Πρωτοσέλιδα

Ἀθήνα-Ρώμη: μιά τελική ἀποτίμηση δύο κόσμων

Φώτης Σχοινᾶς

 

Στήν ἀρχαιότητα μόνο δύο λαοί ἐγκαθίδρυσαν δημοκρατικό πολίτευμα καί πολιτεύθηκαν βάσει αὐτοῦ: οἱ Ἕλληνες καί οἱ Ρωμαῖοι. Οἱ Ἕλληνες ἐφηῦραν τήν πολιτική[1] καί τήν δημοκρατία.[2] Ἡ Χάννα Ἄρεντ ὅμως χαρακτηρίζει τούς Ρωμαίους ὡς «τόν πλέον, ἴσως, πολιτικό λαό πού ἔχουμε γνωρίσει»[3]

Ἡ Ἀθήνα ἐγκαθίδρυσε προοδευτικά μία «ἄκρατη», ριζοσπαστική δημοκρατία, ἐνῶ ἡ Ρώμη εἶχε μέχρι τέλους μία ἀριστοκρατική, ὀλιγαρχική δημοκρατία, ἡ ὁποία μετεξελίχθηκε σέ ἡγεμονία-μοναρχία τό 27 π.Χ. ἀπό τόν Αὔγουστο. Ὅπως γράφει ὁ Κορνήλιος Καστοριάδης γιά τή Ρωμαϊκή Res Publica, «ἡ Ρώμη δέν ὑπῆρξε ποτέ δημοκρατία, ὑπῆρξε πάντο...

Τώρα και πάντοτε. Σημειώσεις στις γραφές του Ισαάκ του Σύρου

Σωτήρης Γουνελάς

 

Όταν πιάνεις να γράψεις ένα βιβλίο* σαν κι αυτό, δεν περιμένεις θερμή υποδοχή από τους αποχριστιανισμένους έλληνες, ούτε χειροκροτήμ...

Ἡ ὁδός

Χρήστος Μποκόρος

 

Κύριε, οὐκ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις·

καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι; 

Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή… 

ὑπάγω καὶ ἔρχομα...

Σωματικό και ψυχικό άλγος Η διαπλοκή του πόνου με το οντολογικό ερώτημα.

Χρήστος Γιανναράς

 

Ο σωματικός ή ο ψυχικός πόνος προσδιορίζεται από την φυσιολογία του, τα πιθανά αίτια και την αντιμετωπισή του αλλά δεν μπορεί να ορ...

Οι αγώνες των ελίτ για κυριαρχία και η επιβεβλημένη δημοκρατική απάντηση

Σωτήρης Αμάραντος

 

Το κοινωνικό και ψυχικό υπόβαθρο της αυταρχικής εξουσίας

Έστω και ως κακόγουστη φάρσα, σε καιρούς εκκοσμίκευσης, η εξουσία λαμβ...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν το ξεχωριστό αποτύπωμα γραφής των δημιουργών τους, την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, θα προβληθούν δύο διάσημες σκηνές από την βωβή ταινία ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ του Sergei Eisenstein.  Αρχικά, η σκηνή «ομίχλες στο λιμάνι της Οδησσού» και, την επόμενη εβδομάδα, η σκηνή της κορύφωσης «οι σκάλες της Οδησσού».
Χρησιμοποιείται η πλήρως αποκατεστημένη κόπια που κυκλοφόρησε το 2005 με μια νέα ηχογράφηση της αυθεντικής μουσικής υπόκρουσης που είχε συνθέσει ο Edmund Meisel για την προβολή της ταινίας στο Βερολίνο το 1926.

Το 1925 με την ταινία ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ ο Eisenstein οδήγησε τον κινηματογράφο πολύ πιο πέρα από τον Griffith, τον μεγάλο θεμελιωτή του «οργανικού» μοντάζ και της κυριαρχίας της αφηγηματικότητας στον κινηματογράφο.  Αντικατέστησε το παράλληλο μοντάζ του Griffith με το «αντιθετικό», ενώ επίσης αντικατέστησε το συγκλίνον μοντάζ με αυτό των «ποιοτικών αλμάτων».  Πολλά νέα κινηματογραφικά στοιχεία συνδέονται και προκύπτουν από τις νέες αυτές όψεις του διαλεκτικού μοντάζ που εγκαινιάστηκαν στην ταινία αυτή: το διανοητικό ή συναισθηματικό μοντάζ, το μοντάζ βερτικάλ, το μοντάζ των ατραξιόν, μια νέα σύλληψη του γκρο πλάνου και του επιταχυνόμενου μοντάζ, κλπ.  Με τον Eisenstein η κινηματογραφική σύνθεση, η διαλεκτική συνδιάταξη των πλάνων, δεν περιέχει μόνο το «οργανικό» στοιχείο, δηλαδή την γένεση και την ανάπτυξη, αλλά και το «παθητικό» δηλαδή την εξέλιξη.

