της Falconetti βρήκα αυτό που ζητούσα: την μετενσάρκωση της μάρτυρος Ζαν.»


Η κυριαρχία του γκρο πλάνου

Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας συνειδητοποιούμε ότι δεν πρόκειται για μια «ιστορική» ταινία: δεν υπάρχει ούτε ένα γενικό πλάνο μιας μάχης. Όσο δε για τα μεσαία πλάνα ή τα πλάνα συνόλου, αυτά είναι ελάχιστα: σπανίως βλέπουμε ολόκληρα τα σώματα των ηθοποιών, ολόκληρα τα τραπέζια και τις πόρτες. Το κελί και η δικαστική αίθουσα δεν παρουσιάζονται σε πλάνα συνόλου, αλλά προσλαμβάνονται από το θεατή διαδοχικά, με βάση συνδέσεις (ρακόρ) οι οποίες τους προσδίδουν μια πραγματικότητα κάθε φορά κλειστή.

Με την απουσία των γενικών πλάνων ή των μεσαίων πλάνων, αυτό που απομένει είναι η απόλυτη κυριαρχία των γκρο πλάνων που γυρίζονται με βάση ασυνήθιστα καδραρίσματα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ακόμη και πλάνα που κόβουν την ενότητα του εικονιζομένου προσώπου: γκρο πλάνα με χείλη που ουρλιάζουν, με ξεδοντιασμένους καγχασμούς, κλπ. Τα «τμητικά» αυτά καδραρίσματα χρησιμοποιούνται μοναδικά για να υποδηλώσουν τις ασυνήθιστες γωνίες λήψης, οι οποίες δεν δικαιολογούνται πλήρως από τις απαιτήσεις της πλοκής ή της αντίληψης του θεατή.

Θα δούμε επίσης να χρησιμοποιούνται καδραρίσματα με πρόσωπα κομμένα οριζόντια, κάθετα ή διαγώνια, εγκάρσια. Θα δούμε ακόμη και οι κινήσεις των ηθοποιών να κόβονται στη μέση, οι συνδέσεις των κινήσεών τους να γίνονται συστηματικώς ψευδείς (faux raccords), σαν να έπρεπε να διασπαστούν κάποιες πραγματικές ή λογικές συνδέσεις. Συχνά μάλιστα το πρόσωπο της Ζαν παραμερίζεται στο κάτω μέρος της εικόνας, με αποτέλεσμα το γκρο πλάνο να παρασύρει ένα κομμάτι άσπρου σκηνικού, μια κενή ζώνη, ένα κομμάτι ουρανού, απ’ όπου η εκείνη αντλεί μοναδική έμπνευση.

Ο σκηνοθέτης προτιμά να απομονώνει κάθε πρόσωπο σε γκρο πλάνο, το οποίο όμως δεν «γεμίζει» ολόκληρο: η τοποθέτηση του προσώπου στα δεξιά ή στα αριστερά συνεπάγεται άμεσα μια δυνητική σύζευξη που δεν χρειάζεται πια να περνά από την πραγματική σύνδεση των προσώπων. Η σκηνοθετική αντίληψη του Dreyer επέτρεψε στα Πάθη να αναδυθούν με τρόπο εκστατικό, μέσω του προσώπου, της εξουθένωσής του, της αποστροφής του, της αναμέτρησής του με τα όρια!


Η απουσία της προοπτικής

Υπάρχει μια ακόμα ιδιαιτερότητα: ο σκηνοθέτης αποφεύγει να χρησιμοποιεί τις αντίστροφες γωνίες λήψης των πλάνων (εννοούμε εκείνες τις γωνίες λήψης στις οποίες το πλάνο του Α που βλέπει τον Β, ακολουθείται από ένα άλλο όπου ο Β βλέπει τον Α). Οι αντίστροφες γωνίες λήψης θα αποκαθιστούσαν, για κάθε πρόσωπο, μια πραγματική σχέση με κάποιο άλλο απέναντί του: το πρόσωπο θα αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, μέρος σε μια ταινία-δράσης. Αυτό ήταν κάτι που ο σκηνοθέτης ήθελε οπωσδήποτε ν’ αποφύγει.

Αποτελούμενη, λοιπόν, από τέτοιου είδους λήψεις η ταινία οριοθετεί το κομμάτι εκείνο του συμβάντος που δεν αφήνεται να πραγματωθεί ενεργά σ’ ένα προκαθορισμένο περιβάλλον, ιστορικό ή άλλο.

