Πρωτοσέλιδα

Το Αύριο

Αλέξανδρος Μιστριώτης 

 

Χαίρετε! Μου προτάθηκε να σας καλωσορίσω στην Αθήνα. Ο τίτλος της συνάντησης είναι «Το Αύριο». Δέχτηκα. Η πρόσκληση με τιμά. Εντούτοις η θέση μου είναι παράδοξη. Από ποια θέση μιλώ; Ποιός είμαι; Και εδώ που τα λέμε: Ποιοι είσαστε κι εσείς; Αλλά, ευτυχώς αυτό δεν είναι δική μου υπόθεση. Οπότε φίλοι μου, για να το πούμε απλά, θα μιλήσω ως καλλιτέχνης αυτής της πόλης, ως κάτοικος αυτής της Γλώσσας και ως Πολίτης αυτού του κράτους, της Ελληνικής Δημοκρατίας, που συντρίβεται κάτω από το βάρος της Ιστορίας: 

Κυρίες και κύριοι Καλώς ήρθατε στην πόλη των Αθηνών. 

 

Η Αθήνα

Και θα αρχίσω λέγοντας πως η Αθήνα είναι μια αόρατη πόλη, διότι όλοι νομίζουν πως την γνωρίζουν ήδη. Η Αθήνα καταλαμβάνει μια σημαντική ...

«Δώσε τρόπο στην οργή»: Οι αρετές του θυμού κατά τον άγιο Μάξιμο Ομολογητή

Διονύσιος Σκλήρης

 
Ανάμεσα στα γκράφιτι που φυτρώνουν στα ισόγεια παλιωμένων πολυκατοικιών, ή τραυματίζουν την επιφάνεια ανακαινισμένων νε...
Τό τραγικό θέατρο στήν Ἀθήνα καί τή Ρώμη

Φώτης Σχοινάς

 
Μιλώντας γιά τήν Ἀθηναϊκή Δημοκρατία εἶναι σοβαρή παράλειψη νά μή μιλήσουμε γιά τήν Ἀθηναϊκή τραγωδία. Καί τοῦτο γ...
Η Μεγάλη Αυταπάτη (Σχόλιο με αφορμή τη σύλληψη του Ν. Μαζιώτη)

Γιώργος Καραμπελιάς

 

Αντικρίζοντας το βλέμμα του Νίκου Μαζιώτη στις τηλεοράσεις και τις εφημερίδες, έφερα συνειρμικά στη σκέψη μου έναν παλιότερο «αντ...
Η Κυπριακή λογοτεχνία και ποίηση

Ο ποιητής και δοκιμιογράφος Δημήτρης Κοσμόπουλος μίλησε για την Κυπριακή λογοτεχνία και ποίηση και αναφέρθηκε στον Ελληνικό λυρισμό της Κυπριακής δημιουργί...

Μηνάς Γρηγοράτος *

Στο ένθετο για τον κλασσικό κινηματογράφο, στο οποίο προβάλλουμε σκηνές από ταινίες που φέρουν την προσωπική δημιουργική οπτική των σκηνοθετών τους, σειρά έχει η κλασσική βωβή ταινία ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ σε σκηνοθεσία G.W. Pabst γυρισμένη στη Γερμανία το 1929. Προβάλλονται τα εξής αποσπάσματα: α) μια από τις αρχικές σκηνές όπου ο πλούσιος εκδότης Schön επισκέπτεται την Λούλου, την ερωμένη του, για να της πει ότι θα αρραβωνιαστεί μιαν άλλη. β) η σεκάνς όπου ο Schön συνοδεύει την αρραβωνιαστικιά του στα παρασκήνια της θεατρικής παράστασης όπου η Λούλου πρωταγωνιστεί ως χορεύτρια: μέσα στο φρενήρη ρυθμό των θεατρικών προετοιμασιών, εκείνη απομονώνει και σαγηνεύει τον Schön, με αποτέλεσμα την διάλυση του αρραβώνα του, γ) η σεκάνς όπου την ημέρα του γάμου του με την Λούλου, ο Schön ανακαλύπτει τον έρωτά της με τον γιο του και πυροβολείται στην «πάλη» του μαζί της, δ) το φινάλε της ταινίας, με την δολοφονία της Λούλου από έναν άγνωστο πελάτη της.

