Πρωτοσέλιδα

Χρ. Γιανναράς: Ο πολιτισμός του Διαφωτισμού

Χρήστος Γιανναράς

Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός είναι, σίγουρα, κάτι περισσότερο από ιδεολογικό ρεύμα ή θεωρητικό σύστημα, κάτι περισσότερο από φιλοσοφική τάση ή «σχολή». Είναι εποχή, είναι οι «Νέοι Χρόνοι» της ευρωπαϊκής ιστορίας. Χρόνοι «φωτισμού» του ευρωπαίου ανθρώπου, ύστερα από τον «σκοταδισμό» των μέσων αιώνων, την ολοκληρωτική επιβολή της θρησκευτικής αυθεντίας ως κυρίαρχης ιδεολογίας. Είναι πολιτισμός, δηλαδή καθολικός τρόπος του βίου.  Αυτό που εμπεδώνεται ως καθολικός τρόπος βίου, είναι κατ’αρχήν μια θεμελιώδης στάση ή επιλογή, μια αφετηριακή νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης και της ανθρώπινης πράξης, του αντικείμενου κόσμου και της χρήσης του κόσμου.

Δεν έχουν πάντοτε οι Διαφωτιστές κοινές απόψεις, ίδιες αφετηρίες και σκ...
Γ. Χ. Παπαδόπουλος: Ελεύθερη Βούληση

Γιώργος Χ. Παπαδόπουλος 
  από την οντολογία του ανύπαρκτου και την οντογονία του περιττού στην κοινωνιολογία του απαραίτητου

 

« Η πόλη δεν πρέπει ν...
Ορθοδοξία και σύγχρονος πολιτισμός

Μητρ. Περγάμου κ.κ. Ιωάννης

 

Ποια είναι η σχέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας με τον πολιτισμό και ποια είναι η ιδιαίτερη σχέση της με τον πολιτισμό των ημε...

Συνέντευξη τού Δ. Σαββόπουλου στον Ά.Δαβαράκη, το 1983, για τον «Ταχυδρόμο»

Με τα «Τραπεζάκια Εξω», τον καινούργιο του δίσκο που είναι και η μεγαλύτερη εμπορική του επιτυχία, ο  Διονύσης Σαββόπουλος  εισβάλλει και πάλι στα δισκάδικ...

Ο λόγος και η πίστη*

 Σπύρος Κυριαζόπουλος*

 

Ὅπως καί ἄν ὀνομάζεται σήμερα ὁ λόγος περί Θεοῦ, εἴτε Ἐπιστήμη, εἴτε Φιλοσοφία, εἴτε Θεολογία, εἴτε Μεταφυσική, ἀναγνωρίζει πλ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, θα προβληθούν δύο διάσημες σκηνές από την βωβή ταινία ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ του Sergei Eisenstein.  Αρχικά, η σκηνή «ομίχλες στο λιμάνι της Οδησσού» και, την επόμενη εβδομάδα, η σκηνή της κορύφωσης «οι σκάλες της Οδησσού».
Χρησιμοποιείται η πλήρως αποκατεστημένη κόπια που κυκλοφόρησε το 2005 με μια νέα ηχογράφηση της αυθεντικής μουσικής υπόκρουσης που είχε συνθέσει ο Edmund Meisel για την προβολή της ταινίας στο Βερολίνο το 1926.

Το 1925 με την ταινία ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ ο Eisenstein οδήγησε τον κινηματογράφο πολύ πιο πέρα από τον Griffith, τον μεγάλο θεμελιωτή του «οργανικού» μοντάζ και της κυριαρχίας της αφηγηματικότητας στον κινηματογράφο.  Αντικατέστησε το παράλληλο μοντάζ του Griffith με το «αντιθετικό», ενώ επίσης αντικατέστησε το συγκλίνον μοντάζ με αυτό των «ποιοτικών αλμάτων».  Πολλά νέα κινηματογραφικά στοιχεία συνδέονται και προκύπτουν από τις νέες αυτές όψεις του διαλεκτικού μοντάζ που εγκαινιάστηκαν στην ταινία αυτή: το διανοητικό ή συναισθηματικό μοντάζ, το μοντάζ βερτικάλ, το μοντάζ των ατραξιόν, μια νέα σύλληψη του γκρο πλάνου και του επιταχυνόμενου μοντάζ, κλπ.  Με τον Eisenstein η κινηματογραφική σύνθεση, η διαλεκτική συνδιάταξη των πλάνων, δεν περιέχει μόνο το «οργανικό» στοιχείο, δηλαδή την γένεση και την ανάπτυξη, αλλά και το «παθητικό» δηλαδή την εξέλιξη.

