Πρωτοσέλιδα

Ο Θάνατος και η Ανάσταση του Έρωτα

Olivier Clement - Stan Rougier

Είναι θλιβερό να σκεφτούμε ότι οι Χριστιανοί, συχνά στον τομέα αυτόν, εκφράστηκαν ηθικολογικά, με λύπη και ενοχή. Ενώ διαθέτουν απεριόριστα αποθέματα, για να αποκατασταθεί η σεξουαλικότητα σαν μυστήριο της αγάπης.

Διάβαζα τελευταία σε μια επιθεώρηση, που μάλιστα είναι αντιθρησκευτική, αυτό το κείμενο του Giraudoux: «Το ζευγάρι υπήρχε από πάντα. Ο Θεός δεν εδημιούργησε τον άνδρα και την γυναίκα τον ένα μετά τον άλλον… Δημιούργησε δύο σώματα δίδυμα, ενωμένα με σαρκικά δεσμά που τα χώρισε σε μια έξαρση εμπιστοσύνης την ημέρα που δημιούργησε την τρυφερότητα».

Αντηχεί εδώ ο θεμελιώδης λόγος: «Και ο Θεός ἐποίησεν τόν ἂνθρωπο κατ’ εικόνα εαυτοῦ· ἂρσεν και θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς».

Το ζευγάρι είναι ίσως η ομ...

Ο ατελής άνθρωπος

Χάρης Ναξάκης

Ο τεχνοκόσμος είναι εδώ, ήδη εγκατεστημένος, δεν είναι ταινία επιστημονικής φαντασίας ή μυθοπλασία, όπως ο μύθος του Δαίδαλου και του Ίκαρου, τα φτερά των οποίων ήταν μια πρώιμη συνάρθρωση ανθρώπου και μηχανής ή σαν αυτόν του χάλ...
Ἐλευθερία καὶ ὅριο

Γιῶργος Καστρινάκης

 

Ἡ ἐλευθερία εἶναι ἡ θεμελιώδης δυνατότητα ποὺ παραχώρησε ὁ Θεὸς στοὺς ἀνθρώπους. Ἂς θυμηθοῦμε τὰ πρῶτα λόγια Του μέσα στὸν Παράδεισο: Ἔχετε τὴ δυνατότητα νὰ τραφεῖτε ἀπὸ ὅλα τὰ δένδρα τοῦ κήπου. Γιὰ νὰ συμπληρώσει τὴν ἴ...

Σκεπτόμαστε έξω από το κεφάλι μας

Thomas Lepeltier

 

«Πού βρίσκονται οι σκέψεις μας και οι νοητικές δραστηριότητες μας; Μέσα στο κεφάλι μας, και πιο συγκεκριμένα στον εγκέφαλό μας, απαντούν οι οπαδοί των γνωσιακών (cognitive) επιστημών. Πιστεύοντας ακράδαντα σε αυτή την ιδέα...

«Συναντήθηκα με το θαύμα σα φίλος» Τα πεζά του ποιητή Νίκου Καρούζου

Σπύρος Κουτρούλης

Οι ποιητές, διασώζουν στα γραπτά τους κείμενα μια βαθιά αίσθηση του κόσμου αλλά και της γλώσσας που γράφουν . Γι’ αυτό τα δοκίμια ποιητών όπως του Ν. Καρούζου, ή του Γ. Σεφέρη, ή του Ο. Ελύτη μας ενδιαφέρο...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, σειρά έχει η ταινία Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ σε σκηνοθεσία Dziga Vertov, μια πρωτοποριακή ταινία του 1929 (χωρίς ηθοποιούς, σκηνικά και σενάριο), γυρισμένη με εικόνες από την καθημερινή ζωή στην προσταλινική Ουκρανία.

Dziga Vertov: MAN WITH A MOVIE CAMERA (1929) from cinema.antifono on Vimeo.