Έχουμε πια φθάσει στον πυρήνα της μεγαλοφυΐας του Dreyer: αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «ρέοντα γκρο πλάνα». Πρόκειται για μια συνεχόμενη κίνηση πλάνων, στα οποία απουσιάζει το βάθος και έχει καταργηθεί η προοπτική, η οποία θα προσέδιδε «ατμόσφαιρα» ιστορικής εποχής. Εξοβελίζοντας λοιπόν την προοπτική ο Dreyer αποθεώνει μια άλλη προοπτική καθαρά χρονική ή ακόμα και πνευματική: συνθλίβοντας την τρίτη διάσταση συσχετίζει άμεσα τον δισδιάστατο χώρο του πλάνου με το συναίσθημα και τα Πάθη, με το Χρόνο και το Πνεύμα.


Δύο διασταυρωνόμενα συμβάντα

Στην κατ’ εξοχήν συναισθηματική αυτή ταινία ενυπάρχει, βεβαίως, μια ιστορική βάση πραγμάτων: υπάρχουν οι κοινωνικοί ρόλοι και οι ατομικοί ή συλλογικοί χαρακτήρες με πραγματικές συνδέσεις μεταξύ τους, η Ζαν, ο επίσκοπος, οι δικαστές, το βασίλειο, ο λαός, κοντολογίς η Δίκη. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμα, που δεν είναι ούτε ακριβώς αιώνιο ούτε υπερ-ιστορικό. Αυτό που μπορεί να παρομοιαστεί με δύο παρόντα που διασταυρώνονται συνεχώς, από τα οποία το ένα συμβαίνει πάντα, αφού το άλλο επιτευχθεί.

Διατρέχουμε όλη την πορεία ενός ιστορικού συμβάντος, αλλά κατ’ αυτή την διαδρομή βρισκόμαστε μέσα στο άλλο συμβάν: το πρώτο έχει ενσαρκωθεί εδώ και καιρό, ενώ το δεύτερο συνεχίζει να εκφράζεται και μάλιστα να αναζητά την έκφρασή του μέσα στην ταινία. Το συμβάν είναι το ίδιο, ένα μέρος του οποίου περατώνεται βαθιά μέσα σε μια κατάσταση πραγμάτων, ενώ το άλλο δεν μπορεί να αναχθεί σε οποιαδήποτε τελείωση.

Το μυστήριο του παρόντος έγκειται στη διαφορά μεταξύ της Δίκης και των Παθών, που είναι ωστόσο αδιαχώριστα. Οι αιτίες της πλοκής καθορίζονται μέσα στην κατάσταση πραγμάτων, αλλά το ίδιο το συμβάν, το συναισθηματικό, το αιτιατό, υπερβαίνει τα αίτιά του και παραπέμπει αποκλειστικά σε άλλα αιτιατά. Όμως από τους ρόλους και τις καταστάσεις δεν θα διατηρηθεί παρά μόνο ό,τι χρειάζεται για να απελευθερωθεί το συναίσθημα.

Για τον σκηνοθέτη, το θέμα είναι από τη Δίκη να εξαχθούν τα Πάθη. Το θέμα είναι, από τα συμβάντα που βλέπουμε, να εξαχθεί αυτό το ανεξάντλητο και λαμπερό του κομμάτι, που υπερβαίνει την ίδια του την ενεργό πραγμάτωση, την ολοκλήρωσή του που η ίδια μένει για πάντα ανολοκλήρωτη.


* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

People in this conversation

  • Επιμελητής

    Στον σύνδεσμο http://www.vimeo.com/25035903 (χωρίς ενδιάμεσα κενά) μπορείτε να δείτε ΟΛΟΚΛΗΡΗ την ταινία αυτή του Carl Dreyer.