Από την ταινία προβάλλουμε αρχικά την σκηνή που είναι γνωστή με τον τίτλο «ομίχλες στο λιμάνι της Οδησσού», η οποία λειτουργεί ως εισαγωγή στο μοιρολόι του πλήθους της Οδησσού πάνω στο λείψανο του ήρωα-ναύτη. Πρόκειται για μια σειρά εικόνων όπου μέσα από την αργόσυρτη κίνηση της ομίχλης που αιωρείται πάνω στα νερά και τις μαύρες σιλουέτες των καραβιών που προβάλλουν από το πούσι, υποβάλλεται η σιωπή και η θλίψη, ενώ στα πλάνα όπου οι ηλιαχτίδες αρχίζουν να διαπερνούν την ομίχλη γεννιέται ένα συναίσθημα προσδοκίας κι ελπίδας.  
Η σκηνή είναι διάσημη διότι, για πρώτη φορά στον κινηματογράφο, το φυσικό τοπίο παρουσιάζεται σε μια εντελώς νέα ποιότητα: περιέχεται στη δραματική δομή της ταινίας σαν εκφραστικό στοιχείο, ενώ η ζωγραφική φόρμα του τοπίου έχει μεταβληθεί σε κατ' εξοχήν κινηματογραφική. Οι εικόνες αυτές "έγραφαν" τη μουσική της βωβής ταινίας, διότι η μορφοπλαστική τέχνη του Eisenstein έπρεπε επιπλέον να ηχεί. Ήταν ένας τρόπος να "βγει από τον εαυτό του", να περάσει σε μια άλλη διάσταση. Το ίδιο το φυσικό τοπίο αναλάμβανε να δώσει την συγκινησιακή πλήρωση που μόνο η μουσική είναι σε θέση να εκφράσει ολοκληρωτικά.

Σε αυτήν την σεκάνς μάς προσφέρεται ένα πό τα πιο επεξεργασμένα δείγματα αυτού που θα ονομάσουμε "μουσικό τοπίο". Θα δούμε να επιτυγχάνεται αυτό χρησιμοποιώντας πρελούντια "τοπιο-μουσικής", τα ρυθμικά στοιχεία των οποίων, αφού πρώτα δημιουργούν ατμόδφαιρα και την επιθυμητή συγκινησιακή κατάσταση, γλυστρούν στην παραπέρα ανάπτυξη της αμέσως επόμενης σκηνής (του μοιρολογιού) που αυτό καθεαυτό το θέμα της έχει την ίδια ηχητική τονικότητα: οι εισαγωγικές εικόνες μέσα στην ομίχλη του λιμανιού αναπτύσσουν αυτήν την τονικότητα στην καθαρή της μορφή, έτσι ώστε σ' όλο το μάκρος της σκηνής του μοιρολογιού -που είναι χτισμένη πάνω στην ίδια ρυθμική και οπτικά μελωδική δομή- αυτή η ενδόμυχη μουσική εξακολουθεί να ηχεί στον κόσμο των συναισθημάτων του θεατή.

Στον Eisenstein η ίδια η πλαστική σύνθεση των βωβών εικόνων του, επιφορτιζόταν την εσωτερική "πλαστική μουσική". Η αριστοτεχνική χρήση του μοντάζ είχε σαν αποτέλεσμα το φυσικό τοπίο να λειτουργεί μουσικά μέσα στη βωβή ταινία. Η μουσική εξέλιξη των εικόνων μιας σκηνής γινόταν έργο της δομής και του μοντάζ των πλάνων. Το κομμάτια του μοντάζ δεν συνέθεταν μόνον την αφήγηση της σκηνής, συνέθεταν και την μουσική της!


* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Η νεοελληνική ταυτότητα μεταξύ αισθητικής και ιδεολογίας

Δημήτρης Βλάχος
 
Η σχοινοβασία του ποιητή - δημιουργού  
 
Στο φίλο τραγουδοποιό Γι...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Ο Πολιτισμός της ευχέρειας

Χρήστος Μαλεβίτσης
 

Οι Δυτικές κοινωνίες εισέρχονται πλησίστιες στον πολιτισμό της ευχέρεια...

Κοινωνία - Οικονομία 

A. Μιστριώτης: Το Αύριο

Αλέξανδρος Μιστριώτης 

 

Χαίρετε! Μου προτάθηκε να σας καλωσορίσω στην Αθήνα. Ο τίτλος της ...

 

Περί Τεχνών

X. Μποκόρος: Λόγοι της ποίησης και της ζωγραφικής

Απαντήσεις του  Χρήστου Μποκόρου σε ερωτήματα του  Σωτήρη Γουνελά

 

Η ζωγραφική δεν μπορεί ...

