Πρωτοσέλιδα

Είναι επίκαιρος ο Παπαδιαμάντης σήμερα;

Εγκαίνια του βιβλιοπωλείο των εκδόσεων «Εν Πλω».  Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2014

 
Είναι επίκαιρος ο Παπαδιαμάντης σήμερα;
 
Δημήτρης Μαυρόπουλος - Νίκος Ξυδάκης
 
Παρουσίαση: Βασίλης Αργυριάδης.
Το Κομπάνι, η Γκουέρνικα των Κούρδων

Πέτρος Παπακωνσταντίνου

 
Μια μικρή πόλη περίπου 50.000 κατοίκων στα σύνορα Συρίας και Τουρκίας έγινε παγκοσμίως διάσημη, τον τελευταίο μήνα, χάρη στην...
Μια "προχωρημένη" γιαγιά

π. Αδαμάντιος Αυγουστίδης

 
«Στις εφηβικές μου αναμνήσεις συνυπάρχουν τα πάρτι, η ρόκ μουσική και η γιαγιά μου. Για εκείνην, η ρόκ μουσική δεν ήταν παρ...
Ο ολοκληρωτισμός της τηλεόρασης

Θεόδωρος Παντούλας

 
Η μεγάλη αγορά είναι εδώ. Οι «όλοι ίδιοι», «όλοι μόνοι» είναι επίσης εδώ. Πανέτοιμοι να καταναλώσουν την πλασματική τους εικόνα. Χ...
Αντρέι Ταρκόφσκι: ένας ποιητής στον κινηματογράφο

Ιταλικό Ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στην ΕΡΤ με συνέντευξη του μεγάλου σκηνοθέτη και αποσπάσματα από τις ταινίες του.  

Ο Αντρέι Ταρκόφσκι μιλά για τα παι...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, σειρά έχει η κλασσική βωβή ταινία ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ σε σκηνοθεσία G.W. Pabst γυρισμένη στη Γερμανία το 1929. Προβάλλονται τα εξής αποσπάσματα: α) μια από τις αρχικές σκηνές όπου ο πλούσιος εκδότης Schön επισκέπτεται την Λούλου, την ερωμένη του, για να της πει ότι θα αρραβωνιαστεί μιαν άλλη. β) η σεκάνς όπου ο Schön συνοδεύει την αρραβωνιαστικιά του στα παρασκήνια της θεατρικής παράστασης όπου η Λούλου πρωταγωνιστεί ως χορεύτρια: μέσα στο φρενήρη ρυθμό των θεατρικών προετοιμασιών, εκείνη απομονώνει και σαγηνεύει τον Schön, με αποτέλεσμα την διάλυση του αρραβώνα του, γ) η σεκάνς όπου την ημέρα του γάμου του με την Λούλου, ο Schön ανακαλύπτει τον έρωτά της με τον γιο του και πυροβολείται στην «πάλη» του μαζί της, δ) το φινάλε της ταινίας, με την δολοφονία της Λούλου από έναν άγνωστο πελάτη της.

 

Ο G.W. Pabst είναι Αυστριακής καταγωγής σκηνοθέτης της μεσοπολεμικής γερμανικής κινηματογραφίας, σύγχρονος των μεγάλων εξπρεσιονιστών σκηνοθετών Murnau και Lang, με μια πορεία παράλληλα ασύμπτωτη μ’ αυτούς. Κινήθηκε μεν αρκετά κοντά στην εξπρεσιονιστική θεώρηση του φωτός και της σκιάς, χωρίς όμως να κατατρύχεται από την «δαιμονιακή» θεματολογία του εφιάλτη, του θανάτου και του τρόμου. Ενδιαφερόμενος ιδιαίτερα για την ρεαλιστική θεώρηση των οξύτατων κοινωνικών προβλήματων της εποχής του (την οικονομική εκμετάλλευση, την πορνεία, κλπ) κινήθηκε εντός του μετα-εξπρεσιονιστικού κινήματος «Νέος Ρεαλισμός». Η ρεαλιστική προσέγγιση των κοινωνικών θεμάτων, μεταξύ αυτών και της σεξουαλικότητας, είχε σαν αποτέλεσμα οι ταινίες του Pabst να αντιμετωπίζουν, σχεδόν πάντα, την προκρούστεια κλίνη της λογοκρισίας.