Από την ταινία προβάλλουμε αρχικά την σκηνή που είναι γνωστή με τον τίτλο «ομίχλες στο λιμάνι της Οδησσού», η οποία λειτουργεί ως εισαγωγή στο μοιρολόι του πλήθους της Οδησσού πάνω στο λείψανο του ήρωα-ναύτη. Πρόκειται για μια σειρά εικόνων όπου μέσα από την αργόσυρτη κίνηση της ομίχλης που αιωρείται πάνω στα νερά και τις μαύρες σιλουέτες των καραβιών που προβάλλουν από το πούσι, υποβάλλεται η σιωπή και η θλίψη, ενώ στα πλάνα όπου οι ηλιαχτίδες αρχίζουν να διαπερνούν την ομίχλη γεννιέται ένα συναίσθημα προσδοκίας κι ελπίδας.  
Η σκηνή είναι διάσημη διότι, για πρώτη φορά στον κινηματογράφο, το φυσικό τοπίο παρουσιάζεται σε μια εντελώς νέα ποιότητα: περιέχεται στη δραματική δομή της ταινίας σαν εκφραστικό στοιχείο, ενώ η ζωγραφική φόρμα του τοπίου έχει μεταβληθεί σε κατ' εξοχήν κινηματογραφική. Οι εικόνες αυτές "έγραφαν" τη μουσική της βωβής ταινίας, διότι η μορφοπλαστική τέχνη του Eisenstein έπρεπε επιπλέον να ηχεί. Ήταν ένας τρόπος να "βγει από τον εαυτό του", να περάσει σε μια άλλη διάσταση. Το ίδιο το φυσικό τοπίο αναλάμβανε να δώσει την συγκινησιακή πλήρωση που μόνο η μουσική είναι σε θέση να εκφράσει ολοκληρωτικά.

Σε αυτήν την σεκάνς μάς προσφέρεται ένα πό τα πιο επεξεργασμένα δείγματα αυτού που θα ονομάσουμε "μουσικό τοπίο". Θα δούμε να επιτυγχάνεται αυτό χρησιμοποιώντας πρελούντια "τοπιο-μουσικής", τα ρυθμικά στοιχεία των οποίων, αφού πρώτα δημιουργούν ατμόδφαιρα και την επιθυμητή συγκινησιακή κατάσταση, γλυστρούν στην παραπέρα ανάπτυξη της αμέσως επόμενης σκηνής (του μοιρολογιού) που αυτό καθεαυτό το θέμα της έχει την ίδια ηχητική τονικότητα: οι εισαγωγικές εικόνες μέσα στην ομίχλη του λιμανιού αναπτύσσουν αυτήν την τονικότητα στην καθαρή της μορφή, έτσι ώστε σ' όλο το μάκρος της σκηνής του μοιρολογιού -που είναι χτισμένη πάνω στην ίδια ρυθμική και οπτικά μελωδική δομή- αυτή η ενδόμυχη μουσική εξακολουθεί να ηχεί στον κόσμο των συναισθημάτων του θεατή.

Στον Eisenstein η ίδια η πλαστική σύνθεση των βωβών εικόνων του, επιφορτιζόταν την εσωτερική "πλαστική μουσική". Η αριστοτεχνική χρήση του μοντάζ είχε σαν αποτέλεσμα το φυσικό τοπίο να λειτουργεί μουσικά μέσα στη βωβή ταινία. Η μουσική εξέλιξη των εικόνων μιας σκηνής γινόταν έργο της δομής και του μοντάζ των πλάνων. Το κομμάτια του μοντάζ δεν συνέθεταν μόνον την αφήγηση της σκηνής, συνέθεταν και την μουσική της!


* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Η μολότωφ της Παράδοσής μας

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

 

Όσο πιο τοπικό, τόσο και πιο παγκόσμιο! Ή σε σύγχρονα ελληνο-βρυξελ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Προσχέδιο Διαχείρισης Κρίσεων: Αναζητώντας ένα νέο «παράδειγμα»

Mανώλης Ροζάκης

 
1 Εισαγωγή
Το εν λόγω κείμενο επιχειρεί μία πρώτη εισαγωγική δοκ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Μια τέλεια μηδενιστική παράσταση

Γιώργος Μάλφας

 
Τα όσα τραγελαφικά συνέβησαν πρόσφατα στις ορκωμοσίες των νέων δημοτικών κ...
 

Περί Τεχνών

NOIRCEUR-SUR-LA-LYS (μαυρίλα-στον-κρίνο)*

Απόστολος Ζιώγας

  ‘’Την ποίηση όπως τις γυναίκες/μόνο στην απειλή της εγκατάλειψης/την αγαπά...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Τὸ «Φαινόμενο Ζιρὰρ» Κεκρυμμένα ἀπὸ Καταβολῆς*

Κωνσταντίνος. Ἰ. Γκότσης

Κι ἂν εἶναι βαθιὰ πεπρωμένος ὁ Ποιητὴς
ἐκφράζει τὸ ἀνεξήγητο τοῦ ἐ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Όταν η γη πετύχαινε εξάρες!