Η ταινία αυτή αποτελεί τον πρόδρομο των ταινιών cinéma vérité των δεκαετιών του 1960 και εφεξής. Ο δημιουργός της Denis Kaufman (υπό το ψευδώνυμο Dziga Vertov) στηρίχτηκε πάνω στο δημιουργικό μοντάζ της E. Svilova (μετέπειτα συζύγου του) και στις χιλιάδες λήψεις που έκανε ο αδελφός του Mikhail Kaufman. Οι τρεις αυτοί θεωρητικοί του «σινεμά-αλήθεια» απέρριπταν τα γυρίσματα μέσα σε στούντιο, τους ηθοποιούς και τα δράματα του αφηγηματικού κινηματογράφου και επεδίωκαν την ριζική εκκαθάριση της φιλμικής γλώσσας, την πλήρη αυτονόμησή της από το θέατρο και τη λογοτεχνία.

Σε δοκίμιο της εποχής εκείνης γραμμένο από τον Vertov διαβάζουμε: «Όλοι μας νοιώθουμε ότι μέσω του ντοκιμαντέρ μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα νέο είδος τέχνης. Όχι μόνο μιας τέχνης του ντοκιμαντέρ ή των χρονικών, αλλά μάλλον μιας τέχνης βασισμένης σε εικόνες: νοιώθουμε ότι μπορούμε να συμβάλλουμε στην δημιουργία μιας αρθρογραφίας μέσω εικόνων». Για το σινεμά-αλήθεια του Vertov ο κινηματογράφος πρέπει να φιλμάρει την «ζωή όπως είναι», την «ζωή σε απροσδόκητη σύλληψη». Αυτό σημαίνει, είτε να καταγράφει την ζωή χωρίς την παρουσία της κάμερας μέσα της, είτε να καταγράφει την ζωή ενόσω η παρουσία της κάμερας την αιφνιδιάζει και την προκαλεί.

Σ’ ένα άλλο κείμενό του διαβάζουμε: «Ως φυσιολογική κατάληξη των πειραματισμών που είχαμε δοκιμάσει στις προηγούμενες ταινίες kino-pravda (σινεμά-αλήθεια), επιτύχαμε στην ταινία Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ να μην χρειάζεται να παρεμβάλλουμε μέσα στη ροή της ταινίας ούτε έναν γραμμένο μεσότιτλο. Η ταινία μας αυτή δεν αναπαριστά απλά και μόνο το πρακτικό αποτέλεσμα των αντιλήψεών μας για τον κινηματογράφο, αλλά είναι, επίσης, μια θεωρητική παρουσίασή τους επί της οθόνης. Γι’ αυτό και προκάλεσε, παντού όπου προβλήθηκε, τόσες πολλές θεωρητικές συζητήσεις. Μερικοί λένε ότι η ταινία μας ήταν ένα πείραμα οπτικής μουσικής, ένα οπτικό κονσέρτο. Άλλοι είδαν την ταινία με όρους υψηλών μαθηματικών του μοντάζ, κι άλλοι είπαν ότι δεν ήταν η ζωή όπως είναι αλλά η ζωή όπως αυτοί δεν την βλέπουν, κλπ. Στην πραγματικότητα, η ταινία μας είναι το σύνολο των γεγονότων που καταγράφηκαν σε φιλμ, ή, αν θέλετε, όχι απλά το σύνολο αλλά το προϊόν ανώτερων μαθηματικών των γεγονότων. Καθένα ξεχωριστό είδος ή καθένας παράγοντας είναι ένα ξεχωριστό μικρό έγγραφο, που έχει συνδεθεί το ένα με το άλλο, έτσι ώστε από την μία πλευρά, η ταινία να αποτελείται μόνο από αυτούς τους συνδέσμους μεταξύ σημαινόντων κομματιών που συμπίπτουν με τους οπτικούς συνδέσμους. Με αποτέλεσμα, από την άλλη πλευρά, αυτοί οι σύνδεσμοι να μην έχουν πια ανάγκη τους μεσότιτλους. Το τελικό άθροισμα όλων αυτών των συνδέσμων αναπαριστά, συνεπώς, ένα οργανικό όλον. Το σύνθετο αυτό πείραμα, του οποίου την επιτυχία παραδέχεται η πλειοψηφία όσων εξέφρασαν οποιαδήποτε άποψη για την ταινία, μας απελευθερώνει, πρώτα από όλα, από την κηδεμονία της λογοτεχνίας και του θεάτρου και μας φέρνει πρόσωπο με πρόσωπο με την 100% καθαρή κινηματογραφία. Κατά δεύτερον, αντιπαραθέτει ριζικά την ζωή όπως είναι (αυτήν που είναι ιδωμένη μέσα από το βοηθούμενο μάτι της κάμερας), προς την ζωή όπως είναι, αυτήν που είναι ιδωμένη από το ατελές ανθρώπινο μάτι.»