Ο Pabst είναι επίσης γνωστός ως ο σκηνοθέτης που ανέδειξε μεγάλες ηθοποιούς. Έγραψε γι' αυτόν ο μεγάλος σκηνοθέτης Jean Renoir: «Ο Pabst γνωρίζει να δημιουργεί έναν παράξενο κόσμο, δανειζόμενος στοιχεία από την καθημερινή ζωή. Όμως εκτός απ’ το σπάνιο αυτό χάρισμα, ξέρει καλύτερα από κάθε άλλον, να σκηνοθετεί ηθοποιούς. Δημιουργημένοι από τα θραύσματα της δικής του καρδιάς και του δικού του πνεύματος, οι χαρακτήρες των ταινιών του αναδύονται πολύ φυσιολογικά, σαν να είναι παιδιά του.»

Το 1925, όντας ακόμη στην αρχή της καριέρας του, ο Pabst ανακάλυψε το ταλέντο της μόλις 20χρονης Greta Garbo που είχε γυρίσει στην Σουηδία την πρώτη της ταινία. Πείθοντας την Garbo να έρθει στη Γερμανία για να πρωταγωνιστήσει σε μια ταινία του δίπλα στη μεγάλη ηθοποιό Asta Nielsen, την βοήθησε να κάνει μεγάλη καριέρα στο Χόλιγουντ. Στις δύο επόμενες ταινίες του ο Pabst χρησιμοποίησε με επιτυχία την ηθοποιό Brigitte Helm, την διάσημη πρωταγωνίστρια της ταινίας ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ του Fritz Lang. Κατόπιν ασχολήθηκε με την κινηματογραφική μεταφορά δύο θεατρικών έργων, συμπυκνωμένων σε μία ταινία με τον τίτλο ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ στην οποία θα επανέλθουμε λίγο παρακάτω.

Λίγο αργότερα, με την έλευση του ομιλούντος σινεμά, σκηνοθέτησε την αντιπολεμική ταινία «Μέτωπο 1918» και κατόπιν, με τεράστια επιτυχία, την κινηματογραφική μεταφορά του θεατρικού έργου του Bertolt Brecht «Η όπερα της πεντάρας» με την περίφημη Lotte Lenya. Με την άνοδο του ναζισμού εγκατέλειψε την Γερμανία προς το Χόλιγουντ και την Γαλλία. Είχε όμως την ατυχία να επισκεφθεί την Αυστρία για οικογενειακούς λόγους, λίγο πριν την προσάρτησή της από τους χιτλερικούς, με αποτέλεσμα σ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου να παραμείνει εγκλωβισμένος εκεί. Μετά τον πόλεμο γύρισε λίγες ταινίες, αλλά το 1953 σκηνοθέτησε με πολύ μεγάλη επιτυχία τέσσερις όπερες στην Ιταλία, μεταξύ αυτών την «Δύναμη του πεπρωμένου» με διευθυντή ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλο, και την «Aida» με την Μαρία Κάλλας.


Η Λούλου

Ας επιστρέψουμε όμως στα δύο θεατρικά έργα του Wedekind που ενέπνευσαν τον Pabst: «Το πνεύμα της γης» και την συνέχειά του «Το κουτί της Πανδώρας». Το πρώτο περιγράφει την κοινωνική άνοδο και τους ποικίλους έρωτες της Λούλου, τον ταραχώδη γάμο της με τον εραστή της Schön, μέχρι την δολοφονία του από την ίδια την Λούλου και την καταδίκη της στο δικαστήριο. Το θέμα του αμέσως επόμενου θεατρικού έργου είναι η απόδραση της Λούλου από την φυλακή και οι περιπέτειές της μέχρι την δολοφονία της στο Λονδίνο από έναν μανιακό. Έχει πια καθιερωθεί στο θέατρο να παίζονται μαζί τα δύο αυτά έργα, συντομευμένα, υπό τον τίτλο «ΛΟΥΛΟΥ». Τον ίδιο τίτλο και υπόθεση έχει και μια διάσημη όπερα του Alban Berg.