Θεολογία - Θρησκειολογία

[Αντί- γραφή IV] Δεκαπενταύγουστος

 Βαγγέλης Σταυρόπουλος

 

Δεν είναι τίποτα στο σπίτι, Μάνα μου,

να μη σε φέρνει ολάκερη στ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

I. Π. Ζώης: Τι είναι η πραγματικότητα;

Ιωάννης Π. Ζώης

 

Α. Εισαγωγή

Πρόσφατα ο γράφων είχε προσκληθεί για μια σειρά διαλέξεων σ...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Εγκεφαλικά Ημισφαίρια και Δυτικός Κόσμος
O Iain McGilchrist , ψυχίατρος που εργάζεται στο Λονδίνο με το βιβλίο του «The Divided Brain an...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

π. Ειρηναίος Δεληδήμος: Χριστανισμός και Επιστήμη

"Χριστιανισμός και Επιστήμη" ήταν ο τίτλος της εκπομπής "Πεδίο Ιδεών", από την TV100, με φιλοξε...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Γ. Καστρινάκης: Η επιθυμία της σημασίας

Γιώργος Καστρινάκης

 

Αν η Ρίτα Χαίηγουωρθ εκπροσωπούσε, με τη μέγιστη επάρκεια, αυτό που ο...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Το περιοδικό Νέα Ευθύνη και το βιβλιοπωλείο Πορθμός διοργάνωσαν συζήτηση του καθηγητή Γιώργου Κοντογιώργη με τον διευθυντή της Νέας Ευθύνης Δημήτρη Αγγελή, με αφορμή την έκδοση που η νέα Ευθύνη αφιέρωσε στο θέμα: ΕΘΝΟΣ & ΙΣΤΟΡΙΑ Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πατάρι του Πορθμού στην Χαλκίδα το...
Στο Dasein την Τετάρτη 16 Μαρτίου του 2011 στα πλαίσια του κύκλου συζητήσεων: Φιλοσοφία και Νευροεπιστήμες έγινε ομιλία-συζήτησημε θέμα: Heidegger, Νευροεπιστήμες και η Απαλλαγή από την Καρτεσιανή Πλάνη με εισηγητή τον Άλκη Γούναρη (Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Αθηνών).
Σύντομη περίληψη της ομιλίας του Ακαδημαϊκού κ. Πάνου Α. Λιγομενίδη κατά τη δημόσια συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών την Τρίτη 10 Μαΐου 2011 με θέμα : "Ιδιάζουσα θεώρηση της εξελικτικής διαδικασίας από την Φυσική & την Πληροφορική" Μια ιδιάζουσα θεώρηση των διαδικασιών που καθορίζουν την εξελικτική...
Γιώργος Πινακούλας
Νομίζω πως καταλαβαίνω καλύτερα τώρα τη διαφωνία σου. «Τή επικλήσει, μεμονωμένου, ενός πολιτιστικού ...
Γιώργος Καστρινάκης
Δεν έχω κανένα λόγο διαφωνίας, αγαπητέ Γιώργο, σε οποιοδήποτε σημείο της απάντησής σου ετούτης. Η αν...
Γιώργος Πινακούλας
Αγαπητέ Γιώργο, Σ’ ευχαριστώ, καταρχάς, θερμά που διάβασες το κείμενό μου. Η αλήθεια είναι ότι στενα...
Γιώργος Καστρινάκης
Μετακένωση «πολιτισμική ανωριμότητα», λοιπόν, και «εγκλωβισμός […] σ’ ένα παλαιότερο επίπεδο εξέλιξ...
Άρης Νούλης
Καινοφανής, όπως πάντα, η παρουσίαση τού θέματος από τον κ. Ζιάκα. Υπάρχουν όμως, κάποιες αναπάντητε...
Διογένης {Ε.Μ.}
"Ο Αδικημένος Στοχαστής" Για να κατανοήσει κανείς το πνευματικό μέγεθος του Μαλεβίτση πρέπει με τρό...
Το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε στο 9ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και στο 1ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας, όπου τιμήθηκε με το δεύτερο βραβείο και το Βραβείο Καλύτερης Φωτογραφίας. Οι μεταπολεμικές περιπέτειες του τόπου θα αφήσουν βαθιά τα ίχνη τους στη ζωή και το έργο του ποιητή Μιχάλη Γκανά....
Τι είναι ο ιουδαϊσμός, τι είναι ο εβραϊσμός, τι είναι ο σιωνισμός και πως και γιατί η θρησκεία των Εβραίων επηρεάζει καθοριστικά την ψυχοσύνθεσή τους, ήταν το θέμα της εκπομπής Ανιχνεύσεις στις 18 Φεβρουαρίου 2009. Εξετάσθηκε τι σχέση έχουν οι επιταγές της εβραϊκής θρησκείας με την πολιτική και...
" Η αξία της υλικότητας αντικατέστησε τις πολιτισμικές αξίες - Η εξουσία έχει ως αντικείμενο τη ζωή και όλη μας η ζωή έχει γίνει μια χρηματιστηριακή μεταφορά - Τα πάντα μέσα σε μια Παγκοσμιοποιημένη Τάξη Πραγμάτων δεν χρειάζονται τους λαούς - Το Ευρωπαϊκό πνεύμα είναι παράγωγο του Ελληνικού". Ο...