 

Ο G.W. Pabst είναι Αυστριακής καταγωγής σκηνοθέτης της μεσοπολεμικής γερμανικής κινηματογραφίας, σύγχρονος των μεγάλων εξπρεσιονιστών σκηνοθετών Murnau και Lang, με μια πορεία παράλληλα ασύμπτωτη μ’ αυτούς. Κινήθηκε μεν αρκετά κοντά στην εξπρεσιονιστική θεώρηση του φωτός και της σκιάς, χωρίς όμως να κατατρύχεται από την «δαιμονιακή» θεματολογία του εφιάλτη, του θανάτου και του τρόμου. Ενδιαφερόμενος ιδιαίτερα για την ρεαλιστική θεώρηση των οξύτατων κοινωνικών προβλήματων της εποχής του (την οικονομική εκμετάλλευση, την πορνεία, κλπ) κινήθηκε εντός του μετα-εξπρεσιονιστικού κινήματος «Νέος Ρεαλισμός». Η ρεαλιστική προσέγγιση των κοινωνικών θεμάτων, μεταξύ αυτών και της σεξουαλικότητας, είχε σαν αποτέλεσμα οι ταινίες του Pabst να αντιμετωπίζουν, σχεδόν πάντα, την προκρούστεια κλίνη της λογοκρισίας.

Ο Pabst είναι επίσης γνωστός ως ο σκηνοθέτης που ανέδειξε μεγάλες ηθοποιούς. Έγραψε γι' αυτόν ο μεγάλος σκηνοθέτης Jean Renoir: «Ο Pabst γνωρίζει να δημιουργεί έναν παράξενο κόσμο, δανειζόμενος στοιχεία από την καθημερινή ζωή. Όμως εκτός απ’ το σπάνιο αυτό χάρισμα, ξέρει καλύτερα από κάθε άλλον, να σκηνοθετεί ηθοποιούς. Δημιουργημένοι από τα θραύσματα της δικής του καρδιάς και του δικού του πνεύματος, οι χαρακτήρες των ταινιών του αναδύονται πολύ φυσιολογικά, σαν να είναι παιδιά του.»

Το 1925, όντας ακόμη στην αρχή της καριέρας του, ο Pabst ανακάλυψε το ταλέντο της μόλις 20χρονης Greta Garbo που είχε γυρίσει στην Σουηδία την πρώτη της ταινία. Πείθοντας την Garbo να έρθει στη Γερμανία για να πρωταγωνιστήσει σε μια ταινία του δίπλα στη μεγάλη ηθοποιό Asta Nielsen, την βοήθησε να κάνει μεγάλη καριέρα στο Χόλιγουντ. Στις δύο επόμενες ταινίες του ο Pabst χρησιμοποίησε με επιτυχία την ηθοποιό Brigitte Helm, την διάσημη πρωταγωνίστρια της ταινίας ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ του Fritz Lang. Κατόπιν ασχολήθηκε με την κινηματογραφική μεταφορά δύο θεατρικών έργων, συμπυκνωμένων σε μία ταινία με τον τίτλο ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ στην οποία θα επανέλθουμε λίγο παρακάτω.

Λίγο αργότερα, με την έλευση του ομιλούντος σινεμά, σκηνοθέτησε την αντιπολεμική ταινία «Μέτωπο 1918» και κατόπιν, με τεράστια επιτυχία, την κινηματογραφική μεταφορά του θεατρικού έργου του Bertolt Brecht «Η όπερα της πεντάρας» με την περίφημη Lotte Lenya. Με την άνοδο του ναζισμού εγκατέλειψε την Γερμανία προς το Χόλιγουντ και την Γαλλία. Είχε όμως την ατυχία να επισκεφθεί την Αυστρία για οικογενειακούς λόγους, λίγο πριν την προσάρτησή της από τους χιτλερικούς, με αποτέλεσμα σ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου να παραμείνει εγκλωβισμένος εκεί. Μετά τον πόλεμο γύρισε λίγες ταινίες, αλλά το 1953 σκηνοθέτησε με πολύ μεγάλη επιτυχία τέσσερις όπερες στην Ιταλία, μεταξύ αυτών την «Δύναμη του πεπρωμένου» με διευθυντή ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλο, και την «Aida» με την Μαρία Κάλλας.


Η Λούλου

Ας επιστρέψουμε όμως στα δύο θεατρικά έργα του Wedekind που ενέπνευσαν τον Pabst: «Το πνεύμα της γης» και την συνέχειά του «Το κουτί της Πανδώρας». Το πρώτο περιγράφει την κοινωνική άνοδο και τους ποικίλους έρωτες της Λούλου, τον ταραχώδη γάμο της με τον εραστή της Schön, μέχρι την δολοφονία του από την ίδια την Λούλου και την καταδίκη της στο δικαστήριο. Το θέμα του αμέσως επόμενου θεατρικού έργου είναι η απόδραση της Λούλου από την φυλακή και οι περιπέτειές της μέχρι την δολοφονία της στο Λονδίνο από έναν μανιακό. Έχει πια καθιερωθεί στο θέατρο να παίζονται μαζί τα δύο αυτά έργα, συντομευμένα, υπό τον τίτλο «ΛΟΥΛΟΥ». Τον ίδιο τίτλο και υπόθεση έχει και μια διάσημη όπερα του Alban Berg.