Η ταινία ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ αποτελεί την κινηματογραφική μεταφορά των δύο παραπάνω θεατρικών έργων. Για τον ρόλο της Λούλου πρότειναν επίμονα στον Pabst την Marlene Dietrich, πράγμα που θα του εξασφάλιζε την εμπορική επιτυχία. Όμως, για τον ρόλο της ακόλαστης, αθώας, χειριστικής και επιπόλαιης Λούλου ο σκηνοθέτης δεν θεώρησε ιδανική την Dietrich. Δοκιμάζοντας πάρα πολλές ηθοποιούς, γνωστές και άγνωστες, για το ρόλο αυτό ο σκηνοθέτης καθυστέρησε πολύ. Τελικά κατέληξε σε μια άγνωστη νεαρή αμερικανίδα χορεύτρια, την Louise Brooks που τότε ήταν άνεργη στο Χόλιγουντ. Την προσκάλεσε στη Γερμανία διαισθανόμενος ότι η 22χρονη αυτή ηθοποιός διέθετε την θαυμαστά σαγηνευτική αθωότητα για να ανταποκριθεί με φυσικότητα στο ρόλο της Λούλου, μιας γυναίκας που με την «ωμή» σεξουαλικότητά της και την «απαθή» φύση της καταστρέφει όχι μόνον όσους (άνδρες και γυναίκες) την ερωτεύονται αλλά και τον ίδιο της τον εαυτό.


Η περικαλλής Louise Brooks

Το παίξιμο της Brooks στην ταινία αυτή, αλλά και στην αμέσως επόμενη ταινία του Pabst, προσέδωσε κάτι ανεπανάληπτο στην καριέρα την δική της και του σκηνοθέτη. Τόσο πολύ που, μετά από χρόνια, ο διάσημος ιδρυτής της γαλλικής Ταινιοθήκης, ο μεγάλος Henri Langlois, έγραψε ότι η Brooks συγκέντρωνε par excellence τα χαρακτηριστικά της μεσοπολεμικής ηθοποιού, αναφωνώντας: «H Greta Garbo και η Marlene Dietrich δεν ήσαν τίποτα μπροστά στη μοναδική Louise Brooks

Οι υπερθετικές αυτές κρίσεις δεν βοηθούν να εξηγηθεί το φαινόμενο που έχτισε η Louise Brooks στις δύο ταινίες του Pabst, ούτε βοηθούν να εξηγηθεί με ποιον τρόπο κατάφερνε να ενσωματώνει μέσα σ’ ένα δραματικό σύνολο, την απόλυτη φυσικότητα και την έκπαγλη σαγήνη που ανέδυε η φυσική της παρουσία και κίνηση, μαζί με το ενδιαφέρον της για πνευματική καλλιέργεια (το οποίο είχε επικαλύψει από νωρίς την επαρχιώτικη καταγωγή της). Όλα βεβαίως οφείλονταν στην καταλυτική παρέμβαση της σκηνοθετικής μεγαλοφυίας του Pabst, που κατάφερε να μεταμορφώσει μια εκθαμβωτικά όμορφη γυναίκα σε μια εξαίρετη ηθοποιό.

Είναι γνωστό άλλωστε ότι ο συγγραφέας Adolfo Bioy Casares, ο διάσημος φίλος και συνεργάτης του Borges, έχει αποκαλύψει ότι από την Louise Brooks εμπνεύστηκε την ηρωίδα του περίφημου διήγηματός του «Η ανακάλυψη του Μορέλ».

Πέρα απ’ όλα αυτά ας προσέξουμε στις σκηνές που προβάλλουμε εδώ, την ποικιλία του σκηνοθετικού ύφους του Pabst: την -ιμπρεσιονιστικού ύφους- σκηνοθετική του μαεστρία στην σεκάνς των ξέφρενων θεατρικών προετοιμασιών όπου η Λούλου παγιδεύει με την σαγήνη της τον Schön, αλλά και την λιτή παρουσίαση του έρωτα και του φόνου στο -εξπρεσιονιστικού ύφους- φινάλε της ταινίας, όπου η Λούλου και ο ερωτευμένος μ’ αυτήν γιος του δολοφονημένου Schön ζουν πάμπτωχοι και κυνηγημένοι στο ομιχλώδες Λονδίνο, μαζί με τον γέρο πάτρονά της. Ας παραθέσουμε, γι’ αυτό, ένα κομμάτι από ένα κείμενο της ίδιας της Louise Brooks γραμμένο αρκετά χρόνια μετά την ταινία:

«Για την τελική σκηνή του φόνου της Λούλου μέσα στη φτωχή λονδρέζικη σοφίτα ο κ. Pabst δεν σκέφτηκε να με ντύσει με κάποια φτηνά κουρέλια, ξένα προς εμένα. Κατανοώντας ενστικτωδώς τα γούστα μου, με υποχρέωσε να φορέσω τα πιο ακριβά και αγαπημένα μου ρούχα, αφού όμως προηγουμένως τα είχε «μεταχειριστεί» έτσι ώστε να γίνουν βρώμικα και ελεεινά. Έτσι, για πρώτη φορά μέσα σε τέτοια ρούχα, η Λούλου νοιώθει το ερωτικό πάθος για έναν άγνωστο του δρόμου. Αυτός της λέει ότι δεν έχει χρήματα να την πληρώσει για τον έρωτά της, αλλά εκείνη του απαντά ότι δεν την πειράζει μιας και της αρέσει πολύ. Είναι παραμονή Χριστουγέννων, ο Στρατός Σωτηρίας έχει ήδη κάνει δώρο στον άγνωστο ένα κλαδάκι γκι, με το οποίο εκείνος στεφανώνει ερωτικά την Λούλου. Εκείνη πρόκειται να λάβει ένα δώρο που από μικρή πάντα ονειρευόταν: να σκοτωθεί από έναν σεξουαλικά μανιακό τρελλό


Σύμφωνα με τον Ησίοδο, όταν η Πανδώρα άνοιξε το άθραυστο πιθάρι, διέφυγαν όλα τα κακά σπέρνοντας παντού στον κόσμο τις συμφορές, εκτός από την Ελπίδα που παρέμεινε μέσα σ’ αυτό, ανέπαφη και πάντα διαθέσιμη. Όταν στο Μεσοπόλεμο ο Pabst αναμετρήθηκε με το μύθο, παρουσίασε μεν την αθώα ελευθεριότητα της Λούλου να σκορπίζει το κακό σ’ όσους την ερωτεύτηκαν, αλλά με την σκηνοθετική του μαεστρία ανέδειξε και διέσωσε την περικαλλή περσόνα της Louise Brooks, ως αντικείμενο λατρείας μέσα στο σινεμά του 20ου αιώνα.


* cinema.antifono [at] gmail.com

πηγή: antifono.gr

 

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Αρχαιολογία. Μύθος και Πραγματικότητα ή χρησιμότητα του παρελθόντος

Αγγελική Κοτταρίδη

 

Το καλοκαίρι του 1998 τοποθετήθηκε στην έξοδο του Μουσείου των Βασιλικ...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Ν. Μπερντιάγιεφ: Ἀνατολή καί Δύση

Nικολάι Μπερντιάγιεφ

 
μετάφραση Δημήτρης Μπαλτᾶς
 
Εἶναι πιθανό νά μιλήσουμε γιά τήν ὕ...

Κοινωνία - Οικονομία 

Ορθογραφώντας τη βία
Θεοφάνης Τάσης
 
Στον τελευταίο εθνικό διαγωνισμό ορθογραφίας για μαθητές στις ΗΠΑ η λέξη π...
 

Περί Τεχνών

X. Μποκόρος: Ἡ ὁδός

Χρήστος Μποκόρος

 

Κύριε, οὐκ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις·

καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι; 

...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Χριστιανοί και Δικτατορία

Το βιβλιοπωλείο manifesto διοργάνωσε μια συζήτηση

 

με θέμα: Χριστιανοί και Δικτατορία.

 ...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Η γενιά του ναρκισσισμού

Αστερόπη Λαζαρίδου 

 

Η ιστορία του Νάρκισσου, με τις διάφορες εκδοχές της, είναι μία από τ...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

Ο Ζακ Λακάν, ψυχαναλυτής του 21ου αιώνα

Ρεζινάλντ Μπλανσέ

 
9 Σεπτεμβρίου: 30 χρόνια από τον θάνατό του
 
Επανατοποθετώντας το ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

K. Ζάχος: Το πρόβλημα των θεμελιωδών αρχών των εμβίων όντων

Κώστας Ζάχος

 

Οι Διερευνήσεις της ιστορίας της επιστήμης και οι επισημάνσεις της σύγχ...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

Το πορνογραφικό γεύμα

Μιχάλης Σακελλαρίου

 
Το νυχτερινό χθεσινό ραντεβού με μια καλή φίλη δόθηκε μόνο και αυστηρ...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Κοινωνία Διαλόγου

Παύλος Κλιματσάκης: Πέρα από τον Χέγκελ. Η αποδοχή του Θεού ως υπερουσίου ουσίας, Τετάρτη 29 Οκτ.