Ήταν φυσικό, μια τέτοια ταινία να ταράξει τα νερά του βωβού κινηματογράφου, την εποχή μάλιστα που κυριαρχούσαν όχι μόνον οι αφηγηματικοί φιλμικοί κώδικες της Δύσης, αλλά και αυτοί των μεγάλων σοβιετικών δημιουργών. Την εποχή εκείνη ο Eisenstein είχε ήδη παρουσιάσει τις ταινίες ΑΠΕΡΓΙΑ, ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ, ΟΚΤΩΒΡΗΣ, ο Dovzhenko την ταινία ΟΠΛΟΣΤΑΣΙΟ, και ο Pudovkin τη ΜΑΝΑ και ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ.


Το ντοκιμαντέρ ως πρώτη ύλη

Η πρωτοτυπία του Vertov σε σχέση με τους τρεις αυτούς, σύγχρονούς του, πρωτοπόρους σκηνοθέτες της σοβιετικής σχολής έγκειται στο ότι παρουσιάζει τον άνθρωπο παρόντα μέσα στη Φύση, μέσα στις πράξεις και τα πάθη του, μέσα στη ζωή του. Όμως, βαθύτεροι λόγοι ωθούσαν τον Vertov να χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το ντοκιμαντέρ και τα επίκαιρα, και να απορρίπτει την ένταξη της φύσης μέσα στην σκηνοθεσία και στο σενάριο δράσης. Μηχανές ή τοπία, κτίρια ή άνθρωποι, ελάχιστη σημασία είχαν γι’ αυτόν: καθένα από αυτά, ακόμα και η πιο γοητευτική χωριάτισσα ή το πιο συγκινητικό παιδί, εμφανίζονται ως ένα υλικό σύστημα σε αέναη αλληλεπίδραση. Ήταν καταλύτες, μετατροπείς, μετασχηματιστές, δέκτες και πομποί κινήσεων, των οποίων ο Vertov άλλαζε την ταχύτητα, την κατεύθυνση και την τάξη, καθιστώντας δυνατή την εξέλιξη της ύλης προς καταστάσεις λιγότερο πιθανές, πραγματοποιώντας αλλαγές δυσανάλογες με τις ιδιαίτερες διαστάσεις τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Vertov έβλεπε τα όντα ως μηχανές. Μάλλον έβλεπε ότι «οι μηχανές είχαν επίσης καρδιά και κινούνταν, σείονταν, αναπηδούσαν και φεγγοβολούσαν» με διαφορετικές κινήσεις και υπό διαφορετικές συνθήκες αλλά πάντα σε αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Εκείνο που προείχε γι’ αυτόν ήταν η μετάβαση από μια τάξη πραγμάτων που καταρρέει σε μια άλλη που πίστευε ότι οικοδομούνταν τότε. Ωστόσο, ανάμεσα σε δύο συστήματα ή τάξεις πραγμάτων, ανάμεσα σε δύο κινήσεις, υπάρχει αναγκαστικά το μεταβλητό διάστημα. Στον Vertov, το διάστημα της κίνησης είναι η αντίληψη, η ματιά, το μάτι. Μόνο που δεν πρόκειται για το τελείως ακίνητο μάτι του ανθρώπου, αλλά για το μάτι της κάμερας, δηλαδή ένα μάτι μέσα στην ύλη.