Η ταινία ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ αποτελεί την κινηματογραφική μεταφορά των δύο παραπάνω θεατρικών έργων. Για τον ρόλο της Λούλου πρότειναν επίμονα στον Pabst την Marlene Dietrich, πράγμα που θα του εξασφάλιζε την εμπορική επιτυχία. Όμως, για τον ρόλο της ακόλαστης, αθώας, χειριστικής και επιπόλαιης Λούλου ο σκηνοθέτης δεν θεώρησε ιδανική την Dietrich. Δοκιμάζοντας πάρα πολλές ηθοποιούς, γνωστές και άγνωστες, για το ρόλο αυτό ο σκηνοθέτης καθυστέρησε πολύ. Τελικά κατέληξε σε μια άγνωστη νεαρή αμερικανίδα χορεύτρια, την Louise Brooks που τότε ήταν άνεργη στο Χόλιγουντ. Την προσκάλεσε στη Γερμανία διαισθανόμενος ότι η 22χρονη αυτή ηθοποιός διέθετε την θαυμαστά σαγηνευτική αθωότητα για να ανταποκριθεί με φυσικότητα στο ρόλο της Λούλου, μιας γυναίκας που με την «ωμή» σεξουαλικότητά της και την «απαθή» φύση της καταστρέφει όχι μόνον όσους (άνδρες και γυναίκες) την ερωτεύονται αλλά και τον ίδιο της τον εαυτό.


Η περικαλλής Louise Brooks

Το παίξιμο της Brooks στην ταινία αυτή, αλλά και στην αμέσως επόμενη ταινία του Pabst, προσέδωσε κάτι ανεπανάληπτο στην καριέρα την δική της και του σκηνοθέτη. Τόσο πολύ που, μετά από χρόνια, ο διάσημος ιδρυτής της γαλλικής Ταινιοθήκης, ο μεγάλος Henri Langlois, έγραψε ότι η Brooks συγκέντρωνε par excellence τα χαρακτηριστικά της μεσοπολεμικής ηθοποιού, αναφωνώντας: «H Greta Garbo και η Marlene Dietrich δεν ήσαν τίποτα μπροστά στη μοναδική Louise Brooks

Οι υπερθετικές αυτές κρίσεις δεν βοηθούν να εξηγηθεί το φαινόμενο που έχτισε η Louise Brooks στις δύο ταινίες του Pabst, ούτε βοηθούν να εξηγηθεί με ποιον τρόπο κατάφερνε να ενσωματώνει μέσα σ’ ένα δραματικό σύνολο, την απόλυτη φυσικότητα και την έκπαγλη σαγήνη που ανέδυε η φυσική της παρουσία και κίνηση, μαζί με το ενδιαφέρον της για πνευματική καλλιέργεια (το οποίο είχε επικαλύψει από νωρίς την επαρχιώτικη καταγωγή της). Όλα βεβαίως οφείλονταν στην καταλυτική παρέμβαση της σκηνοθετικής μεγαλοφυίας του Pabst, που κατάφερε να μεταμορφώσει μια εκθαμβωτικά όμορφη γυναίκα σε μια εξαίρετη ηθοποιό.

Είναι γνωστό άλλωστε ότι ο συγγραφέας Adolfo Bioy Casares, ο διάσημος φίλος και συνεργάτης του Borges, έχει αποκαλύψει ότι από την Louise Brooks εμπνεύστηκε την ηρωίδα του περίφημου διήγηματός του «Η ανακάλυψη του Μορέλ».