Βασίλης Πετρουλέας*

 

"Η μεγάλη Έκρηξη, η κοσμική σκόνη, η βαρύτητα, η πυρηνική σύντηξη, οι...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Καταδικασμένοι στην ανελευθερία;

Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος*  

 

Η ελευθερία της βούλησης είναι κατά πολύ περισσότερο φιλοσοφι...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Ο λόγος και η πίστη*

 Σπύρος Κυριαζόπουλος*

 

Ὅπως καί ἄν ὀνομάζεται σήμερα ὁ λόγος περί Θεοῦ, εἴτε Ἐπιστήμη, εἴ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Η αγάπη που διαρκεί

Olivier Clement

Δεν περιγράφει μόνο χωρισμούς το έργο του Σολζενίτσυν, αλλά και την καθημεριν...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Τὸ Αντίφωνο διοργάνωσε δημόσιο διάλογο, που συνεχίζεται, γιὰ το Πρόσωπο. Τὴν Παρασκευὴ 15 Ὀκτωβρίου του 2010, στὸ πατάρι τοῦ Αρμού, ο Θεόδωρος Ζιάκας αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις θεμελιώδεις αφετηριακές νοηματοδοτήσεις της έννοιας του Προσώπου σε θεολογικό-φιλοσοφικό πεδίο με αναφορές στο έργο του...
Στις 13 Μαρτίου 2013 στον Ι. Ν. Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω Βελβεντού στο ετήσιο εορταστικό πλαίσιο των ''50χρονων: 1963-2013'' διοργανώθηκε ομιλία-συζήτηση με τον π. Νικόλαο Λουδοβίκο, με θέμα: Χριστιανισμός και αναρχία. Ο ομιλητής αναφέρθηκε στις κοινωνικές, υπαρξιακές, πολιτικές, θεσμικές και και...
Εκδήλωση - συζήτηση της Σύναξης και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών την Δευτέρα 1 Απριλίου 2013 με θέμα: Η παράδοση ως κίνδυνος και ως ελπίδα Ομιλητές: π. Βασίλειος Γοντικάκης, προηγούμενος ι. μονής Ιβήρων Αγ. Όρους Μάριος Μπέγζος, Κοσμήτορας Θεολογικής Σχολής Αθηνών Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Δρ....
Σωτήρης Αμάραντος
Η ιδέα ήταν να αποδώσω σε μερικές παραγράφους, ορισμένες βασικές διαστάσεις της κοινωνικής και ψυχι...
Αθ, Θεοδωράκης
Ευχαριστούμε, ευχαριστούμε για την ανάλυση, ηια την συλογιστική, για την προοπτική. Αθ. Θεοδωράκης π...
Βασίλης Μούσκουρης
Αγαπητέ, Κωνσταντίνε, εύγε για την επιλογή των αναρτήσεών σου. Είναι ομολογουμένως πολύτιμο υλικό πο...
Σταυρούλα Κουμενίδου
Εντυπωσιακά τα στοιχεία και ο σχολιασμός εξαιρετικός. Η κατακλείδα δεν αφήνει περιθώριο αντιλογίας α...
Περσεφωνη Ζιωγα
Καταπληκτικό άρθρο! Γροθιά στο στομαχι και βαλσαμο στις πληγές..Θα πρότεινα να τυπωθεί σε ...προκήρυ...
Νατάσα Κεσμέτη
Τί ἀνοιχτόμυαλα καί κυρίως ἀνοιχτόκαρδα πού κάνετε τίς συνδέσεις χωρίς νά ὑποτάσσετε τά μέν στά δέ κ...
Η κάμερα του "Παρασκηνίου" ταξίδεψε στην Τήνο, όπου συνάντησε το συνθέτη Γιώργο Κουμεντάκη και μίλησαν για τη ζωή του, τις συνεργασίες του αλλά και την απόφασή του να εγκατασταθεί μόνιμα στην Τήνο. Το αφιέρωμα στο γνωστό μουσικοσυνθέτη προβλήθηκε την Πέμπτη 19 Ιανουαρίου 2012 στην ΕΤ1. Ο γνωστός...
Ο ΙΔ΄ αιώνας ως «συγκεφαλαίωση» των επιτευγμάτων της "βυζαντικής" αγιογραφίας. Η μετάβαση (από τα μέσα του ΙΓ΄ αι.) από την τέχνη των Κομνηνών προς την τέχνη των Παλαιολόγων. Το έργο του Μιχαήλ Αστραπά και του Πανσέληνου, ως κορυφαία σημεία αναφοράς αυτής της πορείας. Οι βυζαντινές ζωγραφικές...
Ο ΙΔ΄ αιώνας ως «συγκεφαλαίωση» των επιτευγμάτων της "βυζαντικής" αγιογραφίας. Η μετάβαση (από τα μέσα του ΙΓ΄ αι.) από την τέχνη των Κομνηνών προς την τέχνη των Παλαιολόγων. Το έργο του Μιχαήλ Αστραπά και του Πανσέληνου, ως κορυφαία σημεία αναφοράς αυτής της πορείας. Οι βυζαντινές ζωγραφικές...