 

Η δική του διαλεκτική

Ο συσχετισμός μιας μη ανθρώπινης ύλης και ενός υπερανθρώπινου ματιού ανήκει ξεκάθαρα στη διαλεκτική, αφού άλλωστε ταυτίζει την κοινότητα της ύλης και την κοινοκτημοσύνη του ανθρώπου. Και το ίδιο το μοντάζ προσαρμόζει αδιάκοπα τόσο τους μετασχηματισμούς της κίνησης στο υλικό σύμπαν, όσο και το διάστημα της κίνησης στο μάτι της κάμερας: αυτό σημαίνει ρυθμός.

Οφείλουμε να παρατηρήσουμε ότι, μέσα στην ταινία, το μοντάζ υπάρχει παντού.

• πριν από το γύρισμα, στην επιλογή του υλικού δηλαδή στα κομμάτια της ύλης (στα γεγονότα που φιλμάριζε) που πρόκειται αργότερα μέσα στην ταινία να τεθούν σε αλληλεπίδραση και που ορισμένες φορές βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους, αυτό που ονόμαζε: «η ζωή όπως είναι».

• στα διαστήματα που η κάμερα-μάτι καταλαμβάνει στη διάρκεια των γυρισμάτων (ο οπερατέρ που παρακολουθεί, τρέχει, μπαινοβγαίνει, με δυο λόγια: η ζωή μέσα στην ταινία).

• μετά το γύρισμα, αρχικά στην αίθουσα του μοντάζ όπου αντιπαραβάλλονται το υλικό και η λήψη (η ζωή της ταινίας), και κατόπιν στους θεατές που συγκρίνουν την ζωή στην ταινία και την ζωή όπως είναι.

Τα τρία αυτά επίπεδα εμπνέουν όλο ο προηγούμενο έργο του Vertov, αλλά σ’ αυτήν την ταινία καταδεικνύεται αριστοτεχνικά η συνύπαρξή τους.

Για όλους τους Σοβιετικούς κινηματογραφιστές η διαλεκτική δεν ήταν μια σκέτη λέξη. Ήταν συγχρόνως η πρακτική και η θεωρία του μοντάζ. Ωστόσο, ενώ οι τρεις άλλοι (Eisenstein, Dovzhenko, Pudovkin) χρησιμοποιούσαν την διαλεκτική για να μετασχηματίσουν την οργανική σύνθεση των εικόνων, ο Vertov έβρισκε στη διαλεκτική τα μέσα για να την εγκατέλειψε! Γι’ αυτό, κατηγορούσε τους ανταγωνιστές του ότι ακολουθούσαν τυφλά τον Griffith, ότι μιμούνταν τον αμερικανικό κινηματογράφο. Σύμφωνα με τον Vertov, η διαλεκτική όφειλε να εγκαταλείψει μια Φύση που παρουσιαζόταν ακόμα υπερβολικά οργανική και έναν Άνθρωπο που αβασάνιστα παρουσιαζόταν παθητικός. Φρόντιζε λοιπόν ώστε το διάστημα της κίνησης να συγχέεται με ένα μάτι μέσα στην ύλη, την κάμερα.


Από εκεί και πέρα, με την έλευση του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, η επίσημη σοβιετική κριτική θα πάψει να τον κατανοεί. Όμως, ο Vertov κατάφερε με τον ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ να φτάσει μέχρι τέλους μια εγγενή συζήτηση της διαλεκτικής την οποία θα συνέχιζαν οι σκηνοθέτες του cinéma vérité, όχι μόνον αλλού αλλά και πολύ αργότερα.

