Βασίλης Ξυδιάς
Αντιλαμβάνομαι το αρχαίο πάνθεον ως σύστημα κοσμολογικής γνώσεως. Οι αρχαίες θεότητες είναι αρχετυπικά σύμβολα που εκφράζουν με τρόπο συνθετικό την κοσμική πραγματικότητα. Αποκτούν υπόσταση στις συμπαντικές λειτουργίες τίς αντίστοιχες στα χαρακτηριστικά τής κάθε θεότητας. Ο Δίας π.χ. είναι η ροπή προς το δίκαιο και η διάνοιξη των οριζόντων (πολλές φορές με τον οξύ και βίαιο τρόπο του κεραυνού).
Χάρη στο μυθικό της χαρακτήρα η αρχαία αυτή γνώση διατηρεί την πυκνότητα της βιωμένης κοινοτικής εμπειρίας και προσφέρει συνθετική κατανόηση του κόσμου και της ζωής. Δεν αποκόπτει το υποκείμενο από τον αντικειμενικό κόσμο και δεν ξεχωρίζει μεταξύ τους τις φυσικές και ηθικές διαστάσεις της φύσεως.
Όμως η αρετή είναι και αδυναμία. Διότι, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση πληρότητας κι αυτάρκειας, το κοσμολογικό σύστημα του αρχαίου πανθέου δέχεται τη φύση ως αυτόνομη πραγματικότητα κι αγνοεί ή απορρίπτει την επέκεινα του κόσμου πνευματική πραγματικότητα. Αυτήν την αδημιούργητη, άκτιστη, άναρχη πραγματικότητα στην οποία θεμελιώνεται ο κόσμος και από την οποία αντλεί την ύπαρξή του και τη δυνατότητά του να αναπτύσσεται: τον άγνωστο (στους αρχαίους) Θεό.
Οι αρχαίοι ήταν σοφοί, αλλά δεν γνώριζαν τον Θεό. Ελάτρευαν την κτίση και όχι τον κτίσαντα. Ο Ιησούς, όχι σαν συμβολικό αρχέτυπο αλλά ως ιστορικό πρόσωπο, γεφύρωσε με την ίδια του την ύπαρξη το φυσικό και πνευματικό χάσμα ανάμεσα στον κόσμο και στην εκτός αυτού δημιουργό αρχή του. Κατέστησε τον Θεό γνωστό στους ανθρώπους και έδειξε τον τρόπο της λατρείας του: εν πνεύματι και αληθεία.
-----------------------------
Σημ. Το μικρό αυτό σημείωμα δημοσιεύθηκε αρχικά το 2001 στο περιοδικό Άβατον. Ήταν ένα "χριστιανικό" σχόλιο ανάμεσα στα πολλά και μεγάλα άρθρα ενός αρχαιολατρικού αφιερώματος με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Δίας VS Ιησούς». Ο τίτλος («Οι Αρχαίοι δεν γνώριζαν τον Θεό!») ήταν επίτηδες διαλεγμένος από τους υπεύθυνους του περιοδικού προκειμένου να προκαλέσει το αντιχριστιανικό αίσθημα των αναγνωστών. Η δική μου όμως πρόθεση ήταν άλλη. Περισσότερο από την πνευματική ανεπάρκεια της αρχαίας θεολογίας ήθελα να δείξω την αξία της ως μια σημαντική μορφή κοσμολογικής γνώσης με αξιόλογες αρετές συγκρινόμενη με τη σύγχρονη επιστημονική κοσμολογία που διαχωρίζει, για παράδειγμα, τις "φυσικές" από τις "ηθικές" ποιότητες. Γι’ αυτό και στην τωρινή αναδημοσίευση στο Αντίφωνο θεώρησα σκόπιμο να προσθέσω το δεύτερο μέρος του τίτλου («Ήξεραν όμως τον κόσμο»).
Αρχική δημοσίευση: Άβατον, τ. 19, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2001, σελ. 76.
πηγή: Αντίφωνο
- 08-04-2011 19:25 |85.181.1.xxx| xtz - Οι Αρχαίοι δεν γνώριζαν τον Θεό
Αξιότιμε κύριε Ξυδιά, θα σας πρότεινα να διαβάσετε κάποιο από τα βιβλία του Paul Veyne, έτσι για να μην υποχρεώνεστε κάθε φορά να ανακαλύπτεται εκ νέου «τον τροχό», αλλά και για συνειδητοποιήσετε το μέγεθος της αγνοίας σας.
ΥΓ
Έχω αφάνταστα κουραστεί με εσάς τους Ελλαδίτες που δεν θέλει να το χωρέσει ο νους σας ότι ιστορική γνώση υπάρχει απλά εσείς αρνείστε, τυφλωμένοι από λογής ιδεολογήματα, να το πάρετε χαμπάρι.
- 08-04-2011 20:54 |77.83.30.xxx| Βασίλης Ξυδιάς - Paul Veyne κλπ
Νομίζω πως καταλαβαίνω την υπόδειξή σας. Ορθώς διαγνώσατε ότι εγώ παίρνω τους μύθους πιο σοβαρά από τον Paul Veyne (του οποίου η επιστημολογική προσέγγιση των ιστορικών και μυθολογικών «αφηγήσεων», όπως τις λέει, καταλήγει σε μια σκεπτικιστική αντιμετώπισή τους). Έχω υπ’ όψη μου τρία έργα του (Comment on écrit l'histoire 1970, Les Grecs ont-ils cru à leurs mythes? 1983, Quand notre monde est devenu chrétien 2007). Αν παρά ταύτα νομίζετε ότι το να διαβάσω κι άλλα θα με κάνει να αλλάξω αντίληψη (ή θα με βοηθήσει να μειώσω την άγνοιά μου), να προσπαθήσω να το κάνω. Όχι γι’ άλλο λόγο, αλλά έτσι, επειδή με αυτό το «Ελαδίτες» με χτυπήσατε σε ευαίσθητο σημείο. Πάντα ακούω τις υποδείξεις των αυθεντικών Ελλήνων, όταν και όπου τους βρω.
ΒΞ
- 08-04-2011 20:21 |94.67.204.xxx| Δον Κιχώτης
Κύριοι και ικέτης να προσπέσω στο άγαλμα το Διός δεν πρόκειται καθώς διαβλέπω να με γλιτώσει από τους μύδρους που συνέθλιψαν τη λογική μου.
Παρακαλώ μην το κάνετε αυτό στον εαυτό σας είναι άδικο για το μυαλό σας. Όχι τώρα τουλάχιστον έχουμε ανάγκη τις διάνοιες σας για πράγματα μεγάλα και σημαντικά κι ας με συγχωρέσει ο Δίας, έστω κι αν με καταδικάσετε σεις σε θανατο με κώνειο, αυτός δεν είναι τώρα ένα από αυτά.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
'Οι Αρχαίοι δεν γνώριζαν τον Θεό! Ήξεραν όμως τον κόσμο'
είπα σήμερα να μην αρχίσω τα σχόλια στο Αντίφωνο γιατί έχω πολλή δουλειά αλλά δεν μπορώ να μην το πώ....
Το άρθρο του κου Ξυδιά μαζί με το σχόλιο του κου Βαρελίδη είναι μία απο τις πιο ....'ηλεκτροφόρες' συνδέσεις που έχω διαβάσει τον τελευταίο καιρό....