Πέρα απ’ όλα αυτά ας προσέξουμε στις σκηνές που προβάλλουμε εδώ, την ποικιλία του σκηνοθετικού ύφους του Pabst: την -ιμπρεσιονιστικού ύφους- σκηνοθετική του μαεστρία στην σεκάνς των ξέφρενων θεατρικών προετοιμασιών όπου η Λούλου παγιδεύει με την σαγήνη της τον Schön, αλλά και την λιτή παρουσίαση του έρωτα και του φόνου στο -εξπρεσιονιστικού ύφους- φινάλε της ταινίας, όπου η Λούλου και ο ερωτευμένος μ’ αυτήν γιος του δολοφονημένου Schön ζουν πάμπτωχοι και κυνηγημένοι στο ομιχλώδες Λονδίνο, μαζί με τον γέρο πάτρονά της. Ας παραθέσουμε, γι’ αυτό, ένα κομμάτι από ένα κείμενο της ίδιας της Louise Brooks γραμμένο αρκετά χρόνια μετά την ταινία:

«Για την τελική σκηνή του φόνου της Λούλου μέσα στη φτωχή λονδρέζικη σοφίτα ο κ. Pabst δεν σκέφτηκε να με ντύσει με κάποια φτηνά κουρέλια, ξένα προς εμένα. Κατανοώντας ενστικτωδώς τα γούστα μου, με υποχρέωσε να φορέσω τα πιο ακριβά και αγαπημένα μου ρούχα, αφού όμως προηγουμένως τα είχε «μεταχειριστεί» έτσι ώστε να γίνουν βρώμικα και ελεεινά. Έτσι, για πρώτη φορά μέσα σε τέτοια ρούχα, η Λούλου νοιώθει το ερωτικό πάθος για έναν άγνωστο του δρόμου. Αυτός της λέει ότι δεν έχει χρήματα να την πληρώσει για τον έρωτά της, αλλά εκείνη του απαντά ότι δεν την πειράζει μιας και της αρέσει πολύ. Είναι παραμονή Χριστουγέννων, ο Στρατός Σωτηρίας έχει ήδη κάνει δώρο στον άγνωστο ένα κλαδάκι γκι, με το οποίο εκείνος στεφανώνει ερωτικά την Λούλου. Εκείνη πρόκειται να λάβει ένα δώρο που από μικρή πάντα ονειρευόταν: να σκοτωθεί από έναν σεξουαλικά μανιακό τρελλό


Σύμφωνα με τον Ησίοδο, όταν η Πανδώρα άνοιξε το άθραυστο πιθάρι, διέφυγαν όλα τα κακά σπέρνοντας παντού στον κόσμο τις συμφορές, εκτός από την Ελπίδα που παρέμεινε μέσα σ’ αυτό, ανέπαφη και πάντα διαθέσιμη. Όταν στο Μεσοπόλεμο ο Pabst αναμετρήθηκε με το μύθο, παρουσίασε μεν την αθώα ελευθεριότητα της Λούλου να σκορπίζει το κακό σ’ όσους την ερωτεύτηκαν, αλλά με την σκηνοθετική του μαεστρία ανέδειξε και διέσωσε την περικαλλή περσόνα της Louise Brooks, ως αντικείμενο λατρείας μέσα στο σινεμά του 20ου αιώνα.


* cinema.antifono [at] gmail.com

πηγή: antifono.gr

 

Leave your comments

0
terms and condition.

Ελλάδα - Ιστορία - Γεωπολιτική

Ο Κώστας Μόντης, ο Παντελής Μηχανικός και η «Πηνελόπη»

Άντης Ροδίτης

 

«…τὴν Ἑλλάδα πεπαίδευκεν οὗτος ὁ ποιητὴς καὶ πρὸς διοίκησίν τε καὶ παιδείαν...

Φιλοσοφία - Επιστημολογία

Ο ξεριζωμός και η αποξένωση του ανθρώπου

Σπύρος Κουτρούλης

 

Το γεγονός ότι ο άνθρωπος ανήκει σε μια πατρίδα, σε ένα τόπο, ό...

Κοινωνία - Οικονομία 

Παρουσίαση-συζήτηση του νέου βιβλίου του Σωτήρη Γουνελά, Πρόταση Λόγου και Πολιτισμού.

Τη Δευτέρα 23 Ιουνίου  πραγματοποιήθηκε παρουσίαση-συζήτηση του νέου βιβλίου

του Σωτήρη Γουνε...

 

Περί Τεχνών

Υπάρχει νεοελληνικό μυθιστόρημα;

Γιώργος Πινακούλας

 

[...] Στη νεοελληνική λογοτεχνία δεν υπήρξε μέχρι σήμερα, αν θέλουμε ν...

Θεολογία - Θρησκειολογία

Δημήτριος Κουτρουμπής: ο γέροντας της Βουλιαγμένης

Μαρία Τσάτσου

 

Η ζωή του Δημητρίου Κουτρουμπή μού ήταν γνωστή πολύ πριν γνωρίσω το πρόσωπό...

Κοσμολογία - Διαδίκτυο - Χάος

Φως στα σκοτάδια της Φύσης

Σπύρος Μανουσέλης

 
Το τι ακριβώς είναι η «Σκοτεινή Υλη», η οποία με τη βαρύτητά της συγκρα...