    0 Like

Leave your comments

Post comment as a guest

0
Your comments are subjected to administrator's moderation.
terms and condition.

Ἐτικέτες Συγγραφέων

Agamben   Alicin   Badiou   Barth   Bell   Berdyaef   Breck   Buntig   Chesterton   Clement Steiner   Dworkin   Elliot   Ellul   Evdokimov   Heidegger   Lacan   Lash   LeGoff   Lepeltier   Levinas   Losky   Malson   McGilchrist   Muse   Orwell   Pastoureau   Polony   Popper   Postman   Rawls   Rifkin   Sherrard   Skolimowski   Smith   Solzhenitsyn   Swartz   Szazs   Tarkofsky   Unger   Weil   Zirar   Zoja   Αγγελής Δ.   Αμάραντος Σ.   Ανδρουλιδάκης Α.   Ανδρουλιδάκης Κ.   Βαμβουνάκη Μ.   Βαρθαλίτης Γ.   Βιρβιδάκης Σ.   Βραχνός Κ.   Γεωργίου Θ.   Γρηγοράτος Μ.   Διαμαντής Α.   Ζάχος Κ.   Ζουράρις Κ.   Ζώης Ι.   Ιωάννου Δ.   Ιωαννίδης Γ.   Καλογερόπουλος Α.   Καραμπελιάς Γ.   Καστρινάκης Γ.   Κιουρτσάκης Γ   Κονδύλης Π.   Κοσμόπουλος Δ.   Κουτρούλης Σ.   Κουτσουρέλης Κ.   Κυριαζόπουλος Σ.   Κωνσταντούδης Β.   Κόσσυβα Σ.   Λυγερός Ν.   Μαλεβίτσης Χ.   Μαυρίδης Ν.   Μαυρόπουλος Δ.   Μητραλέξης Σ.   Μπάρλας Γ.   Μπαλτάς Δ.   Μπλάθρας Κ.   Ναξάκης Χ.   Ντόκος Γ.   Παντούλας Θ.   Παπαγιάννης Γ.   Παπαθανασίου Θ.   Πρεβελάκης Γ.Σ.   Σακελλαρίου Μ.   Σαλεμής Γ.   Σκλήρης Δ.   Σταματελόπουλος Λ.   Σταυρόπουλος Β.   Σχοινάς Φ.   Τάσης Θ.   Τσιρόπουλος Κ.   Τσιτσίγκος Σ.   Φαραντάκης Π.   Φεραίος Χ.   π. Γιάγκου Β.   π. Γκανάς Ε.   π. Γοντικάκης Β.   π. Ζηζιούλας Ι.   π. Θερμός Β.   π. Φάρος Φ.   JoelLipman.Com

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

K. Ρωμανός: Μετατοπίσεις Εννοιών και Πολυπολιτισμός

Κωνσταντίνος Ρωμανός

 

Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου οι δυτικές κοινωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδος, υφίστανται αλλαγές στην ιδεολογία και τους θεσμούς, οι οποίες, πα...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Δ. Ιωάννου: Εξουσία και πρακτική: Ο Φουκώ και η φιλοσοφία (μια ορθόδοξη προσέγγιση)

Δημήτρης Ιωάννου

 

Ο μεταμοντερνισμός είναι ένα κίνημα -μαζί και μόδα- που κυριάρχησε εντυπωσιακά στο τελευταίο τέταρτο του εικοστού αιώνα, και ακόμη εξακολουθεί να έχει επίδραση στον ακαδημα...

Κοινωνία - Οικονομία 

Jacques Le Goff: «Η Ευρώπη δεν είναι γηραιά, είναι αρχαία»

Μία συνέντευξη του Γάλλου Μεσαιωνολόγου στην Libération.*

Libération: Μπορούμε να μιλάμε για μία «επανένωση» της Ευρώπης εξαιτίας της διευρύνσεως της Ένωσης;

Jacques Le Goff: Η Ευρώπη δεν υπή...

 

Περί Τεχνών

Δ. Νόλλας: Αν ζούμε σήμερα σαν υποκριτές, αύριο θα ζήσουμε σαν θύματα

Ο Δημήτρης Νόλλας μετράει τα λόγια του όπως μετράει τις λέξεις του. Τις προάλλες τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2014 για «Το ταξίδι στην Ελλάδα» που κυκλοφόρησε το 2013 α...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Οι Ανύπαρκτοι που διάλεξε ο Θεός (S. Zizek)

Διονύσης Σκλήρης

 
Ο Slavoj Zižek και η αγιοπνευματική κοινότητα που συνίσταται εσωτερικεύοντας τη θυσία του Χριστού
Αν ο Alain Badiou μπορεί να χαρακτηριστεί ως «άθεος θεολο...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Διαδικτυακή απελευθέρωση ή υποδούλωση

Σπύρος Μανουσέλης

 
Μολονότι ο κυβερνοχώρος και ο Παγκόσμιος Ιστός μάς παρέχουν μια φαινομενικά απεριόριστη δυνατότητα επικοινωνίας, αποθήκευσης και διακίνησης πληροφοριών, ταυτόχρονα αποτελο...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Κυβερνησιμότητα, μια αστική ανάγκη χωρίς αστούς

Κώστας Σπίγγος*

 
Όπως μας πληροφορεί η wikipedia, στις αρχές του 16ου αιώνα, ο Πάπας Ιούλιος Β΄αποφάσισε πως η σχεδόν 1200 ετών Βασιλική του Κωνσταντίνου στη Ρώμη δεν αποτελούσε κατάλληλο μέ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Σε αναζήτηση του Θεϊκού Αποτυπώματος

Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος*

 

Οι ανήσυχοι και διεισδυτικοί φιλόσοφοι της αρχαίας Ελλάδας υπερέβησαν το γλαφυρό πλαίσιο της πλούσιας αρχαϊκής παράδοσης για την προέλευση, τη φυσική υπόσταση και τ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Στο λυκόφως του ενδιαφέροντος

Τασούλα Kαραϊσκάκη

 

Ζούμε σ’ ένα βάρβαρο πολιτισμό εκτεταμένου κυνισμού που λογαριάζει τους ηλικιωμένους για «δαπάνη» προς σταδιακή «κατάργηση». Είναι κοινό μυστικό ότι στα δημόσια νοσοκομεί...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Γιώργος Καστρινάκης
Κυρία Μαρία Π. η παρέμβασή σας μου δίνει την ευκαιρία να υπογραμμίσω ότι − όχι − δεν είναι ο Βαν Γκο...
Mαρία Π.
Kύριε Λιντοβόη ευχαριστώ γιά το σημείωμα σας."Ανατρίχιασα"πραγματικά στην σκέψη πώς ενας γνήσιος καλ...
Γιώργος Καστρινάκης
Ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ, ως γνωστόν, πέθανε με το έργο του αγνοημένο και απαξιωμένο. Ο Misbeau είναι μάλ...
Kώστας Λιντοβόης
O O. Misbeau ( είπε/ έγραψε «Ο Βαν Γκογκ δεν ταυτίστηκε με τη φύση, ταύτισε τη φύση μαζί του. Την αν...
A.
Εύγε! Ο πραγματικά Αναρχικός χώρος και οι ελάχιστοι που τον αντιπροσωπεύουν, θα έπρεπε να ειχε ξεκιν...
Κώστας Ν. Πετρόπουλος
Πολύ σπουδαίο κείμενο. Ένα σοβαρό μελέτημα, που αλλάζει τις κατεστημένες θεωρήσεις και ανοίγει δρόμο...
Γιώργος Καστρινάκης
Ωραία συνέντευξη! Κι αν από τον μεν φιλοξενούμενο της εκπομπής μάς ήταν αυτό αναμενόμενο, ίσως αξίζε...
Tην Τρίτη, 25 Σεπτεμβρίου του 2012, στα Γραφεία της εφημερίδας "ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ", ο π. Ανανίας Κουστένης τέλεσε Αγιασμό και μίλησε με θέμα: Η Εκκλησία απέναντι στην Κρίση. Ο πρόεδρος της Χ.Δ, Μανώλης Μηλιαράκης και o διευθυντής της "Χ" Κώστας Μπλάθρας αναφέρθηκαν στο πρόγραμμα δράσης της νέας περιόδου.
Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου οι δυτικές κοινωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδος, υφίστανται αλλαγές στην ιδεολογία και τους θεσμούς, οι οποίες, παρά το γεγονός ότι μπορούν να θεωρηθούν επαναστατικές ως προς την έκταση και το βάθος, δεν προέρχονται από φυσικά...
Βασίλης Ξυδιάς ένα εγκώμιο της εξουσίας στο στέκι των αντεξουσιαστών
Ο δάσκαλος Χρίστος Τσολάκης - ομότιμος καθηγητής στο Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής εκπαίδευσης του ΑΠΘ ήταν καλεσμένος στην εκπομπή "Εκ του Πλησίον" της ΕΤ3. "Η παιδεία να κάνει το άνθρωπο ανθρωπινότερο", "Tα μυαλά των παιδιών δεν είναι δοχεία να τα γεμίσεις είναι σπίρτα για να τα ανάψεις" είπε...
Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός στα πλαίσια της εκπομπής "Γράμματα σπουδάματα" συζήτησε την Πέμπτη 8 Νεομβρίου του 2011με τον αναπληρωτή καθηγητή στην πολυτεχνική σχολή του Δημοκριτείου πανεπιστημίου Θράκης κ. Γεώργιο Π. Παύλο για τον σύγχρονο διωγμό των Ελλήνων στην Ελλάδα, επισημαίνοντας πως εν...
Πως μιλάει ένας θεολόγος σήμερα για το θεό στα πλαίσια του μαθήματος των Θρησκευτικών; Bρίσκεται ο Θεός στα γονίδια μας; Μπορεί να δημιουργηθεί πλούτος δίχως απληστία, δίχως αδικία; Πώς αντιλαμβάνεσθε το δίστιχο «κράτα τον νου σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι!»; Είμαστε πλασμένοι για τον θάνατο;...