* cinema.antifono [at] gmail.com πηγή: antifono.gr

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Κοινοτισμός και Οργάνωση– Οικολογικά και Αμεσοδημοκρατικά Προτάγματα

Ημερίδα Ελληνικός Κοινοτισμός 2014   

 
Κοινοτισμός και Οργάνωση– Οικολογικά και Αμεσοδημοκρατικά Προτάγματα
-Χρήστος Λυντέρης (Ριζική Συνταγματική Μεταρρύθμιση),  Δημήτρης Τουσιάδης (Ιστοσ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Γ. Πολίτης: Ο Τζωρτζ Όργουελ και η σύνθεση αναρχίας και φιλελευθερισμού

Γιώργος Πολίτης

 

Για πολλούς στοχαστές το μέτρο βάσει του οποίου κρίνονται τα κοινωνικά γεγονότα, είναι αν και κατά πόσο αυτά βρίσκονται σε συνάφεια με μία προδιαγεγραμμένη αντίληψη της ανθρ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Γ. Kιουρτσάκης: O τόπος και η ουτοπία της αγοράς (Ένα ευρωπαϊκό όνειρο)*

Γιάννης Kιουρτσάκης

H Aθήνα έβραζε ξανά. ∆εν ήταν πια οι αλλοτινές φοιτητικές εξεγέρσεις που διεκδικούσαν «Ψωμί, παιδεία, ελευθερία»· ούτε η εξέγερση του πολιορκημένου από τ...
 

Περί Τεχνών

Γ. Βαρθαλίτης: Για το Σύσσημον του Νίκου Παναγιωτόπουλου

Γιώργος Βαρθαλίτης

Πολλές φορές οι παρετυμολογίες αγγίζουν βαθύτερα την ουσία των ονοματισμένων πραγμάτων από την ακριβή σημασία των ονομάτων που τους αποδίδονται. Πριν ανοίξω λεξικό ή να δω&nb...

Θεολογία - Θρησκειολογία

O π. Θωμάς Χρυσικός μιλά για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο
Εκδήλωση - αφιέρωμα στον μακαριστό Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας και ιδρυτή της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας Λυκούργο Αγγελόπουλο, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 23 Νοεμβρίο...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Ψηφιακοί Δούλοι ή Cyborgs

Μιχάλης Σακελλαρίου

 
Η επίσκεψη του ανιψιού μου μέσα στο Σαββατοκύριακο με άφησε με πολλούς προβληματισμούς. Σα technology freak και εγώ, τα συρτάρια μου είναι γεμάτα από παλιούς σκληρούς δί...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Ι. Π. Ζώης: Περί συνείδησης

Ιωάννης Π. Ζώης

Υπάρχουν πολλά δύσκολα προβλήματα στον χώρο της Ιατρικής επιστήμης αλλά μόνο ένα από αυτά αποκαλείται "το δύσκολο πρόβλημα". Και αυτό είναι το πρόβ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

F. Sherrard: Ο απανθρωπισμός του ανθρώπου

Philippe Sherrard 

Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να δείξει με ποιο τρόπο, η αυξανόμενη επιρροή της σύγχρονης επιστημονικής νοοτροπίας και η μετάφρασή της σε κοινωνικές μορφές, βάδισαν χέρι – χ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

X. Φερσέντααλ: Ο σύγχρονος θάνατος της συζήτησης

 

Χάρης Φαν Φερσέντααλ

 

 