Βιολογία - Ψυχολογία - Εγκέφαλος

T. Szasz: Η Βιομηχανία της Τρέλας

Thomas S. Szasz

 

Η Κατασκευή Ψυχασθενών από το Σύγχρονο «Ψυχιατρικό Ιερατείο»

 
«Υπήρξ...

Επιστήμη vs Θρησκεία 

Βιβλιοπαρουσίαση: "Αινίγματα λογικών προσεγγίσεων"

Το βιβλίου του γιατρού Γεωργίου Φ. Γκόνη "Αινίγματα λογικών προσεγγίσεων" παρουσιάστηκε από τις...

Τρόπος ζωής - Ανθρώπινες σχέσεις

H σημασία της επιθυμίας

Γιώργος Καστρινάκης

[ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ]

 

 

Κάποτε στην Αμερική (κι αργότερα ...

 

Powered by Joomlamaster.org.uatogether with Joomstudio.com.ua

Εισάγετε έγκυρο email για να λαμβάνετε την εβδομαδιαία αντιφωνική επισκόπηση
Θ. Παντούλας: H κυρία Ελλάδα ( Antifono.gr)
Στην τρίτη συνάντηση του κύκλου διαλέξεων Κοσμολογία και Κτίση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών ο Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης Ζηζιούλας μίλησε με θέμα: "Ανθρωπος και κόσμος στη θεολογία του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού" , την Τρίτη 16 Μαρτίου 2010.
Ομιλία στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Χαλανδρίου την Τετάρτη 24 Απριλίου στα πλαίσια εκδήλωσης με θέμα: «Ελλάδα-Κύπρος: ενεργειακές και οικονομικές εξελίξεις. Η γεωστρατηγική διάσταση». Αντίφωνο ( Antifono.gr)
Αλέξανδρος
Αγαπητέ Γιώργο Καραμπελιά να είσαι καλά, να βγαίνεις και να τα λες, έστω και σε "ώτα μη ακουόντων". ...
Διονύσης Σκλήρης
Αγαπητέ Β.Ξ. σε ευχαριστώ για το πολύ καίριο σχόλιο που μπορεί να ανοίξει μια σημαντική συζήτηση. Ε...
Mανώλης Βαρδής
Πολύς καλός λόγος. Ιδιαίτερα στη σημασία του Τραγικού. Πάντως, είναι κρίμα με κοινές απόψεις και ευα...
ΒΞ
Πολύ ενδιαφέρον κείμενο, και ευχαριστούμε το Αντίφωνο για τη δημοσίευση. Έχω όμως μια μεθοδολογική π...
Διονύσης Σκλήρης
Αγαπητέ Ευβοέα, όντως, όπως λέτε, ο θυμός είναι το θυμικόν, και αυτό γράφω κι εγώ στο άρθρο: "Σημειω...
Ευβοεύς
Δεν πείθομαι ότι στον αγ. Μάξιμο ο θυμός ειναι η οργή. Θα υπέθετα το "θυμικόν". Ανεξαρτήτως αυτού, σ...
Αρχικά ο Ρενέ Ζιράρ περιγράφει το Μιμητικό Τρίγωνο -- αντικείμενο, *υπόδειγμα, υποκείμενο-- . Ο Ζιράρ εξηγεί ακόμη τον τρόπο που επιλύονται οι συγκρούσεις και γιατί η ανθρώπινη κοινωνία δεν βρίσκεται σε ολική σύγκρουση όλη την ώρα. Αναφέρεται στις ομοιότητες Χριστιανισμου, μυθολογίας και το πως...
Ο δάσκαλος Χρίστος Τσολάκης - ομότιμος καθηγητής στο Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής εκπαίδευσης του ΑΠΘ ήταν καλεσμένος στην εκπομπή "Εκ του Πλησίον" της ΕΤ3. "Η παιδεία να κάνει το άνθρωπο ανθρωπινότερο", "Tα μυαλά των παιδιών δεν είναι δοχεία να τα γεμίσεις είναι σπίρτα για να τα ανάψεις" είπε...
Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός στα πλαίσια της εκπομπής "Γράμματα σπουδάματα" συζήτησε την Πέμπτη 8 Νεομβρίου του 2011με τον αναπληρωτή καθηγητή στην πολυτεχνική σχολή του Δημοκριτείου πανεπιστημίου Θράκης κ. Γεώργιο Π. Παύλο για τον σύγχρονο διωγμό των Ελλήνων στην Ελλάδα, επισημαίνοντας πως εν...