Τὸ Ἀντίφωνο προσκαλεῖ σὲ μιὰ σειρὰ διαλόγων πάνω σὲ καίρια θεολογικὰ καὶ κοινωνικὰ θέματα μὲ ἀφορμὴ ἕνα συγκεκριμένο κάθε φορὰ κείμενο ποὺ πρόκειται νὰ ἀναρτηθεῖ στὶ...

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Η Στοά τού Βιβλίου προτείνει ως προσωπικότητα της χρονιάς τον Χρήστο Γιανναρά για τον μοναδικό πνευματικό του χώρο στον οποίο μας ξεναγεί ο ίδιος, την Τετάρτη 28 Απριλίου 2010 σε εκδήλωση με θέμα: “Ανιχνεύοντας νόημα τής ύπαρξης & τής πράξης”, στο τέλος τής οποίας θα συζητήσει με το κοινό. Ο...
Tην Τρίτη, 25 Σεπτεμβρίου του 2012, στα Γραφεία της εφημερίδας "ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ", ο π. Ανανίας Κουστένης τέλεσε Αγιασμό και μίλησε με θέμα: Η Εκκλησία απέναντι στην Κρίση. Ο πρόεδρος της Χ.Δ, Μανώλης Μηλιαράκης και o διευθυντής της "Χ" Κώστας Μπλάθρας αναφέρθηκαν στο πρόγραμμα δράσης της νέας περιόδου.
Σωτήρης Γουνελάς Προλογίζοντας την μετάφραση της 'Ερημης χώρας' του Ελιοτ ο Σεφέρης είχε γράψει: «ο δυτικός πολιτισμός κινδυνεύει να μας υπερφαλαγγίσει...με τη βιομηχανική, την αγοραία, τη χειρότερη μορφή επίδρασής του» και σε σημείωση πρόσθετε πώς «το υπερφαλάγγισμα αυτό έχει σήμερα '1961'...
Γιάννης Δ. Ιωαννίδης
Επιτρέψτε μου, συμπληρωματικά σε αυτό το πολύ εύστοχο άρθρο του κ. Παντούλα, να παραπέμψω σε ένα πολ...
metabasis
Τὴν ἔχω κλείσει ἐδῶ καὶ χρόνια (δὲν ἔχω συσκευὴ δηλαδή), ἀλλὰ παραμένει τὸ ἐρώτημα μὲ τὶ θὰ τὴν ἀντι...
Δημητρης μουσταφερης
Πολυ ομορφο αρθρο.αυτη η ευθεια αντιστοιχηση της βιομηχανοποιημενης ταχυφαγιας με την γενετησια εξυπ...
Παύλος Κλιματσάκης
Το κείμενο αυτό του κ. Ζάχου είναι, νομίζω, πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση. Συνδυάζει τον επιστημολογικ...
Βασίλης Μούσκουρης
Ευχαριστίες θερμές και στον Κωνσταντίνο Βεργή για την επιλογή και προσφορά των τόσο βαθυστόχαστων κα...
ΑΝΤΡΕΑΣ Π.
"Ποιες πρέπει να είναι οι άμυνές μας; Να επαναπροσδιορίσουμε τη σημαντικότητα των social media στην ...
Η επαναστατική ανατροπή των επιστημονικών ιδεών που ισχύουν έως σήμερα και ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζει τη δομή και την εξέλιξη των θεολογικών και πολιτικών συστημάτων εξετάζονται στο 1o επεισόδιο. Η εκπομπή ακολουθεί τα πρώτα βήματα αυτής της δυναμικής πολιτισμικής ανασυγκρότησης. Η νέα σειρά...
O κ. Βασίλειος Μαρκεζίνης συζήτησε με τον κ. Γεώργιο Σαχίνη στην εκπομπή "Αντιθέσεις" στις 22 Οκτωμβρίου του 2010 στο κανάλι Kρήτη ΤV. Στο πρώτο μέρος αναφέρθηκε στη οικονομική και πολιτική κατάσταση της πατρίδας μας μετά μίλησε για την Ευρώπη, την Αμερική και το Ιράν. Στο τρίτο μέρος δήλωσε ότι η...
"Χριστιανισμός και Επιστήμη" με φιλοξενούμενο τον π. Ειρηναίο Δεληδήμοήταν ο τίτλος της εκπομπής "Πεδίο Ιδεών", από την TV100, που παρουσίαζει ο Βασίλης Κοντογουλίδης. Μεταξύ άλλων συζήτησαν για την γέννηση του σύμπαντος, την θεωρία της σχετικότητας, το Bing Bang, την δημιουργία, την εξέλιξη , το...