Η γνώριμη εικόνα μιας σύγχρονης συμμετρίας: ανθρώπινα κεφάλια στην ίδια παρέα, σκυμμένα πάνω από τη φωτεινή οθόνη ενός «έξυπνου» κινητού. Λίγα αντικείμενα εν...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για την εβδομαδιαία ενημέρωση. (Ελέγχετε τα spam ή τα promotion emails σας)
Η εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση καταχωρείται συνήθως στα spam ή στα promotion emails σας.
Ο φυσικός και δρ. Θεολογίας Κωνσταντίνος Ζάχος μίλησε στο εκκλησάκι του Αγ. Ανδρέα στα Κάτω Πατήσια στην Πλ. Αμερικής την Δευτέρα 17 Μαρτίου του 2014 με θέμα :Αυτός ο κόσμος είναι λίγος για τον άνθρωπο και συνομίλησε με το κοινό. Αντίφωνο ( Antifono.gr)
"Ο χριστιανικός λόγος και η αριστερά αποτελούν θύλακες των πρωταρχικών αρετών" Ανδρέας Καρίτζης* Δρ. Φιλοσοφίας, μέλους της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ Ομιλία κατά την έκτη θεματική ενότητα των εργασιών του Συνεδρίου "Εκκλησία και Αριστερά", με τίτλο «Ο σύγχρονος λόγος της Εκκλησίας και της Αριστεράς. Από...
Την Πέμπτη 20 Μαρτίου ο «Κύκλος συνομιλιών», με συγγραφείς και ανθρώπους της τέχνης που έγραψαν για την Αθήνα, ξεκίνησε με το βιβλίο του Βασίλη Καραποστόλη Χειροποίητη πόλη. Ένα βιωματικό οδοιπορικό στις περιοχές της πρωτεύουσας που στη διάρκεια των περιπλανήσεων εμφανίζεται άλλοτε οικεία και...
Απόλλων
Κι ευτυχώς, Γιωργο, το έκανες με πολυ ενδιαφέροντα τροπο! Ξεκίνησα την ανάγνωση του πονήματος σου κα...
ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ
Ικανοποίηση για την ιδέα και την εφαρμογή μιας τέτοιας ημερίδας με τέτοια θεματολογία αλλά και απελπ...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Ωστόσο, αγαπητή Άρτεμις, το κείμενο δεν λέει ότι "η μοναδική ουσιαστική διαφορά του υπολογιστή με έν...
Αρτεμις
Αν η μοναδική ουσιαστική διαφορά του υπολογιστή με έναν ανθρώπινο εγκέφαλο, είναι η προθετικότητα...
Γιώργος Πρίντζιπας
Έπεσε ο φίλος μας και αδελφός και τα νυν εγνωμιάζεται αλλά και θα εγκωμιάζεται στο μέλλον. Έχει δί...
Γιώργος Σαλεμής
Αγαπητέ Απόλλωνα και πάλι σ' ευχαριστώ. Τονίζω όμως ακόμα μια φορά πως όλη τη σπουδαία δουλειά την κ...
Απόλλων
Συγχαρητήρια στον Γιώργο Σαλεμή για το βιβλίο και στον Θεόδωρο Ζιάκα για τον ωραίο πρόλογο!! Καλορίζ...
Το αρχαιοελληνικό θέατρο ως εκδίπλωση του μεταφυσικού "τέμπλου" του απλού ανθρώπου -- με σκοπό την παίδευσή του σε ένα διαρκώς πληρέστερο ήθος. Η αφομίωση των υψηλών πολιτιστικών στοιχείων της κλασσικής τραγωδίας μέσα στη λειτουργική ζωή των χριστιανικών κοινοτήτων. Η απουσία της "έκστασης" από τη...
Η εκπομπή ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ διασώζει στιγμές αλλά και παρουσίες που χαρακτήρισαν την πνευματική και πολιτιστική ζωή της ΕΛΛΑΔΑΣ. Το επεισόδιο αυτό έχει ως στόχο να παρουσιάσει τη ζωή, αλλά, κυρίως, να φωτίσει την προσωπικότητα του ΓΙΩΡΓΟΥ ΘΕΟΤΟΚΑ, ο οποίος, τόσο με τα γραπτά κείμενα που εξέδωσε, όσο και...
Ο διανοητής Κορνήλιος Καστοριάδης στην εκπομπή "Παρασκήνιο" σε μια έρευνα της Τέτας Παπαδοπούλου.(ΕΤ1)